Jádiger

О́tken kúnderden syr shertetin jazba­larǵa qara­ǵanda, Áýlıe ata jerinde al­ǵash ret mýzeı 1931 jyly Qarahan kese­ne­siniń qasyn­daǵy molaǵa tıip turǵan sha­ǵyn úıden ashylǵan eken. Talaı kóne jádi­ger­lerdi tórine jınaǵan bul eski úı talaı tarıh­ty bastan ótkerip, soǵys jyldary esigi­niń aldynda bir kúzetshiden basqa qyzmet­keri de bolmapty. Búginde Jambyl oblys­tyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń óz aldyna záýlim ǵımaraty bar. Jáne ár ból­mesi, ár buryshy, ár sóresi kóne jádi­gerler­ge tola bul ǵıma­ratqa kelýshiler qatary kóp. «Móp-móldir kózdiń qarasyn, Tarazdan ǵana ta­basyń!» dep orta ǵasyr aqyny Fırdoýsı jyrlaǵandaı shynynda kóne qalanyń boıjetkenderi shetinen sulý bolǵanyna kúmánimiz joq. Myna bir bıshi qyzdyń músini H-HII ǵasyrlarda qoladan quıylypty. Bul jádiger 1964 jyldyń 13 tamyzynda ortalyq stadıon­nyń mańynan 1,5 metr tereńdikten tabylǵan. Al kıiz úı pishindes shyraq pen tizerlep otyrǵan kisiniń (H-HIII ǵasyr) músini, úsh aıaqty sham men búıirine Quran aıattary jazylǵan jazýy bar qumyra da sol jyldary ortalyq bazardyń ornynan qazyp alynypty. Búginde kóne qala ornynda qazba jumystary qolǵa alynǵan. Arheologtar Taraz qalasynyń ár kezeńine jatatyn jádigerler, onyń ishinde altyn, kúmis, mystan jasalǵan áshekeı buıymdar sııaqty qundy jádigerlerdi topyraq astynan arshyp aldy. Tipti birshama jaqsy saqtalǵan ortaǵasyrlyq ydys qoımasy da tabyldy. Bul tabylǵan jádigerlerden kóshpendilerdiń qoltań­basyn taıǵa tańba basqandaı anyqtaýǵa bolady. Aldaǵy ýaqytta bul jumystar jalǵasyn taýyp, kóne shahardyń tirshiliginen syr shertetin dúnıeler kóptep tabylatynyna senim mol. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan»