Qazaqstan-Birikken Arab Ámirlikteri: Yntymaqtastyq negizi – ózara senim

Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Birikken Arab Ámirlikterine (BAÁ) resmı saparmen kelip, Ábý-Dabı ámirliginiń taq murageri, BAÁ Qarýly kúshteri Joǵarǵy Bas qolbasshysynyń orynbasary sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıanmen kezdesti. Kezdesý barysynda ekijaqty yntymaqtastyqtyń mańyzdy máseleleri keńinen talqylandy ári birqatar mańyzdy qujattarǵa qol qoıyldy. Al búgin Elbasy Ábý-Dabıde ótip jatqan H Dúnıejúzilik «Bolashaqtyń energııasy» sammıtiniń jumysyna qatysatyn bolady. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń ushaǵy Ábý-Dabı qa­las­y­na 15 qańtarda Astana ýaqytymen 14:00-den sál óte qondy. Qazaqstan men Birik­ken Arab Ámirlikteri arasyndaǵy qaty­nas­tardyń joǵary deńgeıde damýy­na zor úles qosyp júrgen Elbasyn BAÁ ta­rapy, dáliregi, mundaǵy dindes baý­yr­lar saltanatty jaǵdaıda qarsy alyp, shynaıy yqylastarymen iltıpat kórsetti. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Birikken Arab Ámirlikterine jasaǵan bul resmı saparyn Ábý-Dabı ámirliginiń taq murageri, BAÁ Qarýly kúshteri Joǵarǵy Bas qolbasshysynyń orynbasary, sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıanmen kezdesýden bastady. BAÁ Úkimetiniń «Ál-Mýshrıf» rezıdensııasynda ótken kezdesý barysynda Nursultan Nazarbaev pen sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıan eki eldiń ınvestısııalyq, energetıkalyq, saýda-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy, sondaı-aq  kún tártibindegi halyqaralyq ózekti máselelerdi keńinen qozǵady. Bul keńeıtilgen quramdaǵy kelissózderdiń sońynda birqatar qujatqa qol qoıyldy. Olar: – Qazaqstan Respýblıkasynyń Úki­meti men Birikken Arab Ámirlikteriniń Úki­meti arasyndaǵy Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Birikken Arab Ámir­likterindegi elshiliginiń jáne Birik­ken Arab Ámirlikteriniń Qazaqstan Respýb­lıkasyndaǵy elshiliginiń qajetti­lik­teri úshin Astana qalasynda jáne Ábý-Dabı qalasynda jer ýchaskelerin ózara óteýsiz paıdalanýǵa berý týraly kelisim; - Qazaqstan Respýblıkasynyń Úki­meti men Birikken Arab Ámir­lik­teriniń Úki­meti arasyndaǵy Dıplo­ma­tııa­­lyq pasporttardy ıelenýshi azamat­tar­dyń ózara vızasyz saparlary týraly ke­lisimge ózgerister engizý týraly hattama; - Qazaqstan Respýblıkasy Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstrligi men Birikken Arab Ámirlikteri Islam isteri jáne ýaqyftar bas agenttigi arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým; - «Astana EKSPO-2017» jáne «EKSPO Dýbaı-2020» bıýrosy ara­syndaǵy ózara túsinistik pen yntymaq­tastyq týraly memorandým; - Mańǵystaý oblysy ákimdigi men DP World FZE kompanııasy arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým; - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrligi men Birikken Arab Ámirlikteri Syrtqy ister mınıstrligi arasyndaǵy Konsýldyq máseleleri boıynsha birlesken komıssııa qurý jónindegi ózara túsinistik týraly memorandým; - Qazaqstan Respýblıkasy Inves­tı­sııalar jáne damý mınıstrligi men Birikken Arab Ámirlikteri Eko­nomıka mınıstrligi arasyndaǵy Týrızm sala­syndaǵy yntymaqtastyq jónindegi ózara túsinistik týraly memorandým; - Qazaqstan Respýblıkasy Inves­tısııalar jáne damý mınıstrligi men Bi­rikken Arab Ámirlikteri Qurlyqtaǵy