Qosylýdan qol uzarsa jaqsy ǵoı...

Semeı qalasyndaǵy narkologııalyq dıspanser dırektory Pavel Bryjahınniń aıtýynsha, narkologııalyq qyzmettiń óz erekshelikteri bar. Ony psıhıatrııalyq emdeý mekemesiniń bólimi etip ońtaılandyrý – medısına salasyndaǵy úlken olqylyq. – Narkologııalyq jumys­ty sanmen emes, sapamen ól­sheı­di, – deıdi dırektor Pavel Bryjahın. – Bul syrqatqa ushy­ra­ǵandar bir jeti aýyryp, em alǵan soń jazylyp ketetinder sanatynan emes. Psı­hıatrııalyq jáne nar­ko­lo­gııalyq qyzmetti qosý qarjy únem­deý dep túsindiredi de, kerisinshe, bizge otbasylyq dári­gerlik ambýlatorııalar­dan on kabınet ashýdy usynady. Oǵan da báribir qarajat ketedi ǵoı. Otbasylyq dárigerlik ambýlatorııalarda ashylǵan kabınetterge esirtki dertimen aýyratyndar óz erkimen qa­byl­daýǵa keledi deısiz be? Kel­meıdi. О́ıtkeni, olar qalanyń ortalyǵynda orna­lasqan nar­­kologııalyq dıspanserge kóp­t­iń kózine túspeı, jasyryn ári erikti túrde kelýge úırengen. Bizdi Almatymen sa­lystyrýǵa bolmaıdy, olarda narkologııalyq qyzmet me­ke­­mesine jetý qıyn shyǵar, úlken qala. Al Semeıde kez kelgen shetki aýdannan avtobýspen bizdiń mekemege kelýge bolady. Máselen, Pavlodarda otbasylyq dárigerlik ambýlatorııalarda qanatqaqty joba retinde nashaqorlyq dertine ushyraǵandardy qabyldaý úshin qabınet ashyp qoıdy. Pavlodar da Semeımen shamalas qala ǵoı. Kúnine bir-eki aýrý ǵana keledi eken. Sonymen bitti. Jarty jyl boldy dárigerleri jumyssyz otyr. «Baltyq jaǵalaýy elderinde otbasylyq dárigerlik ambýlatorııalarǵa esirtkimen aýyratyndar qap­tap keledi ǵoı», deıdi. Bi­raq, ol, keshirińiz, Baltyq jaǵa­laýy, al biz – Qazaqstan. «Men nashaqormyn» dep kim ashyq aıtyp keledi, biz Batys elderi emespiz ǵoı, bizdiń mentalıtet basqa ekendigin 40 jyl boıǵy tájirıbemnen baıqap, kórip kele jatyrmyn. Aıta ketý kerek, Semeıdegi narkologııalyq dıspanser 36 jyl boıy esirtki men alkogolge, temekige táýeldilerdi emdep keledi. Byltyr elimiz boıynsha «Sala úzdigi-2016» baıqaýynda bas báıgeni enshiledi. Esirtki men maskúnemdikten arylýǵa nıettengenderge keıde tósek te jetpeı qalady eken. Pavel Bryjahınniń aıtýynsha, Semeıdegi dıspanserde nashaqorlyqtan emdelýshiler úshin 70 oryn bar, ótken jyl­dyń shilde aıynan bastap qo­symsha taǵy 10 tósek qoıǵan. Ishim­dikten májbúrlep emdeýge arnalǵan 90 tósek bar. – Biraq, osy orynǵa kóshede qańǵyp júrgen, meken-turaǵy joqtardy ákep tyqpalaıdy, onsyz da ózimizge oryn jetpeı jatsa. Májbúrlep emdeýge arnalǵan tósekterden bólek, óz erkimen aýyr dertinen arylamyn dep kelgenderge arnalǵan 60 tósek jáne kúndizgi bólimge arnalǵan 50 tósek bar. Bul jerde jyl saıyn 1500-2000 adam emdeledi, oryn da kerek qosymsha, materıaldyq-tehnıkalyq bazamyzdy da nyǵaıtýymyz kerek, – deıdi dıspanser dırektory. «Narkodıspanser jabylady» degendi estip, eseptegi tirkelimde turǵan aýrýlardyń týystary men ata-analary qatty abyrjyp qalypty. Qala turǵyny Beken Turap­baev temekige táýel­di­­­lik­ten arylý úshin osy dıs­­pan­­serge kelgen. Ol bir ýkol­­men ǵana temekige degen áýestikti qoıdyratyn fran­sýzdyq tásildi estip, so­ǵan júginedi. Nátıjesinde, te­meki tar­týdy múlde qoıǵan. Nar­ko­dıspanserdiń dırektory Pa­vel Bryjahınniń aıtýynsha, osy fransýzdyq tásildi meń­gerý úshin alys-jaqyn shet elderden, kórshi Reseıden kóp­tegen ǵalym-dárigerler kelgen. Semeıdegi narkologııalyq dıspanser temekige táýel­di­likten emdeýde ozyq táji­rı­bege ıe. Olardyń emdeý ádis­terin qazaqstandyq narkolog­tar tolyq meńgerdi. Endi Qyr­ǵyzstan, О́zbekstan, Reseı elde­rimen qatar, Germanııadan ke­lip tájirıbe úırenip jat­qan­dar bar. – Qazir temeki, spırtti ishim­dik pen esirtkige táýel­di­lik kórsetkishteri áli kún­ge jo­ǵary kúıinde qalyp otyr. Onyń ústine jańa sın­te­tı­ka­lyq esirtkilerdiń paı­da bo­lý­yna baılanysty nar­ko­logııalyq qyzmettiń jumy­syn oń­taı­landyrǵannan góri je­­til­di­rý qajet, – deıdi dıspanser dárigerleri. Osy mekemede Lıýbov Trýbochevaǵa jolyǵyp qaldyq. Ba­lasy ishkilikke salynyp, em­detý úshin narkodıspanser dárigerlerine júgingen. Olar­dyń jumysyna dán rıza­shylyǵyn bildirgen Trýbocheva ońtaılandyrýǵa baılanysty da oıyn aıtyp qaldy. – Narkologııalyq dıs­pan­serdi qysqartyp, nege psı­hı­atrııalyq emdeý mekemesine qaratý kerek? Kerisinshe, bul dıspanserdiń jumysyn keńeıtý kerek, – deıdi Trýbocheva. – Esirtkige táýeldiler de osy qoǵamnyń múshesi. Olarǵa qol­dan keler kómegimizdi ja­saý­ǵa tıis­timiz. Al, turaqty me­kenjaıy joq adamdardy bizdiń mekemege ákelip tyq­palaı bergenshe, arnaıy oryn ashyp, olardy eńbek etýge ju­myl­dyrý kerek. Bul týraly aıtyp kele jatqanyma on jyldaı boldy, – deıdi Pavel Bry­jahın bolsa. – Bizdiń narko­dıspanserde emdelýge 30-40 adam kezekte tur. Olar – esirtki men ishimdikke, temekige táýeldi adam­dar. Bizdiń mindetimiz – osyn­daı naýqastardy emdeý. Al turaqty mekenjaıy joq­tardyń máselesimen biz emes, basqa mekeme aınalysýy tıis. Psıhıatrııalyq jáne nar­ko­­­logııalyq qyzmetterdi birik­ti­rýge qatysty jurtshy­lyq pikiri mine, osyndaı. Raýshan NUǴMANBEKOVA, jýrnalıst  SEMEI