Ashyq talqylaýlardyń artyqshylyqtary kóp

Keshe Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrliginde «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine aqparat jáne kommýnıkasııalar máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy talqylandy. Aqparat jáne kommýnıkasııalar vıse-mınıstri Alan Ájibaev jetekshilik etken otyrysqa qujatty ázirleýshi top ókilderi men vedomstvo mamandary, beınebaılanys arqyly aımaqtardaǵy BAQ ókilderi de qatysty. Jıyndy ashqan Alan Ǵa­zız­uly zań jobasyn ázirleý qolǵa alynǵan kúnnen beri bar­lyq múddeli taraptar tıisti deń­geıde jumyldyryla otyryp, talqylaý úderisi ashyq túrde júrgizilip jatqanyna kópshiliktiń nazaryn aýdardy. «Qazirgi kezge deıin jumys to­bynyń birneshe otyrysy ótip, zań jobasyna jalpy sany 200-ge jýyq usynys engi­zildi. Árıne, munyń bári qabyl­danady degen sóz emes. Sebebi, aldaǵy ýaqytta osyndaı otyrystar aıasynda árbir usynys pen tolyqtyrýlar ózderińizben birge muqııat taldap, tarazylanatyn bolady», – dedi vıse-mınıstr A.Ájibaev. Sonymen qatar, otyrysta aǵymdaǵy jyldyń mamyr aıyna qaraı Májiliste tanys­tyrylatyn bul zań jobasy qoǵamda ashyq talqylanyp jat­qandyqtan, kóptegen usy­nys-pikirler áleýmettik jeli­ler arqyly túsken. Muny «Ádil sóz» sóz bostandyǵyn qor­ǵaý xalyqaralyq qorynyń jetek­shisi Tamara Kaleevanyń sózinen de ańǵarýǵa bolatyndaı. «Qazirgi zańnamany qansha jańartsaq ta, zamanaýı ozyq teh­nologııaǵa ilesýimiz ekitalaı kúı­de qalady. Menińshe, qolda­nys­taǵy zańymyz tolyǵymen eskirdi. Sondyqtan ony túbe­geı­li ózgertip, buqaralyq aqparat qu­raldaryn memlekettik qol­daýdyń ýaqyt talabyna saı tetikterin engizgenimiz jón. Zaıyrly memleketterdiń bárin­de ondaı sharalar bar. Aqparat salasyndaǵy monopolııaǵa qarsy ozyq úlgidegi ádis-tásil­derimiz bolýy qajet. Sonyń arqasynda buqaranyń senimi artady», – degen ol qazir halyq BAQ-qa qaraǵanda, joǵaryda atal­ǵan áleýmettik jelidegi jaz­balarǵa kóbirek senim arta­tyndyǵyn qadap aıtty. «Osy kúni biz usynyp otyr­ǵan ózgerister – zaman talaby. Álemdik trendterdi meı­lin­she, eskerýge tyrystyq. Degen­men, belgili bir ýaqyttan keıin ozyq degen úlgimizdiń ózi ózgere­tinin jaqsy túsinýimiz qajet», – dedi A.Ájibaev. Taǵy bir es­kerte ketetin jaǵdaı, eger zań jobasy maquldansa, Aqpa­rat já­ne kommýnıkasııalar mınıstrliginiń usynýymen elek­trondy buqaralyq aqparat qural­darynda pikir qaldyratyn aza­­mat­tardy uıaly telefon nó­miri arqyly tirkep otyrý kózde­lýde. Alqaly jıynda birqatar BAQ ókilderi usynys retinde zań jobasyna engizilgen keıbir bap­tar men onyń tarmaqtary qoldanystaǵy ózge zańdarmen qaı­shylyǵy bar ekenin jáne talap etiletin qaısybir shart­tardyń shıkileý ekendigin alǵa tartyp, vedomstvo jetek­shi­lerinen túsindirme berýdi su­ra­dy. Máselen, baspa betinde jarııalanǵan materıalǵa qatys­ty túsken shaǵymnyń durys-burystyǵyn anyqtaý úshin nemese jarııalanǵan maqalany teriske shyǵarý úshin úsh kún ýaqyt beriledi degen mándegi zańnyń babyn BAQ ókilderi qısynsyz dep baǵalady. О́z kezeginde mundaı ýájge jaýap bergen vıse-mınıstr A.