jáne sý kóligi federaldyq agenttigi ara­syndaǵy Jolaýshylar men júkterdiń avto­kólik arqyly halyqaralyq tasymaly jónindegi ózara túsinistik týraly memorandým. Budan keıin Elbasy «Emirate palace» caraıynda «Calatrava Grace Corporation» kompanııasynyń atqarýshy dırektory Maıkl Kalatravamen kezdesti. Kezde­sý barysynda kompanııanyń bizdiń eli­mizben aradaǵy uzaq merzimge arnalǵan yn­tymaqtastyǵynyń perspektıvalary talqylandy. Atap aıtqanda, Memleket basshysyna Astanada iske asyrý jos­parlanyp otyrǵan jobalar tanystyryldy. Aıta keteıik, «Calatrava Grace Corporation» kompanııasy jyljymaıtyn múlik salasyndaǵy jahandyq jobalarǵa óz klıentterimen birge ár tranzaksııa úshin 100 mln dollarǵa deıin qarjy bóle alatyn múmkindigi bar ınvestor bolyp tabylady. Búginde kompanııa portfolıosy 32 eldegi jalpy kólemi 1,9 mln sharshy metr bolatyn 340 jobany qamtıdy. Odan ári Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen eki eldiń isker top ókilderiniń forýmy ótti. Forýmda ekijaqty yntymaqtastyqtyń turaqty damyp kele jatqany, túrli salalar boıynsha áriptestiktiń bolashaǵy mol ekeni, búgingi jıynnyń eki el­diń úkimetaralyq komıssııasynyń 6-oty­rysynyń aıaqtalýymen tuspa-tus kelgeni atap ótildi. Sondaı-aq, jıynda eki jaqtyń bız­nes ókilderiniń ózara tájirıbe alma­sýynyń, túrli baǵyttar boıynsha kelisip jumys isteýdiń mańyzdylyǵy Qazaqstan men BAÁ-niń munaı óndirý, shaǵyn jáne orta bıznes, ǵarysh salalary boıynsha seriktestiktiń eki jaq úshin de asa qajet ekeni, BAÁ tarapynyń Astanada ótetin EKSPO-2017 kórmesine belsene qatysatyny, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bul sapary taraptardyń ózara baılanystaryna tyń serpin beretini erekshe ataldy. О́z kezeginde Nursultan Nazarbaev bul kezdesýdiń mańyzy óte zor ekenin aıta kelip,  Birikken Arab Ámirlikteri Qazaqstannyń Taıaý Shyǵystaǵy eń senimdi áriptesi bolyp tabylatynyna toqtaldy. Sondaı-aq, Elbasy Qazaqstan-BAÁ qatynasynyń udaıy damyp kele jatqanyn, onyń dostyqqa jáne ózara senimge negizdelgenin atap ótti. Odan ári Memleket basshysy óziniń Ábý-Dabı ámirliginiń taq murageri, BAÁ Qarýly kúshteri Joǵarǵy Bas qolbasshysynyń orynbasary sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıanmen búgingi kezdesýi buǵan deıin ornatylǵan áriptestikti jańǵyrtýǵa oń yqpalyn tıgizetinine nazar aýdardy. – Birikken Arab Ámirlikteri arab elderi arasynda taýar aınalymy bo­ıynsha Qazaqstan úshin 1-oryndy ıelenip otyr. Elderimiz arasyndaǵy qarym-qatynasty ózgelerge úlgi retinde usy­nýǵa ábden bolady. Bul – óte joǵary deńgeıdegi qarym-qatynas. Soń­ǵy 25 jyl ishinde Birikken Arab Ámirlikterinen Qazaqstanǵa salyn­ǵan tikeleı ınvestısııa kólemi 2 mlrd AQSh dollarynan asty. Qazaq­standa Ámirlikter kapıtalynyń qaty­sýy­men 200-den astam birlesken kásip­oryn jumys isteýde. Olar aýyl sharýa­shylyǵy, metallýrgııa, energetıka salalaryn qamtıdy, – dedi Elbasy. Budan bólek, Memleket basshysy eki eldiń ıadrolyq energetıka salasy bo­­ıynsha qatynastary damyp kele jat­qanyn sóz ete otyryp, Qazaqstan­nyń ýran shyǵarýdan álem boıynsha ekinshi orynda turǵanyna ekpin berdi. Pre­zı­dent­tiń aıtýynsha, bul sala boıynsha Qa­zaqstan-BAÁ áriptestiginiń áleýeti zor. Odan ári Prezıdent eki el ara­syn­daǵy iri ınvestısııalyq jobalar turǵysynda sóz qozǵady. – Astana qalasynda salynyp jatqan, jalpy