Gınnestiń rekordtar kitabyna engen qazaqtar

Gınnestiń rekordtar kita­by alǵash ret 1955 jyly ırlandııalyq syra qaı­na­týshy «Gın­ness» kompanııasynyń basshysy Hıý Bıverdiń tapsyrysy boıynsha jaryq kórdi. Sodan beri bul kitap dúnıe júzi boıyn­sha 100 memlekette 23 tilde dúrkin-dúrkin basylyp keledi. Álemniń 23 elinde arnaıy redaksııasy men ókildikteri bar. Qazaqstanda ázirge Gınnestiń rekordtar kitabynyń ókildigi joq. Solaı bola turǵanymen,  budan shırek ǵasyr buryn táýelsizdigin jarııalaǵan Qazaq eli álemdik aýqymdaǵy eń bedeldi – Gınnestiń rekordtar kitabynan oıyp turyp óz ornyn aldy. Eń aldymen, Qazaqstan kitapqa «teńizge shyǵar joly joq qurlyqtaǵy eń úlken memleket» retinde kirdi. 2003 jyly qyrkúıektiń 27-si kúni búkil Qazaqstanda salamatty ómir saltyn nasıhattaý úshin ótkizilgen aerobıkalyq jattyǵý rekordtar kitabyna endi. Eldiń bar óńirinde bir mezette 4 mıllıon 845 myń 98 adam radıodan berilgen áýen arqyly qımyldaǵan shara «álemdegi eń kóp adam qatysqan aerobıkalyq jattyǵý» retinde tanyldy. Budan keıin 2011 jyly jeltoqsanda Qazaq geografııalyq qoǵamy 108 saǵatta 2308 shaqyrymdy eńserip, Ońtústik polıýs­ke alǵashqy avtomobıl ekspedısııasyn uıym­das­tyrady. Bul ekspedısııa «Ońtústik polıýske qurlyq arqyly jetken eń tez ortasha jyldamdyqtaǵy sapar» retinde Gınnestiń rekordtar kitabyna engizildi. «Han Shatyr» saýda oıyn-saýyq orta­ly­ǵy álemdegi shatyrly eń bıik ǵımarat retinde Gınnestiń rekordtar kitabyna kirgen. Onyń bıiktigi – 150 metr. Sondaı-aq, 2012 jyly 16 jeltoqsanda qara jorǵa ulttyq bıin bir mezette 400 adam bılep, rekord jasady. Budan bólek, «Han Shatyrda» álemdegi eń úlken et asyldy. Ras, Gınnestiń rekordtar ki­­tabynyń resmı ókilderi jylqynyń so­ıy­lýyna qarsy boldy. Sonyń saldarynan alǵashqy rekord  sanalmady. Áıtse de bul maq­sat aqyry oryndaldy. 2015 jyly 6 shil­dede Astana qalasynyń 17 jyl­dyǵyna oraı salmaǵy 736 keli tartatyn et asyldy. Bul joly kitaptyń resmı ókilderi jylqy soıýǵa ruqsat berdi. Tamaq úsh­in úlken taıqazan Túrkistannan arnaıy áke­lindi. Onda 700 keli et, 17 qap pııaz, 300 ke­li qamyr jumsaldy. Álemdik rekordtar kitabynyń ókilderi rekordty «Memlekettiń basty ulttyq taǵamynyń daıyndalýy» degen ataýmen tirkedi. Al 2015 jyly 1 mamyrda Almatyda ál­em­degi eń úlken laǵman ázirlendi. Onyń salmaǵy 687 keli boldy. Bul taǵamdy daıyndaýǵa 30 aspaz jumyldyryldy. Taǵam quramyn tolyqtyrý úshin 250 keli un, 200 keli kókónis, 120 keli et jáne 50 lıtr maı paıdalanyldy. Sol sııaqty 2014 jyly 7 qyrkúıekte Alma­ty qalasynda jalpy salmaǵy 856 kılo bolatyn  eń kóp baýyrsaq pisirildi. Al Qytaıda turatyn  erli-zaıypty kásipkerler Bo­lat Beıneluly men Gúlzat Azanbekqyzy 2008 jyly  uzyndyǵy 100 metr, salmaǵy 1 ton­na qazy jasap, ony Gınnestiń rekordtar kitabyna engizdi. Olar rekordtyń Qytaı mem­leketi atynan jarııa­lanýyna qarsy bolyp, «Qazaq halqynyń ulttyq taǵamy» dep tir­ketken.  Sosyn, 2010 jyly osy eldegi Shyń­jan-Uıǵyr avtonomııalyq raıonynda bir mezgilde 10 myń 450  dombyrashy «Keńes» kúıin oryndap, aıdy aspanǵa bir-aq shyǵarady. 2012 jyly Qytaıda turatyn qazaq jigiti Bolatbek Kárimhanuly jasaǵan kishkentaı dombyra «álemdegi eń kishkentaı aspap» retinde Gınnestiń rekordtar kitabyna endi. Dombyranyń uzyndyǵy – 45 mıllımetr, eni – 14 mıllımetr. Qazaqstandyq 50 jastaǵy marafonshy Marat Jylanbaev rekordtar kitabyna jeti ret engen. Ol Eýropanyń eń bıik shy­ńy – Elbrýsqa (5642 metr) marafondyq jú­girispen jeti kúnde júgirip shyqty. Marat Jylanbaev 1992 jyly 20 kúnde Qaraqum shólin (1200 kılometr), 1993 jyly 24 kún ishinde Sahara shólin (1700 kılometr), sol jyly 22 kúnde Úlken Vıktorııa shólin (1600 kılometr), 1994 jyly 17 kúnde Mohava shólin (1218 kılometr) kesip ótti. Mine, táýelsizdiktiń eleń-alańynda os­yndaı ulttyq sharalardyń kóptep ótýi keshegi keńestik-ımperııalyq saıasattyń yqpalymen ata-baba salt-dástúrinen ajyraı bastaǵan búgingi qazaq urpaǵyn óz qazyǵy men qalpyna qaıta ákele bastady. Munyń ózi jer-jerlerde qazaq qolóneriniń, án-jyrynyń, ulttyq as pisirý dástúriniń jyldam damýyna úlken septigin tıgizýde.