Ertis qatelikti keshirmeıdi

Semeıdegi tótenshe jaǵdaılar basqarmasynyń qutqarýshylary bul kúnderi balyq aýlaýshylardyń arasynda tekserý jumystaryn júrgizip jatyr. Tipti, bul reıd apta saıyn jergilikti polısııamen birlesken túrde júrgiziletin boldy, sebebi, sýǵa batyp jatqandar bar. Osymen tekserý jumys­tary jetinshi ret júrgizildi. Balyqshylardyń biri uqsa, biri uqpaıdy. Osy joly Ert­is­tiń Zaton aýmaǵy men «Se­mı­palatınka» dep atalatyn shaǵyn ózeni mańynda tek­serýler ótti. Munda balyq­shy aǵaıyn óte kóp eken. Qut­qa­rý­shylar men polı­sııa qyz­met­kerleri aldy­men áńgime-dúken quryp, «siz ba­lyqty tartamyn dep turǵan­da, sizdi balyq tartyp ketpe­sin», «aýlaımyn dep ózen­niń orta tusyna ketip qalma­ńyz, muz synsa opy­rylyp qulap kete­siz», «jal­ǵyz alysqa uzama­ńyz» degen sııaqty qamqorlyq, eskertý sózderin aıtqan soń, «Muz betinde qaýipsizdik saqtaý» ere­je­leriniń qaǵaz nusqasy usy­nyldy. О́ıtkeni, osydan biraz buryn semeılik qutqarýshylar eki er adamdy Ertisten súzip alyp shyqqan edi. Aıaq astynan muz jarylyp ketip, eki balyq­shy muzdyń bóligimen birge Ertiske aýdarylyp túsken. Jáne taǵy bir aıta keter másele, qystyń kúninde ba­lyq­shylar ǵana sýǵa batyp jat­paıdy. Keıbir adamdar Ertis ústindegi kópirlerden sekirip, mert bolǵysy keledi eken. Ondaı kópir Semeıde qala bo­ıynsha úsheý. Jaqynda ǵana bir jarym jasar nárestesin sýǵa batyrmaq bolǵan áıel adam belgili boldy. Jubaıymen urysyp qalǵan jas áıel 2015 jylǵy sábıin kóterip, Ertis­ke kelgen. Aldymen bir jarym jastaǵy balasyn sýǵa laq­tyryp jiberedi. Sóıtip, ózi sekir­mek bolǵanymen, batyly bar­maıdy. Bul oqıǵa eldi dúr sil­kin­dirdi. Túngi 3-tiń kezinde oryn alǵan oqıǵadan keıin sábı­diń denesin qutqarýshylar kún saıyn izdegenmen, sý muz­daı sýyq, bala tabylmady. Al áıel qylmys ústinde ustal­dy. Qutqarýshy Rınat Babad­janovtyń aıtýynsha, sý asa tereń, baıǵus sábı ne sý túbine batyp ketti ne kúshti aǵys alyp ketti. Al Ertis – elimizdegi ǵana emes, álemdegi eń kúshti aǵysqa ıe iri ózenniń biri. – Qysta muz astynan balyq aýlaý ózin-ózi ustaý erejesin qatań saqtaýdy qajet etedi. Balyq­shylarǵa bir qaraǵanda muz berik kóringenimen, kók­tem­niń sońǵy jáne kúzdiń al­ǵash­­qy kezeńderinde muz ús­tin­de ba­lyq aýlaýǵa shy­ǵýǵa bol­maı­tyndyǵyn bilý qajet, – dedi Semeı qala­lyq Tóten­she jaǵ­daılar bas­qar­ma­sy­nyń (TJB) bas mamany R.Raqymbaeva. Onyń aıtýynsha, balyq aý­laýǵa shyqqanda ózimen birge qarapaıym qutqarý qural­daryn, máselen, qutqarý taq­ta­syn jáne arqan ala shyqqan jón, balyq aýlaý kezinde olar qajet bolýy múmkin. Kúzgi jáne kóktemgi mezgilderde oıyqtar mańyna sol taqtaıshalardy senim­dilik úshin qoıǵan durys. Bul balyqshynyń muzdaǵy qaýip­sizdigin qamtamasyz etedi. TJB mamandarynyń aıtýyn­sha, ókinishke qaraı, Semeıde birqatar balyqshynyń sý aı­dyn­daryna jalǵyz barý faktisi tir­kelýde, bul – óte qaýip­ti. Jáne sý aıdyndarynyń jaǵa­laýy muzynyń qalyńdyǵy 7 san­tımetrden kem bolyp jat­sa, oǵan shyǵý óte qaýipti eken­digin eske salýda. Ásirese, balyq aýlaýshy qaýym aǵyndy sý jáne bulaq kózderi bar oryndarda erekshe abaı bolýy kerek. TJB-nyń bas mamany R.Raqymbaevanyń eskertýinshe, muz jarylarda shytyrlaıdy, otyrady, onyń syrtqy túri ózgeredi, betine sý shyǵady. Mundaı dabyl belgileri kórinse, birden óz kelgen izińizben aıaǵyńyzdy muzdan aıyrmastan jyljyp, keri qaıtqan jón. Jáne de bir­neshe oıyqty jaqyn qazbaǵan abzal. Olardyń araqashyqtyǵy 5 metrden kem bolmaýy kerek. Muz jarylyp ketse, dereý jol­japqyshty sheship, qoldy eki jaqqa qaraı jaıyp, muzǵa keý­demen nemese arqamen jatý­ǵa tyrysý kerek eken. Qaıtken kúnde de baıbalam salmaı, sal­qynqandylyq tanytqan jón. Sebebi, múlde júze almaı­tyn adamnyń ózi qutqarý jas­tyq­shasynyń arqasynda sý betinde birshama qalqyp tura alady. Biraq mundaı jaǵdaıda kıimniń sýlanǵanyn kútpeı áreket jasaý kerek. Adamnyń 10-15 mınýt muzdaı sýda bolýy ómirine qaýipti ekenin umy­t­paǵan jón. Raýshan NUǴMANBEKOVA, jýrnalıst SEMEI