quny 1,6 mlrd dollar bolatyn kóp fýnksııaly «Ábý-Dabı plaza» ǵımaraty ekijaqty ınvestısııalyq jobalardyń erekshe kórinisi dep aıtýǵa bolady. Saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq boıynsha úkimetaralyq komıssııa jáne Iskerlik keńes jumys isteıdi. Birikken Arab Ámirlikteri iri munaı eksporttaýshy memleket bolsa da, ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa erekshe kóńil bólip otyrǵanyn bilemiz. Munaı men gazǵa baı Qazaqstan da 2010 jyldan bastap ındýstrııalyq baǵdarlama jasap, ekonomıkamyzdyń munaı men gazǵa táýeldi bolmaýyn qarastyryp jatyrmyz. Osy baǵyttaǵy jumystardy júrgizý nátıjesinde, ın­dýs­trııalandyrýdyń birinshi besjyl­dyǵynda 1000-ǵa jýyq óndiris iske qo­syldy. Ekinshi besjyldyqty da odan ári júzege asyrýdamyz, – dedi N.Nazarbaev. Sonymen qatar, Elbasy Qazaq­stan­nyń aldynda álemdegi 30 damyǵan eldiń qataryna ený mindeti turǵanyn sóz ete kelip, bul mejege jetý úshin Qazaq­standa bızneske qolaıly jaǵdaı jasalyp otyrǵanyn, eldiń ınvestısııalyq tartymdylyǵy arta túskenin atady. – Biz elimizdiń kelbetin aıtarlyqtaı ózgertetin aýqymdy reformalardy bastadyq. Osy reformalardy iske asyrý úshin «100 naqty qadam» Ult josparyn qabyldadyq. Reformalar ekonomıka men memlekettik basqarýdyń negizgi salalary boıynsha álemdegi damyǵan memleketterdiń standarttaryna qol jetkizýge múddeli. Qazaqstanda jyldan jylǵa ınvestısııalyq ahýal jaqsaryp keledi. Táýelsiz elimizge tartylǵan sheteldik ınvestısııanyń kólemi 265 mlrd dollarǵa jetti. Dúnıejúzilik banktiń bıznes júrgizý boıynsha reıtınginde Qazaqstan 35-orynǵa ıe boldy, – dedi Nursultan Ábishuly. Sonymen qatar, Elbasy álemniń 56 memleketiniń azamattary Qazaqstanǵa vızasyz kele alatynyn atap kórsete kelip, olardyń arasynda BAÁ-niń de bar ekenin, bul óz kezeginde taraptardyń ózara yntymaqtastyǵynyń beriktigin bildiretinin jetkizdi. Budan bólek, Prezıdent sheteldik ınvestorlarǵa jasalyp otyrǵan yńǵaıly jaǵdaılardy, jeńildikterdi ataı kelip, 19 jyldan beri Qazaqstanda Prezıdent janynda Shet el ınvestorlary keńesi jumys istep kele jatqanyn áńgimeledi. Investorlar korporatıvti tabys salyǵy men jer salyǵynan 10 jylǵa, múlik salyǵynan 8 jylǵa bosatylatynyn atap kórsetti. Buǵan qosa, Elbasy BAÁ kásipkerlerin Qazaqstanda júrgizilip jatqan jekeshelendirý isine qatysýǵa shaqyrdy. Qazaqstan Prezıdenti EAEO aıa­syn­daǵy is-qımylǵa nazar aýdaryp, onyń múmkindikterin paıdalanýdyń mańyz­­dylyǵyn atady. Sondaı-aq, Elba­sy Qazaqstanda 10 arnaıy jáne 20 ındýs­trııalyq aımaq jumys is­teı­tinin, olar úshin tıisti jeńildikter ja­sal­ǵanyn, onyń aıasynda jumys isteý úshin ruqsat alý rásimi ońtaılandyrylǵanyn aıtty. Prezıdent bıyl Astanada «Bola­shaq­tyń energııasy» taqyrybynda EKSPO-2017 kórmesi ótetinin, oǵan qa­tysýǵa 110-nan astam el, 18 halyqaralyq uıym, sondaı-aq osy saladaǵy álemdik jetekshi kompanııalar qatysatynyn, bul aýqymdy sharanyń Qazaqstanda ótki­zilýine BAÁ-niń arab elderi arasynda birinshi bolyp qoldaý bildirgenin atap ótti. Sońynda Nursultan Nazarbaev fo­rýmǵa qatysýshylarǵa eki eldiń ynty­maqtastyǵyn nyǵaıtýǵa atsalysa bere­tinderine senim bildirdi. Sonymen qatar, forýmǵa BAÁ tarapynan qatysýshylar Qazaqstannyń búgingi jetistikterin sóz ete otyryp, eki el arasyndaǵy qatynastardyń damýyna yqpal etetin jaǵdaıattardy atap, óz pikirlerin ortaǵa saldy.

