2011 jylǵy 24 aqpan, Astana qalasy
Qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaý kýrstaryn uıymdastyrý qaǵıdasyn bekitý týraly
«Avtomobıl kóligi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2003 jylǵy 4 shildedegi №476-II Zańy 13-babynyń 15) tarmaqshasyna, «Qaýipti júkterdi halyqaralyq joldarda tasymaldaý týraly Eýropalyq kelisimdi qoldaný boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń quzyretti organyn taǵaıyndaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2002 jylǵy 14 maýsymdaǵy №651 qaýlysyna sáıkes jáne qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaý kýrstaryn uıymdastyrýǵa qoıylatyn biryńǵaı talaptardy belgileý maqsatynda buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaý kýrstaryn uıymdastyrý qaǵıdasy bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Kóliktik baqylaý komıteti (Á.N.Barmanqulov) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeý úshin usynýdy qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Kólik jáne kommýnıkasııa vıse-mınıstri E.S.Dúısenbaevqa júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap on kúntizbelik kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Mınıstr Á.QUSAIYNOV.
Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2011 jylǵy 24 aqpan №88 buıryǵymen bekitildi
Qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaý kýrstaryn uıymdastyrý qaǵıdasy
1. Jalpy erejeler
1. Osy qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaý kýrstaryn uıymdastyrý qaǵıdasy (budan ári – Qaǵıda) «Avtomobıl kóligi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2006 jylǵy 4 shildedegi №476-II Zańyna, «Qaýipti júkterdi halyqaralyq joldarda tasymaldaý týraly Eýropalyq kelisimdi qoldaný boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń quzyrly organyn taǵaıyndaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2002 jylǵy 14 maýsymdaǵy №651 qaýlysyna sáıkes ázirlendi jáne qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaý kýrstaryn uıymdastyrý tártibin belgileıdi.
2. Qaǵıda qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaýǵa qatysty jeke jáne zańdy tulǵalar qyzmetine qoıylatyn negizgi talaptardy belgileıdi jáne olardyń uıymdastyrýshylyq-quqyqtyq nysanyna jáne menshik nysanyna qaramastan oryndaý úshin mindetti bolyp tabylady.
3. Halyqaralyq talaptarǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes qaýipti júkterdi tasymaldaıtyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshileri quzyretti organmen bekitilgen kýrstar túrinde arnaıy daıarlyqtan ótedi jáne belgilengen úlgidegi Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵy boıynsha qaýipti júkterdi tasymaldaýǵa ruqsat berý týraly kýálikti (budan ári – qazaqstandyq kýálik) nemese belgilengen úlgidegi halyqaralyq qatynasta qaýipti júk tasymalyn júzege asyratyn kólik quraldarynyń júrgizýshilerin daıarlaý týraly kýálikti (budan ári – DOPOG – kýálik) alady.
4. Osy Qaǵıdanyń 3-tarmaǵynda kórsetilgen kólik quraldarynyń júrgizýshileri qazaqstandyq kýálikti jáne QJHKT ruqsat-kýáligin alý úshin Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵy nemese halyqaralyq jol qatynastary boıynsha qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshileri arnaıy daıarlyq jáne (nemese) qaıta daıarlyq bazalyq kýrsynan (budan ári – Bazalyq kýrs) ótedi.
5. Bekitilgen nemese almaly-salmaly, syıymdylyǵy 1 m³ astam sısternalarmen, jalpy syıymdylyǵy 1 m³ astam batereıalarmen, konteıner-sısternalarmen, tasymal sısternalarmen nemese bir kólik birliginde jeke syıymdylyǵy 3 m³ astam kópelementti gaz konteınerleri men qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshileri qaýipti júkterdi sısternalarmen tasymaldaý boıynsha mamandandyrylǵan qosymsha bazalyq kýrstardan ótedi.
6. Kólik quraldarynyń eń joǵary ruqsat etilgen salmaǵyna qaramastan, QJHKT boıynsha 1 klasty zattardy nemese buıymdardy (jarylatyn zattar men buıymdar) nemese QJHKT boıynsha 7 klasty radıoaktıvti materıaldardy tasymaldaý úshin júrgizýshiler bazalyq kýrstarǵa qosymsha tıisti mamandandyrylǵan daıarlyq kýrstarynan ótedi.
7. Qaýipti júkterdi tasymaldaýǵa ruqsat etilgen júrgizýshilerdi arnaıy qaıta daıarlaý jáne tıisti emtıhandardan ótkizý keminde úsh jylda 1 ret júrgiziledi.
8. Júrgizýshilerdi Bazalyq kýrs baǵdarlamalary boıynsha daıarlaý (qaıta daıarlaý) jáne júrgizýshilerdi mamandandyrylǵan kýrstar baǵdarlamalary boıynsha daıarlaý (qaıta daıarlaý) keshendi negizde júrgiziletin barlyǵyn qamtıtyn kýrstar aýqymynda, belgili bir merzimderde jáne belgili bir oqytý uıymdarynda júrgizilýi múmkin.
2. Qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaý kýrstaryn uıymdastyrý tártibi
9. Osy Qaǵıdanyń 4-6 tarmaqtarynda kórsetilgen qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaý kýrstary (budan ári – oqytý kýrstary) Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligine (budan ári – Mınıstrlik) usynylǵan uıymnyń nemese oqytý ortalyǵynyń jazbasha ótinishi negizinde Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń buıryǵymen bekitýge jatady.
О́tinishte qandaı kýrstardy bekitý qajettigi kórsetiledi.
10. О́tinishke mynadaı qujattar tirkeledi:
1) jeke nemese zańdy tulǵany memlekettik tirkeý týraly kýáliktiń notarıaldyq kýálandyrylǵan kóshirmesi, nemese olardyń kóshirmesin týpnusqasymen usynýy mindetti túrde;
2) Bazalyq kýrstardyń jáne (nemese) mamandandyrylǵan kýrstardyń (ótinishtiń mazmunyna qaraı) memlekettik jáne orys tilderindegi oqytylatyn taqyryptary, sabaqtar kólemi men oqytý ádisteri kórsetilgen oqý-taqyryptyq jospary jáne baǵdarlamalary;
3) bilimi, mamandyǵy jáne oqytý beıini boıynsha eńbek ótili, sondaı-aq olarda QJHKT múshe-elderiniń oqytý uıymdarynda qaýipti júkterdi tasymaldaý boıynsha arnaıy daıarlyqtan ótkeni, qajetti emtıhandar tapsyrǵany týraly kýálikter nemese sertıfıkattar bolýy týraly aqparattar bar oqytýshylar quramy týraly málimetter;
4) oqý ortalyǵynyń basshysy nemese ádistemelik keńes bekitken oqytý úderisinde qoldanylatyn QJHKT sáıkes normatıvtik-tehnıkalyq qujattardyń tizimi;
5) órt qaýipsizdigi nemese órtke qarsy qyzmet salasyndaǵy mamandarmen órt qaýipsizdigi boıynsha taqyryptyq dárister men
praktıkalyq sabaqtar ótkizý týraly shart (eger osy taqyrypta sabaq beretin shtattyq oqytýshylar bolmaǵan jaǵdaıda);
6) densaýlyq saqtaý salasyndaǵy mamandarmen dáriger kelgenge deıingi kómek kórsetý boıynsha taqyryptyq dárister men praktıkalyq sabaqtar ótkizý týraly shart (eger osy taqyrypta sabaq beretin shtattyq oqytýshylar bolmaǵan jaǵdaıda);
7) oqý synyptary týraly málimetter (synyptar sany, ár synyptaǵy otyratyn oryn sany, oqytýdyń tehnıkalyq quraldarymen, oqý jáne kórneki quraldarmen jabdyqtalýy);
8) kýrs baǵdarlamasyna sáıkes oqytylatyn taqyryptar kórsetilgen oqytý daıarlyq josparlary qaýipti júkterge qatysty Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń sońǵy ózgeristerin qamtý qajet.
9) sabaq kesteleri jáne josparlanǵan oqytý ádistemesi;
10) oqytylatyndardyń jobalanǵan sany.
11. Usynǵan qujattardy Mınıstrlik ótinishti alǵan kúnnen bastap otyz kúntizbelik merzimde qarastyrady. Qajet bolǵan jaǵdaıda aýmaqtyq organdarǵa oqytý klasy úı-jaıynyń jáne praktıkalyq sabaqtardy ótkizý úshin polıgonnyń sáıkestigi boıynsha tekserý ótkizý úshin nusqaý jiberedi (nusqaýdy alǵannan keıin úsh jumys kúni ishinde aýmaqtyq organnyń ókili ornyna barý arqyly).
12. Jergilikti organynyń ókili oqý klasstarynyń jáne polıgonnyń daıarlyǵy týraly tekseris nátıjesi boıynsha anyqtama-qorytyndynysyń Mınıstrlikke tapsyrady:
1) árbir oqý synyptary naqty san otyrǵyzylatyn oryndy jáne tıisti tehnıkalyq oqytý quraldarymen, oqýlyq jáne kórneki quraldarymen, plakattarmen jáne oqý baǵdarlamalary boıynsha stendtermen, normatıvtik qujattarmen jabdyqtalý tıis;
2) oqý synyptaryndaǵy otyratyn oryn sany topta oqytylatyndar sanynan artyq bolýy jáne oqytýshy orny bólmeni sholýdy qamtamasyz etýi tıis;
3) oqý bazasy (polıgon) praktıkalyq sabaqtar ótkizý úshin jabdyqtalýy jáne topta oqytylatyndardyń erkin ornalasýyn qamtamasyz etýi tıis.