Ájibaev tilshiler qaýymyn zań jobasy qazirgi kezde ázirlený úderisinde ekendigin eskertip, áli de bolsa mundaı máselelerdi talqylap, kem-ketigin túzep, tolyqtyrýǵa búgingiden de belsendirek qatysýǵa shaqyrdy. Sonymen qatar, talqylaýda BAQ betterinde, ásirese, tele­arnadaǵy jarnamanyń jaıy da jan-jaqty sóz boldy. Onyń ishinde alkogoldik ishimdik pen temeki ónimderine qatysty jarnamanyń efırden berilý ýaqytyna qatysty naqty keste bekitiletin bolady dep kútilýde. Jumys toby ókilderiniń aıtýynsha, mundaı talap eń aldymen telekórermender quqynyń saqtalýyn qamtamasyz etse, ekinshi jaǵynan jaǵymsyz jarnama arqyly balalar sanasynyń ýlanýynan saqtaıdy. Osy máselege qatysty ún qatqan vı­se-mınıstr: «Árıne, jarnama degen tabystyń kózi nemese aq­parat quralynyń kúnkórisi desek te, bul jerde biz ony jónimen bermesek, kórermen zar­dap shegetinin umytpaýymyz kerek. Tipti, jol jıeginde tura­tyn alyp bılbordtar álemdik tájirıbede BAQ retinde moı­yndalǵanyn eskersek, bizge kóshe jarnamalarynyń ózin de kóp túzeýimizge týra keledi», – dedi Alan Ǵazızuly. Otyrysta qyzý talqylanǵan máseleniń biri jýrnalısterdiń jumys isteý qaǵıdattaryna qatysty pikir almasý boldy. Qoǵam belsendileri tarapynan jýrnalıstik qyzmetti reg­lamentteý máselesin arqaý etken 6.1. baptyń «Tulǵanyń jeke ómiri men jeke basyna qatysty aqparatty alý úshin, jýrnalıst mindetti túrde tulǵadan jazbasha ruqsat alýy tıis» degen talaby «jaýapty memlekettik organdardaǵy jáne kvazımemlekettik sektordaǵy laýazymdy tulǵalardan basqa» degen sóılemmen tolyqtyrylýy usynyldy. О́ıtkeni, basshynyń mindeti – halyqqa qaltqysyz qyzmet etý ekendigin eskersek, bul jerde basshynyń adaldyǵy aldyńǵy orynǵa shyǵýy tıis. Al basshy taza bolsa, qosshy da qulshyna eńbek etip, tabanaqy, mańdaı terimen tapqan tabysyn ústemeleýge beıil bolady. Sonymen birge, BAQ bet­terinde memlekettik aqparat­tyq saıasatty túsindirý maq­satynda memlekettik tapsyrysty ornalastyrý tártibin qaıta qarap, zań turǵysynan onyń keshiktirilmeı berilý merzimin jáne osynaý talapty saqtamaǵan laýazym ıelerine aıyppul túrindegi ákimshilik jaza qoldanýdy engizý jaıy da taqyryptan tys qalmady. Oǵan qosa, mundaı talap tildik normany oryndamaǵan elektrondy buqaralyq aqparat quraldary basshylaryna da qatystylyǵy zań aıasynda kórinis berse degen pikirler aıtyldy. Aıta keteıik, utqyr oılar ortaǵa salynǵan mundaı otyrystar aǵymdaǵy jyldyń sáýir aıyna deıin jalǵasady dep josparlanǵan. Al zań jobasy Zań shyǵarý jumysynyń 2016-2021 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamalyq jospary men Úkimettiń zań joba­laý jumystarynyń 2017 jylǵa arnalǵan jospary sheń­berinde ázirlengen. 200-ge jýyq túzetýdi qamtıtyn zań jo­ba­syn qabyldaý maqsaty qolda­nys­taǵy normalardy kommýnıka­sııa tehnologııalarynyń damýy­men ózgeriske túsetin BAQ, tele­radıo habarlaryn taratý, aqpa­rat­tandyrý jáne baılanys sa­lasyndaǵy qoǵamdyq qatynas­tardy quqyqtyq turǵyda reg­lament­teý bolyp tabylady. Nurlybek DOSYBAI, «Egemen Qazaqstan» Sýretti túsirgen Erlan OMAROV, «Egemen Qazaqstan»