Ekijaqty qatynastyń tabysty 25 jyly

Bıyl, dáliregi, aldaǵy qazan aıynda Qazaqstan men Birikken Arab Ámir­lik­teriniń derbes memleketter retinde ózara barys-kelis jasap, ekijaqty qarym-qatynas ornatqanyna 25 jyl tolady. Sondyqtan, búgin biz osy mereı­toılyq jyldyń Elbasynyń BAÁ-ge jasaǵan resmı saparymen bastalǵanyn jaqsylyqqa jorı otyryp, Ábý-Da­bıden joldanǵan bul maqalamyzǵa eki el yntymaqtastyǵynyń tarıhyn azdy-kópti arqaý etsek, artyq bolmas. Naqtylaı aıtqanda, Qazaqstan men BAÁ arasyndaǵy dıplomatııalyq qaty­nastar 1992 jyldyń 1 qazanynan bas­taý alady. Al BAÁ-niń Qazaqstandaǵy el­shiligi 2005 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap jumys istese, elimizdiń BAÁ-degi elshiligi 2006 jyldyń qyrkúıek aıynda ashyldy. Taraptardyń buǵan deıingi mámileli, mán-mańyzy joǵary qatynastary ózara áriptestiktiń ózindik tarıhyn qa­lyp­tastyrdy, saıası, mádenı jáne ekono­mıkalyq baılanystardyń qarqyndy damýyna keńinen jol ashyp berdi. Bul úderis óz kezeginde elimizdiń órken­deýine, órisin keńeıtýine oń yqpalyn tıgizgeni anyq. Jalpy, memleketter arasyndaǵy turaqty, ózara senimge quralǵan baıla­nys­tardyń ornaýyna el basshylarynyń joǵary deńgeıdegi kezdesýleri tikeleı áser etetini, sheshýshi ról atqaratyny belgili. Qazaqstan-BAÁ ekijaqty qatynas­tarynyń búgingideı deńgeıge kóteri­lýiniń negizi memleketter basshy­larynyń jıi kezdesip, saıası jáne ekonomıkalyq yntymaqtastyqqa qatys­ty mańyzdy sheshimder qabylda­ǵandyǵynda. Osy oraıda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń BAÁ Prezı­dentimen ózekti máseleler boıynsha kóptegen mańyzdy kelissózder júr­gizgenin, sonyń nátıjesinde ekijaqty áriptestiktiń áleýeti arta túskenin atap kórsetkenimiz abzal. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev osyǵan deıin BAÁ-ge resmı jáne jumys saparlarymen 12 ret barypty. Sondaı-aq, BAÁ-niń Prezıdenti sheıh Halıfa ben Zaıd Ál Nahaıannyń elimizge jeke saparlary 8 márte júzege asypty. Bul barys-kelister ekijaqty qatynastardy damyta tústi. Budan bólek, taraptardyń halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy kezdesýleri de Qazaqstan-Birikken Arab Ámirlikteri arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń jandanýyna óz yqpalyn tıgize bildi. Negizinde, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń 1998 jyldyń mamyrynda BAÁ-ge jasaǵan alǵashqy resmı sapary ekijaqty qarym-qatynastardyń damýyna serpin berdi dep aıta alamyz. Bul sapar barysynda Nursultan Nazarbaev BAÁ-niń sol kezdegi Prezıdenti sheıh Zaıd ben Sultan Ál Nahaıanmen, sondaı-aq eldiń isker top ókilderimen kelissózder ótkizdi. Osy sapar sheńberinde Ábý-Dabı qalasynda Qazaqstan Úkimeti men BAÁ Úkimeti arasyndaǵy Saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy. Kelisimde «taraptar eki el arasynda uzaq merzimdi ári turaqty saýda-ekonomıkalyq qaty­nastardy damytý úshin barlyq qajetti sharalardy qabyldap, osy maqsattarda tıisti jaǵdaılar jasaıtyn bolady», dep atap kórsetilgen bolatyn. Budan keıin ótken memleketter basshylary deńgeıindegi kezdesýler de óz júıesin taýyp, taraptardyń keń aýqymdaǵy baılanystaryn nyǵaıta bildi. Endi solardyń birqataryna toqtala keteıik. 