Erlan Ramanqulov on jyldan astam ýaqyt respýblıkalyq «Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵynyń» bas dırektory qyzmetin atqaryp keledi. Osy ortalyqtyń ǵımaratyn álemdik zamanaýı ǵylymı mekemelerdiń talabymen turǵyzýǵa onyń kóp eńbegi sińdi. Byltyrǵy jyly ashylǵan bundaı ǵımarattyń búkil TMD elderinde joq ekenin bárimiz bile bermeımiz...
Áńgime barysynda ol «ǵylymymyz ınnovasııalyq bıznesti tıimdi qoldasa eken. Elimizdiń ár azamaty ǵalymdardyń otanymyz, tipti adamzat ıgiligi úshin jasap jatqan eńbegin túsinetindeı bilimdi bolsa» degen armanyn aıtty. Erlannyń ákesi Mirhaıdar áskerı adam bolǵandyqtan otbasy ol orta mektepti aıaqtaǵansha týǵan jeri Shymkentpen qatar Aqtaýda jáne burynǵy Selınograd qalalarynda turdy. Mektep jasynan bıologııa pánine qyzyǵýshylyq tanytqan Erlannyń osy salaǵa ǵylymı izdeniske túsýine anasy - hımııa ǵylymdarynyń kandıdaty Amanbıke túrtki boldy. Orta mektepti bitirisimen ol Máskeýdiń M.V.Lomonosov atyndaǵy memlekettik ýnıversıtetine oqýǵa túsip, munda bıologııa fakýltetin 1991 jyly bitiredi. Ári qaraı bilimin jetildire túsý úshin aspırantýrany Molekýlıarlyq genetıka ınstıtýtynda jalǵastyrdy. Kandıdattyq jumysyn qorǵaǵan soń jas ǵalym ǵylym jolyndaǵy bıik maqsatyna jetý úshin muhıt asyp, alystaǵy AQSh-qa jol tartty. О́z qarajatymen oqýǵa bel býdy. Sóıtip, 11 jyl AQSh-tyń Tehas, Kolorado jáne Vashıngton shtattarynda qyzmet etti. Ol Koloradoda AQSh-tyń (asa qaýipti aýrýlar) densaýlyq saqtaý mınıstrliginde 3 jyl eńbek etip, mol tájirıbe jınady. Osyndaı shalǵaı memlekette júrip, Tehas ýnıversıtetinde bıohımııa men molekýlıarlyq bıologııa ǵylymy boıynsha doktorlyq dıssertasııasyn qorǵady.
-Men shetelden kelgende otandas áriptesterim óz maqalalaryn reseılik jýrnaldarǵa ǵana beretin. Al ǵylym básekege qabletti bolý úshin onyń krıterıılerin, ǵylym standarttaryn ózgertý qajet boldy. Sóıtip zańnama arqyly biraz ózgerister engizip, ǵalymdar eńbekterin shetelde ımpakt-faktor jýrnaldaryna jarııalaı bastady, - deıdi Erlan.
Iаǵnı, 2011 jyly E.Ramanqulov elimizdiń «Ǵylym týraly zańyna» qajetti ózgerister engizip, jetildire túsýge atsalysty. Osy zańnamany jasaǵan toptyń tóraǵasynyń orynbasary qyzmetin abyroımen atqardy. Bas qosqan ǵalymdar ǵylymnyń basqarylýy, ǵylymnyń qarjylandyrylýy, ǵalymdar eńbekteriniń sapasyn qalaı baqylaýǵa bolatyndyǵy sekildi ózekti suraqtardy qarastyrdy.
Erlan Mirhaıdarulynyń eńbek joly eshqashan tóselgen asfalttaı tegis bolǵan joq, kerisinshe, kedir-budyrly, qıyndyqtarǵa toly boldy. Ol sabyrlyqpen, tabandylyǵymen bar kedergini jeńe bildi. Bul jolda gendik ınjener, bıologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, ǵylymı izdeniste júrgen jubaıynyń da kómegi zor boldy. Bolashaq zaıybymen Máskeýde oqyǵan jyldary tanysqan Erlan, berekeli shańyraq kóterip, búginge deıin tatý-tátti ómir súrip, birge kele jatyr.
Ǵalym óziniń eńbek jolyndaǵy tabysy retinde basshylyǵyndaǵy ujym ǵalymdarynyń eńbekterine nazar aýdartty. Ol elimizdegi sońǵy 5 jyl ishinde ǵylymı silteme kóp jasalǵan jeńimpaz ǵylymı uıym retinde tanylyp, 14-qarashada resmı marapattaldy. Bul mártebe Memlekettik ulttyq ǵylymı-tehnıkalyq saraptama ortalyǵy tarapynan bolyp otyr.
-Buny eńbegimniń naǵyz tabysy dep túsinem. Qazaqstanda osy ǵylym salasyn joǵary kótergen ujym retinde moıyndaldyq, – deıdi Erlan Ramanqulov.
Halyqaralyq ǵylymı jýrnaldardyń ǵylymı keńesshisi («Journal of Bacteriology» jáne «Virology») jáne «Bıotehnologııa. Teorııa jáne praktıka» atty otandyq jýrnaldyń bas redaktory Erlan Ramanqulov 2007 jyly «QR ǵylymynyń damýyna qosqan úlesi úshin» tósbelgisimen marapattaldy. «Qyzyqty jumysyń bolmasa ómiriń tolyq baqytty bola almaıdy» dep túsindirgen ǵalym ár kúni jumystan tún aýa qaıtady. Keıde tipti demalysty da umytady. Jáne de bul ǵylym salasyna kelgisi keletin jastarǵa aıtary – tabıǵat jaratylysyna shyn qyzyǵýshylyǵy bolýy kerek. Sonan soń adamnyń ıntellektýaldy shama-sharqy joǵary bolyp, eńbekqorlyqpen maqsatyna jete bilýi kerek.
Eliniń ǵylymy men biliminiń órkendeýine qosyp otyrǵan Erlan Mirhaıdaruly ujymynyń eńbegi orasan zor. «Tabystyń 100 qadamy» ulttyq jobasy aıasynda jazylyp otyrǵan maqalany paıdalanyp ǵalym aǵaǵa jemisti eńbek jolyn tileımiz.
Baqyt Joldybaıqyzy