Dárkembaı aǵany bilmeıtin qazaq kemde-kem shyǵar, sirá... Qolóner sheberi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Dárkembaı Shoqparuly qazaqtyń ulttyq qolóneri buıym-zattaryn qaıta jańǵyrtyp, osy zamanǵa oraı sándi etip jasaýda kóp izdenip, kóp eńbek sińirdi. Árıne, balǵasymen shoıyn tósti shyńyldata soǵyp, kórigin basyp, temirden túıin túıgen sheberler kóp-aq qoı. Bálkim, Dárkembaı aǵanyń ultqa, ulttyq ónerge degen erekshe yqylasy, janashyrlyǵy, iltıpaty shyǵar, áıteýir, solardyń ishinde Shoqparulynyń shoqtyǵy bıik boldy. О́z aldyna bir tóbe bolyp, daralanyp turatyn.
Mine, endi ómirden ózi ótip ketse de, ataqty sheberdiń atadan balaǵa mura bolyp kele jatqan qara balǵasy men jalpaq tósin tot basqan joq. «At tuıaǵyn taı basar...» degen, búginde Dáýlet Dárkembaıuly ata kásipti jalǵastyryp, áke esimimen atalatyn qolóner mýzeıiniń tútinin tútetip otyr. Bul mýzeı Almaty oblysyndaǵy Aqshı aýylynda ornalasqan.
– Negizi bul óner jeti atamyzdan beri jalǵasyp keledi,– deıdi bizben áńgimesinde Dáýlet Dárkembaıuly. 1996 jyly ákem týǵan aýyly Aqshıdan esik-tesigi úńireıip turǵan úıdi satyp alyp, aldymen bir bólmesin jóndep, sonda turdyq. Jyl ótken saıyn qalǵan bólmelerdi de retke keltirdik. Osy sheberhanada kóptegen ulttyq buıymdar jasaldy. Taǵy birazy aýyl-aımaqtardan jınaldy. Biraq, 2006 jyly ákem qaıtys bolyp, qatty eseńgirep qaldyq. Degenmen de, tiri adam tirshiligin jasaıdy eken, ákemizdiń isin jalǵastyryp, jandandyrýdyń túrli joldaryn qarastyra bastadyq. Bala kezimnen ákemniń qasynda júrip, qolónerdiń qyr-syryna ábden qanyǵyp óstim ǵoı. Sóıtip, 2010 jyly sheberhanadaǵy buıymdardyń barlyǵyn memleket menshigine ótkizip, mýzeı quryldy. Naqty aıtsam, 2 437 buıym... Ras, alǵashynda osy shańyraqtyń jumysyn ıgerip kete alam ba dep júreksingen kezder de boldy. Biraq oblystyń sol kezdegi basshysy Serik Úmbetov aǵamyz kóp qoldaý kórsetti. Bul mýzeıdiń bir ereksheligi, qasynda sheberhanasy bar. Qazir Mádı, Rınat, Bekbolat, Janbolat degen jigitter osy ustahanada túrli ulttyq buıymdar jasaıdy. Tipti, sheberlik synybyn ótkizý úshin shet elderge de shyǵyp keldik. Endi, mine, qysqy Ýnıversıada oıyndaryna da ulttyq buıymdardyń túr-túrin jasap, kórmege qoıǵaly otyrmyz. Onyń ar jaǵynda EKSPO-2017 kórmesi de jaqyndap keledi. Oǵan da shaqyrtý alǵanbyz. Árıne, «Alys aýylda turǵan mýzeıge kim keledi, kóp uzamaı-aq esigi jabylady» degen de áńgimelerdi talaı estigenbiz. Biraq Allaǵa shúkirshilik, kóp jylǵy tynymsyz eńbek óz jemisin berdi. Bizge kelýshilerdiń de, tapsyrys berýshilerdiń de qarasy kóp. Dárkembaıdyń kindiginen taraǵan tórt ul barmyz. Ákemiz kózi tirisinde balalar úıinen taǵy eki orys balany asyrap alǵan bolatyn. Sol Leonıd pen Andreı de osy qolónermen shuǵyldanyp júr.
«Áke kórgen oq jonar...» degen, endi Dáýlettiń úlken eki uly da ata kásipti jalǵastyrýǵa nıet etipti. «Bolashaq mamandyq tańdaý máselesinde bizdiń yqpalymyzdan shyǵa almaı qalyp júrmeńder. Bul joldy óz erikterińmen tańdap otyrsyńdar ma?» dep, eki baladan arnaıy suradym» deıdi Dáýlet. Ekeýi de «Joq, atamyzdyń jolymen júremiz, kásibin jalǵastyramyz» dep jaýap beripti. Qazir Ánýar men Rústem T.Júrgenov atyndaǵy óner akademııasynyń qolóner úıretetin synyptarynda bilim alyp júr. Ata kásipti jalǵastyryp, ult ónerin aıalap júrgen uldarǵa Alla taǵalam qýat bersin. Osynaý qut qonǵan qara shańyraqtyń bolashaq ıeleri, endi solar ǵoı.
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan»