Bıyl egemendik tarıhynda taǵy bir rekordtyq deńgeıde astyq jınaldy. Onyń jalpy kólemi 24 mıllıon tonnaǵa jýyq. Taratyp aıtsaq, 17,9 mln tonna bıdaı, 3,3 mln tonna arpa qambaǵa quıyldy. Al kúrishtiń ár gektarynan 53,6 sentnerden ónim alynyp, rekord jańartyldy. Sondaı-aq, aýylsharýashylyq daqyldarynyń egis kólemi ulǵaıyp, mal sany artty.
Otandyq ónimderdi eksporttaý 3 ese ósip, onyń jańa júıesi qalyptasty. Agroónerkásiptik keshen ınfraqurylymy burynǵyǵa qaraǵanda jetile tústi. Áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishteri boıynsha 9 aıda aýyl sharýashylyǵy salasy óndiristik salalar arasynan sýyrylyp aldyńǵy qatarǵa shyqty.
Bıylǵy jyl mal sharýashylyǵyna da óte qolaıly boldy. Statıstıkalyq málimet boıynsha, jylqy sany 2,2 mıllıonǵa, iri qara 6,7 mln, qoı-eshki 20,8 mln basqa jetti. Osy maldardan alynǵan ónim ishki naryqty tolyq qamtamasyz etip, óndirilgen sıyr men jylqy etiniń jalpy kólemi 1 mln tonnany qurady.
Syrtqy saýdada da sony jetistikter barshylyq. Qazaqstan astyq pen un eksporttaýdan álem kóshin bastaýshy elder qatarynda keledi. Jyl basynan beri 7,2 mln tonna astyq eksporttaldy. Basty tutynýshylarymyz Reseı, Tájikstan, О́zbekstan, Iran, Qytaı, Túrkııa jáne Italııa memleketteri boldy.
Osy baǵyttaǵy júıeli jumystar odan ári jalǵasýy tıis. Sebebi, Memleket basshysy salaǵa serpin bererlikteı úlken qoldaý kórsetip otyr. Elbasynyń «Aýyl sharýashylyǵy ónerkásibi ulttyq ekonomıkany damytýdyń negizgi kúshine aınaldy», dep aıtýy sonyń taǵy bir dáleli. Eske sala ketsek, Memleket basshysy ústimizdegi jyldyń 9 qyrkúıeginde ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda agroónerkásiptik keshendi damytýdyń jańa baǵdarlamasyn jasaý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Osy tapsyrma aıasynda jasalatyn baǵdarlamaǵa enetin usynystar men ony júzege asyrýdyń tıimdi tetikteri Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetov tóraǵalyq etken alqa májilisinde qaraldy. Elbasynyń mınıstrlikke júktep otyrǵan basty mindetteri – aýyl turǵyndarynyń tabysyn kóbeıtý, ishki naryqty tolyq otandyq ónimmen qamtamasyz etý, osy baǵyttaǵy sýbsıdııalaý, nesıeleý tetikterin jetildirý jáne dál baǵyttalǵan eksporttyq saıasat júrgizý máseleleri jan-jaqty pysyqtaldy.
Elbasy óz tapsyrmalarynda keshendi ártaraptandyrýǵa batyl bet burý qajettigin atap kórsetken bolatyn. Osy tapsyrmaǵa sáıkes keler jyldan bastap bıdaı egetin egistikter kólemi 2,3 mln gektarǵa kezeń-kezeńimen qysqartylyp, ornyna maıly daqyldar egiletin bolady. Atap aıtsaq, suranysy joǵary raps, soıa, saflor syndy maıly daqyldar men arpa, júgeri, qant qyzylshasy sııaqty daqyldarǵa qoldaý kórsetiledi. Sonyń nátıjesinde qant ımportyn 97 paıyzdan, 65 paıyzǵa ósimdik maıy ımportyn 38 paıyzdan 16 paıyzǵa deıin tómendetý kózdelip otyr. Osy ósimdikterdiń ónimdiligin arttyrý úshin sapaly tuqym jáne tyńaıtqyshtar alýǵa memleketten sýbsıdııalar bólinedi. Keler jyldan bastap gektarlyq sýbsıdııa toqtatylyp, ornyna alynǵan ónim kólemine beriletin kómek qarjy qoldanysqa enedi.
Al mal sharýashylyǵy salasynda jemshóp daıarlaý birinshi kezekke shyǵady. Kóp jyldyq shóp daıarlaý, quramajem shyǵarý, jaıylymdardyń jaǵdaıyn jaqsartý máseleleri jańa baǵdarlamada jan-jaqty qamtylyp, memlekettik qoldaýǵa tolyq ıe bolyp otyr. Osy sharalardyń negizinde sıyr jáne qoı etiniń eksportyn 120 myń tonnaǵa jetkizý, qus etiniń ımportyn 51 paıyzdan 33 paıyzǵa, balyq ımportyn 67 paıyzdan 46 paıyzǵa jáne sút ónimderiniń ımportyn 40 paıyzdan 20 paıyzǵa tómendetý josparlanǵan.
Sonymen qatar, agroónerkásiptik keshendegi memlekettik retteý tetikterin jetildirý arqyly ǵylym men óndiristiń baılanysyn arttyrýdyń ártúrli sharalary qarastyrylyp, júzege asyrylmaq.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»