13. О́tinish berýshiniń qaýipti júkterdi tasymaldaýdy júzege asyratyn avtokólik quraldarynyń júrgizýshilerin arnaıy daıarlaý qyzmetiniń júzege asyrýǵa daıarlyǵy oń baǵalanǵan jaǵdaıda oqý kýrstary Qazaqstan Respýblıkasy kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń buıryǵymen bekitiledi.
14. Mınıstrlik osy Qaǵıdanyń 10 - tarmaǵynda kórsetilgen talapty oryndamaǵan jaǵdaıda ótinish berýshige oqytý kýrstaryn bekitýden bas tartady jáne sheshimdi qabyldaǵannan keıin on jumys kúni ishinde ony bas tartý sebebin kórsete otyryp, jazbasha habarlaıdy.
15. Mınıstrlik, qarjylyq jáne sharýashylyq qyzmetine qatyspastan, QJHKT talaptaryna sáıkes tıisti oqý kýrstary júrgizýshilerdi sapaly daıyndaýǵa, emtıhan qabyldaýy men oqýyna únemi baqylaýdy júzege asyrady.
16. Mınıstrlik oqý kýrstarynyń kúshin toqtatý týraly (Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń buıryǵymen) sheshimdi mynandaı jaǵdaılarda qabyldaıdy:
1) oqý kýrstarynyń jumysy toqtalǵan sebebi kórsetilgen jazbasha ótinishi negizinde;
2) oqý kýrstarynyń jumystaryn retteıtin, osy Qaǵıdanyń talaptary jáne QJHKT 8.2 – talaptary buzylsa;
3) Mınıstrlikke usynylǵan materıaldar men qujattarda jalǵan derekter bolýy anyqtalsa;
4) eger oqý kýrstary sońǵy oqyp shyǵarylǵan kúninen bastap jyl boıy júrgizilmese;
5) júrgizýshilerdi daıarlaý sapasy qanaǵattanarlyq emes bolsa (emtıhandardy oıdaǵydaı tapsyrǵan kýrs tyńdaýshylarynyń sany 20%-dan kem bolǵan jaǵdaıda).
17. Oqytý kýrstarynda daıarlyq Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń buıryǵymen bekitilgen bazalyq jáne arnaıy kýrstarǵa sáıkes júrgiziledi.
18. Árbir bastapqy kýrstyń nemese bárin qamtıtyn kýrstyń teorııalyq bóliginiń eń tómengi uzaqtyǵy:
1) bazalyq kýrs boıynsha - 18 sabaq;
2) sısternalarda tasymaldaý boıynsha mamandandyrylǵan kýrsta – 12 sabaq;
3) 1 klasty zattar men buıymdar (jarylǵysh zattar men buıymdar) tasymaldaý boıynsha mamandandyrylǵan kýrstarda - 8 sabaq;
4) radıoaktıvtik materıaldardy (7 klass) tasymaldaý boıynsha mamandandyrylǵan kýrstarda – 8 sabaq bolýy tıis.
19. Osy Qaǵıdanyń 8-tarmaǵynda kórsetilgen bárin qamtıtyn kýrstardyń jalpy uzaqtyǵy Bazalyq kýrstyń jáne sısternalarmen tasymaldaý boıynsha mamandandyrylǵan kýrstyń uzaqtyǵyn ózgertpeýi tıis, alaıda olardy 1 jáne 7 klastar boıynsha qysqartylǵan mamandadyrylǵan kýrstarmen tolyqtyrýǵa bolady.
20. Bir sabaqtyń uzaqtyǵy 45 mınýttan kem bolmaýy tıis. Kún saıyn 8 saǵatqa deıin sabaq ótkizýge ruqsat etiledi.
21. Jeke praktıkalyq sabaqtar teorııalyq daıarlyqqa qosymsha ótkizilýi jáne kem degende ártúrli júkter úshin qaýiptilik belgileri men markalanýy, alǵashqy kómek kórsetý, órt sóndirý jáne oqıǵa nemese avarııa bolǵan jaǵdaıda qabyldanatyn sharalar taqyryptaryn qamtýy tıis.
22. Oqý kýrstary aıaqtalǵannan keıin tyńdaýshylarǵa ótilgen taqyryptardyń qysqasha mazmuny jáne avarııalyq jaǵdaılardaǵy qaýipsizdik, dáriger kelgenge deıingi kómek jónindegi nusqaýlardy qamtıtyn materıaldar taratylyp berilýi tıis.
23. Kýrstar tyńdaýshylarynyń bilim deńgeıin jáne praktıkalyq daǵdylaryn anyqtaý maqsatynda tıisti oqý kýrstarynda oqytý aıaqtalǵannan keıin emtıhandar ótkiziledi.
24. Mamandandyrylǵan kýrstar boıynsha emtıhandarǵa Bazalyq kýrs boıynsha emtıhandardy tapsyrǵannan keıin ruqsat alady.
25. Emtıhandar komıssııa quramyna Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń aýmaqtyq organy ókiliniń komıssııa quramyna mindetti túrde qatysýymen tıisti oqý kýrsynyń oqytýshylarynan qurylǵan emtıhan komıssııasymen qabyldanady.
Emtıhan komıssııasy taq sanynan turady (úsh adamnan kem emes).
26. Emtıhandar tıisti kýrstarda ótkizilgen taqyryptar boıynsha emtıhan komıssııasynyń emtıhandyq suraqtarynyń jalpy tiziliminen iriktelgen emtıhan suraqtarynan ótkiziledi.
Emtıhanǵa deıin kýrs tyńdaýshylaryn emtıhan bıletteriniń suraq mazmunymen tanystyrmaıdy.
27. Osy qaǵıdanyń 8-tarmaǵynda kórsetilgen jalpylaı qamtıtyn kýrstarda biryńǵaı emtıhan ótkizilýi múmkin.
28. Mınıstrliktiń Kóliktik baqylaý komıtetiniń aýmaqtyq organy árbir oqý kýrsy boıynsha ótkiziletin emtıhandardyń merzimderi men ótkiziletin ornyn 5 kúnnen kem emes ýaqytta aldyn-ala habarlaıdy.
29. Emtıhandar ne jazbasha emtıhan, nemese jazbasha jáne aýyzsha biriktirilgen emtıhan túrinde nemese testileý júrgiziledi.
30. Bazalyq kýrs boıynsha emtıhan ótkizý kezinde kýrstardyń tyńdaýshylaryna 25 suraq beriledi.
31. Mamandandyrylǵan kýrstar boıynsha emtıhandar kezinde kýrstardyń tyńdaýshylaryna ár kýrs boıynsha 15 suraqtan beriledi.
32. Emtıhandardyń nátıjeleri emtıhan komıssııasynyń hattamasymen rásimdeledi, onyń negizinde emtıhandardy oıdaǵydaı tapsyrǵan kýrs tyńdaýshylaryna (emtıhandar suraqtaryna jaýaptardyń durystyǵy 75%-dan joǵary) oqý ortalyqtary tıisti oqý kýrstarynda oqytýdan oıdaǵydaı ótkeni týraly emtıhan komıssııasynyń tóraǵasy qol qoıǵan anyqtama beredi.
3. Qorytyndy erejeler
33. Tıisti oqý kýrstarynda oqýdy sátti aıaqtaǵan jaǵdaıda tyńdaýshylarǵa emtıhan komıssııasynyń ókilderi jáne oqytý kýrstarynyń basshylary qol qoıǵan jáne mórmen bekitilgen tıisti kýálikter beriledi.
Qaýiptilik klasstaryn belgileý baǵandarynda berilgen kýálikte oqytý júrgizilmegen klastardy syzý arqyly belgiler salynady.
34. Kýáliktiń merzimi – úsh jyl.
35. Kýáliktiń merzimin uzartý kýáliktiń merzimi ótkenge deıingi jyl ishinde ótkizilgen tıisti oqý kýrstary boıynsha emtıhandardy oıdaǵydaı tapsyrý (emtıhandar suraqtarynyń 70 %-dan astamynyń durystyǵy) negizinde júrgiziledi.
Bul rette kýálikke onyń kúshi uzartylǵany týraly jazý jazylyp, mórmen bekitiledi.
36. Kýálik joǵalǵan, búlingen kezde, oqý kýrstary aryz berilgen kúnnen bastap on jumys kúni ishinde joǵarǵy oń buryshynda «Telnusqa» degen jazýy bar kýáliktiń telnusqasyn berýdi júrgizedi.
Joǵalǵan, búlingen jazbasha ótinish bergen kúnnen bastap kýálikter (tıisti oqý kýrstarynan oqýdan ótkeni týraly anyqtama qosymshasynda bolsa) jaramsyz dep sanalady.
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2011 jylǵy 18 naýryzda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №6828 bolyp engizildi.