Akkredıttelgen saraptama uıymdarynan quralǵan «Saraptama uıymdarynyń palatasy» kásiptik birlestigi ótken jyldyń aqpan aıynda eldegi úsh birdeı saraptama uıymynyń negizinde qurylǵan. Bul Qazaqstandaǵy qurylys obektilerin jobalaý salasynda memlekettik saraptama uıymdaryn qospaǵanda, osy qyzmetti júzege asyratyn úsh adamnan kem emes zańdy tulǵalarmen qurylatyn biryńǵaı, kommersııalyq emes, ózdiginen rettelmeli uıym retinde tirkelgen. Sonymen qatar, Memleket basshysynyń «100 naqty qadam» Ult josparyn júzege asyrýdy maqsat etken birlestik búgingi tańda qurylys obektilerin jobalaý salasyndaǵy saraptama qyzmetin nyǵaıtý men ony damytýdy, qurylysqa arnalǵan jobalardyń vedomstvodan tys keshendi saraptamasyn júrgizýdi jáne seriktes uıymdardyń kásibı damýyn arttyra otyryp, ınstıtýsıonaldyq bazany qalyptastyrýdy kózdeıdi.
Sondyqtan da «Saraptama uıymdarynyń palatasy» kásiptik birlestigi qyzmetiniń uıymdastyrylýyna Elbasy jarııalaǵan Ult josparynyń 47-shi qadamy tikeleı túrtki bolǵanyn tilge tıek ete ketken jón. Iаǵnı, saraptamalyq qyzmetti básekelestik ortaǵa berý jónindegi is-sharalar jospary aıasynda 2020 jylǵa deıin saraptama qyzmetiniń 90 paıyzyn kezeń-kezeńmen jeke naryqqa berý josparlanǵan. Osy jospardyń oryndalý barysyn egjeı-tegjeıli baıan etken elordadaǵy Palata jıynynda birlestiktiń bir jyldyq jumysy qorytyndylanyp, erteńgi kúnniń enshisine tıesili sharýalar pysyqtaldy.
Búginde alpysqa jýyq sarapshylyq kásiporyndy qanatynyń astyna alǵan «Saraptama uıymdarynyń palatasy» kásiptik birlestigi eldegi jalpy naryqtyń 39 paıyzyn qurap otyr. Negizinen, jospar boıynsha bul kórsetkish jeke kompanııalar arqyly 50 paıyzǵa teń túsýi tıis edi. Respýblıkanyń ár óńirinen kelgen sarapshylyq uıym ókilderiniń aldynda baıandama jasaǵan basqarma tóraǵasy Birlik Erejepov uıymnyń alǵashqy jyly jalpy qyzmetti uıymdastyrý úderisine arnalǵanyn aıtyp ótip, birjyldyq jumysty qorytyndylady.
«Sebebi, birqatar kásiporyndar memleket menshiginen shyǵyp, básekelestik naryqqa shyqqanymen, olardyń kópshiligi sarapshylyq qyzmettiń túp-tórkinin túsinip, bile qoımady. Sondyqtan da bul jerde bıznes pen orasan mol kiris kóziniń joqtyǵyn durys túsindire otyryp, sarapshylyq uıymnyń basty maqsaty – jobalardy tekserý men ǵımarattardyń jáne qurylys nysandarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý ekendigine basa kóńil bólýimizge týra keldi», – dedi B.Erejepov.