2002 jylǵy 8 qazanda Memleket basshysy Qazaqstanǵa resmı saparmen kelgen Ábý-Dabı Ámirliginiń Taq murageri, BAÁ Qarýly kúshteri Joǵarǵy Bas qolbasshysynyń orynbasary sheıh Halıfa ben Zaıd Ál Nahaıanmen kezdesip, Qazaqstan ekonomıkasynyń munaı jáne gaz salalaryn damytýǵa ınvestısııalardy ulǵaıtý perspektıvalary, sondaı-aq saýda-ekonomıkalyq jáne agroónerkásip salalaryndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtý máselelerin talqylady. 2004 jylǵy 18-22 qańtar aralyǵynda Memleket basshysy resmı saparmen Birikken Arab Ámirlikterine baryp, BAÁ-niń Prezıdenti sheıh Zaıd ben Sultan Ál Nahaıanmen jáne Ábý-Dabı Ámirliginiń Taq murageri, BAÁ Qarýly kúshteri Joǵarǵy Bas qolbas­shysynyń orynbasary sheıh Halıfa ben Zaıd Ál Nahaıanmen júzdesti. Kez­desýlerde basty nazar ekijaqty saýda-ekonomıkalyq qatynastardy keńeıtý máselelerine aýdaryldy. Sapar kezinde Qazaqstan Prezı­denti «Qazaqstannyń iskerlik jáne ınves­tısııalyq múmkindikteri» atty bıznes-forýmnyń jumysyna qatysty. Elbasy keleshegi zor retinde munaı-gaz salasyn, qurylys ındýstrııasyn, avtojol, joǵary tehnologııalar salalaryn ataı kele, BAÁ-niń kásipkerlerin Qazaqstan ekonomıkasyn ınvestısııalaýǵa belsendi qatysýǵa shaqyrdy. О́z kezeginde Prezıdent N.Á.Nazarbaev Qazaqstan keń mólsherde BAÁ-ge astyq eksportyn qamtamasyz etýge daıyn ekenin málimdedi. Sapar nátıjesi boıynsha eki memleket basshylary kelissózderdiń syndarly sıpatyn jáne taraptardyń dostyq jáne ózara túsinistik rýhynda áreket jasaýǵa nıetterin atap ótken Birlesken kommıýnıkege qol qoıdy. Sol sııaqty, 2006 jylǵy 16 aqpanda Pre­zıdent N.Á.Nazarbaev Birikken Arab Ámirlikterinde jumys saparymen bolyp, Ábý-Dabıdiń Taq murageri, BAÁ Qarýly kúshteri Joǵarǵy Bas qolbasshysynyń orynbasary sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıanmen kelissózder júrgizip, nátıjesinde «Qazaq­stan Respýblıkasy men Birikken Arab Ámirlikteri arasyndaǵy Is-áreket jospary» atty mańyzdy qujatqa qol qoıyldy. Bul qujat eki el arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytýda zor mańyzǵa ıe. Al 2007 jylǵy 7-11 qarasha aralyǵynda Memleket basshysy Ábý-Dabıde BAÁ Prezıdenti sheıh Halıfa ben Zaıd Ál Nahaıanmen kezdesti. Kelis­sózder barysynda taraptar ekonomıkanyń ónerkásip, kólik jáne kommýnıkasııa, qurylys, farmasevtıka jáne medısına sııaqty salalaryndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty bel­sendilendirýdi qarastyratyn 2006 jyly qol qoıylǵan «Qazaqstan Res­pýblıkasy jáne Birikken Arab Ámirlikteri arasyndaǵy Is-áreket jos­parynyń» mańyzdylyǵyn atap ótti. Sol joly Prezıdent N.Á.Nazarbaev saýda-ónerkásip palatalary qamqor­lyǵymen Qazaqstan-Ámirlikter Iskerlik keńesin qurýdy usyndy. 2008 jylǵy 15 shildede Memleket basshysy Birikken Arab Ámirlikteriniń Prezıdenti sheıh Halıfa ben Zaıd Ál Nahaıanmen, onyń Qazaqstanǵa resmı sapary aıasynda kezdesip, shaǵyn jáne keńeıtilgen quramda ótken kelissózder barysynda saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýma­nıtarlyq salalardaǵy ekijaqty ynty­maqtastyqtyń deńgeıi men bola­shaǵy sóz boldy. Aıta keteıik, osy jyly tamyzda BAÁ Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńes­tiń (AО́SShK) tolyq múshesi boldy. Sonymen qatar, Elbasynyń 2009 jylǵy 16-17 naýryzdaǵy Birikken Arab Ámir­likterine jasaǵan resmı saparynda BAÁ Prezıdenti sheıh Halıfa ben Zaıd Ál Nahaıanmen kez­desip, saıası, ekonomıkalyq jáne gýma­nı­tarlyq salalardaǵy Qazaqstan-Ámirlikter ózara qarym-qatynasyn damytý máselelerin qarastyrdy. Kezdesý sońynda BAÁ Prezıdenti N.Á.Nazarbaevty Birikken Arab Ámirlik­teriniń joǵary memlekettik nagradasy – Zaıd ordenimen marapattady. Qazaq­stan Prezıdenti óz kezeginde, BAÁ bas­shysyna ekijaqty qarym-qatynastardy nyǵaıtý isine qosqan úlesi úshin «Altyn Qyran» ordenin tapsyrdy. 2012 jylǵy 9-13 aqpan aralyǵynda Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaev jumys saparymen Birikken Arab Ámirlikterinde boldy. Memleket bas­shysy BAÁ-niń Prezıdenti, sheıh Halıfa ben Zaıd Ál Nahaıanmen kez­desti. Onyń barysynda taraptar saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne ınves­tısııalyq salalardaǵy ekijaqty ynty­maq­tastyqtyń ózekti máselelerin talqy­lady. Sol sátte taraptar burynǵy keńestik óńirde tuńǵysh ıslam banki «Ál-Hılıal» banktiń Qazaqstandaǵy jemisti qyzmetine qanaǵattanýshylyq tanytty. Astana jáne Almaty qala­larynan keıin Shymkentte úshinshi fılıa­lynyń ashylýy Qazaqstanda 2009 jyldan bastap jumys istep kele jat­qan banktiń jumysy belsendi júrip jat­qan­dyǵynyń aıqyn dáleli bola alady. 2014 jylǵy 30 qazanda Prezıdent N.Á.Nazarbaev Ábý-Dabıdiń Taq mu­rageri, BAÁ Qarýly kúshteri Joǵar­ǵy Bas qolbasshysynyń orynbasary sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıanmen kezdesti. Kezdesýde saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy ekijaqty yntymaqtastyq basymdyǵy bar máseleleri qarastyryldy. Memleket basshysy Birikken Arab Ámirlikteriniń damý qarqyny joǵary ekenine nazar aýdara otyryp, elderimizdiń arasyndaǵy ózara is-qımyl sońǵy jyldary barlyq negizgi ba­ǵyttar boıynsha nyǵaıǵanyn atap ótti. Jalpy, ekijaqty qatynastardyń sapasy tek belsendi saıası únqa­ty­sýlar­men ǵana shektelmeıdi. Qazaqstan-BAÁ qatynastaryn nyǵaıtýda saýda-ekono­mıkalyq yntymaqtastyq mańyzdy ról atqarady. Otyn-energetıka sala­syn­daǵy yntymaqtastyq belsendi jalǵa­syp keledi. 