Sanaýly kúnderden keıin Almatyda qysqy Ýnıversıada jalaýyn kóteredi. Baıraqty básekege álemniń túkpir-túkpirinen erikti bolýǵa nıet tanytqandar jeterlik. Sonyń biri – Reımýndýs Paýloskas. Onyń shyqqan tegi lıtvalyq bolsa da, 12 jyldan beri Londonda turyp keledi. IT salasynyń mamany Almatyǵa kelýge asyq ekeni áńgimesinen-aq ańǵarylady.
– Ulybrıtanııa halqynyń sportqa qyzyǵýshylyǵy joǵary. Kásibı turǵydan bólek, áýesqoı deńgeıde de sportpen aınalysatyndar jeterlik. Sonyń nátıjesi shyǵar, Olımpıada oıyndarynda, álem birinshilikterinde brıtanııalyq atletter joǵary nátıje kórsetip júr. Alaıda, Ulybrıtanııanyń Ýnıversıadadaǵy nátıjesi kóńil tolatyndaı emes eken. Munyń sebebi nede?
– Negizinde qysqy sport túrleri Brıtanııada keń taralmaǵan. Áıtse de, skeleton men kerlıngten úzdikter qataryna kiredi. Munda qar az bolǵandyqtan, atalǵan salaǵa negizdelgen sport keshenderi joq. Sondyqtan aǵylshyndar jazǵy sport túrlerine beıimdelgen. Jazǵy Olımpıadadan kóp medal jeńýiniń sebebi de osy. Al Ýnıversıada basqa sporttyń tasasynda qalyp ketedi. Sóıte tura, stýdentter jarysyna irikteý arnaıy erejelerge baǵynady.
Keıingi kezde Ýnıversıadaǵa kóp kóńil bóline bastady. Sonyń nátıjesi shyǵar, Brıtanııa Ýnıversıada komandasynyń deńgeıi birte-birte ósip keledi. Almatyǵa baratyn komanda buǵan deıingiler arasynda sany jóninen ekinshi orynda tur. Atalǵan jarysqa qatysatyn brıtanııalyq stýdentterdiń kóbeıýi Rıo men London Olımpıadasynyń jetistigi dep oılaımyn.
– Brıtanııada «Dostastyq oıyndary» sekildi halyqaralyq sharalar kóp. Ýnıversıada solardyń qataryna kire me? Jalpy, elde stýdentter saıysy tanymal dep aıtýǵa bola ma?
– «Dostastyq oıyndary» – Olımpıadadan keıingi eń keń taraǵan shara. Alaıda, aǵylshyndardyń Ýnıversıadadan habary az, tipti ol týraly estimegen de. Buqaralyq aqparat quraldary da atalǵan saıystan sırek habar taratady. Men 2013 jyly Qazandaǵy jazǵy Ýnıversıadaǵa barǵan edim. Sonda atletter saıystyń keremet ekenin aıtyp, Brıtanııada tanymal emestigine qynjylys bildirgen-di. О́ıtkeni, elde Ýnıversıada týraly sonyń aınalasynda júrgender ǵana biledi. Aldaǵy ýaqytta mundaı kemshilikter joıylyp, stýdentter saıysy buqaralyq sıpat alady dep senemin.
– Sports England zertteýine súıensek, Anglııada sportpen aınalysatyndar óte kóp kórinedi. Brıtanııalyqtardyń álemdik jarystarda olja salyp júrgenin de aıttyq. Memleket kásibı jáne áýesqoı sportty qalaı ushtastyrady?
– Menińshe, London Olımpıadasy eldegi sport deńgeıin tez kóterdi. Halyqtyń kózqarasy ózgerip, Olımpıadadan qalǵan arenalar memlekettiń basqa da álemdik sharany ótkizýine múmkinshilik berdi. Máselen, Stratfordtaǵy Olımpıada parkindegi júzý basseıni, hokkeı arenasy jáne Olımpıada stadıony qaıta óńdelip, halyqtyń ıgiligine berildi.
– Brıtanııa medıasy sport salasynda syńarjaqty aqparat taratady dep jıi synǵa ushyraıdy. Máselen, fýtbol, golf syndy sporttarǵa meılinshe basymdyq beriledi. Jalpy, mundaı syńarjaqtylyq sportpen aınalysýǵa qanshalyqty áser etedi?
– Rasynda, voleıbol, gandbol, basketbol sekildi sport túrleri Brıtanııa medıasynyń nazarynan tys qalady. Sol sebepti atalǵan sport túrlerine az adam qatysady dep oılaımyn. Alaıda krıket, netbol, darts sekildi sport túrleri «Tumandy Albıonda» keń taralǵan jáne buqaralyq bolyp sanalady.
– Ýnıversıada jeńimpazdaryna qandaı mólsherde syıaqy tólenedi?
– Brıtanııada syılyqtar men granttar beriledi. Alaıda, aqshalaı túrde jáne úlken somada emes. Aǵylshyndar úshin eń bastysy – joǵary nátıje kórsetý, altyn medal jeńip alý.
– Almatydaǵy qysqy Ýnıversıadaǵa erikti bolýǵa ne áser etti?
– Maǵan sporttyq sharalarǵa qatysyp, óz úlesimdi qosý óte unaıdy. Ásirese, demalys ýaqyttarynda keminde bir sharaǵa qatysyp otyramyn. Bıyl Almatydaǵy Ýnıversıadaǵa erikti bolýdy josparladym. Sebebi, bul – bıylǵy sharalardyń ishindegi eń úlkeni. Atalǵan saıysqa erikti bolǵanyma qýanamyn ári orys tilin jaqsy biletindikten, osy artyqshylyǵymdy jaqsy paıdalana alamyn dep oılaımyn.
– Qazaqstan týraly buryn biletin be edińiz?
– Álbette, Keńes Odaǵynda dúnıege kelgendikten ári biraz ýaqyt sonda turǵandyqtan, Qazaqstan týraly talaı estigenmin. Biraq ol jaqta bolǵan emespin. Esesine onda bolyp jatqan saıası jáne sporttyq jańalyqtardy qalt jibermeı qarap otyramyn. Ásirese, 2022 jylǵy qysqy Olımpıadaǵa qatysty aqparatty úzbeı baqyladym. Qazaqstanǵa barǵanda eń birinshi Medeýge barǵym keledi.
Men álemdik sharalar týraly zerttep kórgen edim. Jan-jaqty jospar bolmasa, olar elge paıdadan góri zııan ákeledi. Mysaly, Afına Olımpıadasy Grekııaǵa tıimsiz boldy. Sodan beri uıymdastyrýshylar men Halyqaralyq Olımpıada komıteti mundaı kemshilikti jibermeýdiń joldaryn qarastyryp júr. Endeshe, Qazaqstan atalǵan jolmen júrip, Ýnıversıadanyń tıimdi jaqtaryn qoldanady dep oılaımyn.
Áńgimelesken
Abaı Asankeldiuly