Al endi búgingi tańda Palata olardyń normatıvtik-quqyqtyq aktileri jobalaryn jasaýmen qatar, memlekettik organdardyń múddesine qyzmet etedi. Sondaı-aq, mamandardy ádistemelik oqytýmen de aınalysady. Sonymen qatar, uıymnyń kásibı sarapshylary san túrli jobalardy joǵary deńgeıde tekserýin úılestiredi. Qyzmetke kirisken alǵashqy jyldyń ózinde Palata quramyna 60 uıym tirkelip, onyń ishinde 9 mekeme tizimnen shyǵarylǵan bolsa, onyń ekeýi sarapshylyq keńestiń sapasyz sheshimin turaqty túrde shyǵaryp kelgeni anyqtalǵan. Sondyqtan da, olardyń máselesi uıymnyń tártiptik keńesinde birneshe ret qaralǵan. Solaı bola tura, kásiporyn basshylyǵy jaǵdaıǵa jiti kóńil bólmegen. Osyǵan oraı, Palata tóralqasy olardy sanattan shyǵarýǵa sheshim qabyldaǵan. Sebebi, kásiporyndaǵy bir ǵana sarapshy birneshe jobaǵa sarapshylyq qyzmet kórsetken.
«Bul baryp turǵan jónsizdik. О́ıtkeni, bul kompanııanyń bir mamany elektrık, sáýletshi, jobalaýshy sekildi bes birdeı kásipten jınaqtalǵan sarapshylyq attestatqa ıelik etken. Osy rette jergilikti organdar tarapynan bir adamǵa birneshe attestattyń berilgendigin de joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Máselen, maman ıesi kásibı turǵyda qurylymdaýshy (konstrýktor) bolsa, ol sáýletshi nemese jobalaýshy mamandyǵynyń sarapshysy emes, bir ǵana qurylys salasynyń bilikti sarapshysy bolady emes pe?!. Mine, osyndaı máselelerdiń mánisin baıandap Turǵyn úı qurylysy kommýnaldyq sharýashylyǵy komıtetine mundaı kásiporyndy attestasııasynan aıyryp, jumysyn toqtatýdy surap hat jazdyq. О́ıtkeni, akkredıttelgen sarapshylyq uıym retinde biz mundaı shaǵym aıtýǵa quqylymyz. Oǵan qosa, osyndaı uıymdardyń qyzmetin baqylap, rettep zańsyz jumys isteıtinderdiń jumysyn shekteýimiz qajet. Alaıda, Qurylys jónindegi komıtetke zań talaptarynyń buzylǵandyǵy jóninde baıandaǵanymyzben, júgensiz kásiporynda birińǵaı portaldaǵy tizimnen shyǵaryp tastamady ári qyzmetin toqtatpady. Sondyqtan da endi Bas prokýratýraǵa shaǵymdanýǵa májbúrmiz. Bul máselede bizdi «Atameken» UKP qoldap otyrǵandyǵyn eskere ketkenimiz jón», – deıdi basqarma tóraǵasy Birlik Bekmyrzauly.
Jalpy, sarapshylyq uıymdar quzyretin naryqtyq báseke ortasyna berýdiń zańnamalyq talaptarynda kóptegen máseleler bar ekendigin baıqaýǵa bolady. Mundaı túsinbeýshilikter memlekettik organdar arasynda da joq emes.
Mamandar pikirinshe, ásirese, sarapshylyq uıymdardy naryqtyq básekege berýde memlekettik organdardyń nemquraıly qaraýy istiń ilgerileýine keri áserin tıgizip jatqan kórinedi. Sondyqtan da osy kúnge deıin josparǵa saı uıymdardyń 50 paıyzy jeke kompanııalar arqyly naryqqa jiberilýdiń ornyna, qazirgi kúngi kórsetkish joǵaryda atap ótkenimizdeı 39 paıyzdy ǵana qurap otyr. Negizinen, memleket sarapshylyq uıymdardyń kásibı naryǵyn qurýdyń jaǵdaıyn jasap berip otyrǵanda, kásiporyn, mekemeler múmkindikti sátti paıdalanýy qajet. О́ıtkeni, Elbasynyń Bes ınstıtýsıonaldyq reformasynda kórsetilip, «100 naqty qadam» Ult jospary aıasynda jyl sońyna deıin sarapshylyq uıymdardyń 70 paıyzy, 2018-19 jyldarda 80 paıyzy jáne 2020 jylǵa qaraı 90 paıyzy jeke naryq arqyly básekelestik ortaǵa berilýi naqtylanǵan.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»