2010 jylǵy qańtarda Ábý-Dabı úkimetiniń Qazaqstanda qarjylyq áleýeti 500 mln AQSh dollarynan kem emes «AlHilal Bank» alǵashqy ıslam bankin ashý jónindegi sheshimi, son­­­daı-aq qysqa merzim ishinde Qazaq­stan­da tikeleı ınvestııalardyń aldyń­ǵy qa­tarly qorlarynyń biri bol­ǵan bir­lesken ınvestısııalyq «Fa­lah» qory­nyń qurylýy ekijaqty baıla­nys­tar­dyń qarqyndy damýynyń dáleli bolady. Qazaqstan Respýblıkasynyń syrtqy saýdasynda Birikken Arab Ámirlikteri álemniń 205 eli arasynda 52-orynda, onyń ishinde 42 Azııa elderi arasynda – 16-oryndy, al arab elderi arasynda 1-oryndy alady. Qazirgi tańda Birikken Arab Ámir­likteri – biz úshin mańyzdy ári senimdi áriptes el. Qos taraptyń bir-birine osylaısha qurmetpen qarap, ortaq múdde oraıynda ornyqty, baıypty qadamdar jasaýlary, árıne, ózara baılanystardy tereńdete túsýde. Osy yntymaqtastyqtyń bir ǵana kórsetkishi retinde BAÁ-niń elimiz úshin iri ınves­tor bolyp otyrǵanyn atap ótken jón. Máselen, sońǵy málimetterge qaraǵanda, 2005-2016 jyldar aralyǵynda bul memleketten Qazaqstanǵa tikeleı 2 mlrd AQSh dollary kóleminde ınvestısııa salynǵan. Sondaı-aq, Qazaqstandaǵy áleýmettik nysandardyń qurylysyna BAÁ tarapynan óteýsiz negizde 100 mln AQSh dollarynan astam qarjy qaralǵan.

Ortaq ustanymdar baılanys aıasyn keńeıtedi

Negizinde, Qazaqstan men Birik­ken Arab Ámirlikteriniń saıası us­tanym­darynda da alshaqtyq joq. Birqatar ózekti halyqaralyq jáne aımaqtyq máse­le­lerge qatysty ustanymdary birdeı. Bul jaıt eki eldiń saıası saladaǵy ózara is-qımyldaryn tereńdete berýge múm­kindik beredi. Máselen, BAÁ Qazaq­stannyń bastamashy bolýymen sha­qy­rylǵan Azııadaǵy ózara is-qımyl já­ne senim sharalary jónindegi keńeske (AО́SShK) 2008 jyldyń shildesin­de tolyq quqyly múshe boldy. Par­sy shyǵanaǵy aımaǵyndaǵy jetekshi mem­lekettiń biri – BAÁ-niń osy halyq­ara­lyq uıymǵa múshe bolýy AО́SShK-niń be­de­li men salmaǵyn arttyratyny anyq. Islam álemindegi laıyqty ornyna baılanysty BAÁ basshylyǵy ózderiniń eli ishinde jáne halyqaralyq arenada konfessııaaralyq únqatysýdyń ornyq­qanyn qoldap keledi. Buǵan Astanada dástúrli túrde ótip kele jatqan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbas­shylary sezderiniń jumysyna BAÁ ókil­deriniń belsendi qatysyp júrgeni dálel bolady. Ekijaqty mádenı-gýmanıtarlyq qatynastar udaıy damý ústinde jáne onyń aıasynyń keńeıe túskeni baıqalady. 2009 jyly naýryzda El­basynyń BAÁ-ge resmı sapary sheńberinde Qazaqstannyń BAÁ-degi Mádenıet kúnderi ótti. 2010 jyly mamyrda Astanada BAÁ-niń Mádenıet kúnderi ótkizildi. BAÁ Qazaqstandy Orta­lyq Azııa óńirindegi beıbitshilik pen tu­raq­tylyqtyń qorǵany, etnosaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimniń úlgisi dep qarastyrady. Ábý-Dabı Taq murageri, BAÁ Qarýly kúshteri Joǵarǵy Bas qolbasshysynyń orynbasary sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıan 2011 jylǵy 30 qańtarda Astana qalasynda 7-shi qysqy Azııa oıyndarynyń saltanatty ashylý rásimine qatysty. 2014 jylǵy 30 sáýirde Ábý-Dabıde Halyqaralyq kitap kórmesi sheńberinde alǵash ret arab tilinde basylǵan «Nursultan Nazarbaev: Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń ómirbaıany» kitabynyń tusaýkeseri uıymdastyryldy. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan» – Ábý-Dabıden (BAÁ) Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy