Damý josparyn aıqyndap alǵan el
Sońǵy 25 jyl ishinde Qazaqstan derbes memleket retinde qalyptasý jolymen qarqyndy túrde júrip ótti. Búgingi tańda qazaqstandyq memlekettiliktiń tarıhy basqa damýshy elder úshin jarqyn mysal bolýǵa ábden laıyq dep sanaımyn. Osy 25 jyl ishindegi jetistikterge eldiń ustanǵan saıası baǵyt-baǵdarynyń, ortaq ekonomıkalyq ustanymnyń, sonymen qatar, Qazaqstan Prezıdentiniń arqasynda qol jetkizildi. Búgingi tańda álem kúrdeli kezeńdi bastan ótkizýde, kóptegen aımaqtarda qarýly qaqtyǵystar, lańkestik oqıǵalar oryn alyp, keıbir elder óziniń damý vektorynan aıyrylyp qaldy. Qazaqstan bolsa, 2050 jylǵa deıingi damý maqsatyn aıqyndap aldy. Qazaqstan basshysy álemdik ekonomıkanyń sońǵy damý úrdisterin jete túsinip, óz eline jahandyq damýdyń aldyńǵy qatarynan kórinýdi usynyp otyr. Bul jańǵyrýdyń basymdyq berilgen baǵyttary retinde IT sektory, agrarlyq sala jáne ınvestısııalyq saıasat atap kórsetilýde. «Qazaqstan-2050» uzaq merzimdi baǵdarlamasy men «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Joldaýynda shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa aıryqsha nazar aýdarylǵan. Dál osy segment aldaǵy 20 jylda eldiń ishki jalpy óniminiń 50 paıyzyn berýge tıis. Iаǵnı, Qazaqstan azamattarynyń ál-aýqaty qazirgimen salystyrǵanda, áldeqaıda jaqsaryp, jan basyna shaqqandaǵy IJО́ kólemi boıynsha álemniń damyǵan on memleketiniń qataryna qosylady degen sóz. Ýkraına men Qazaqstan ondaǵan jyldardan bergi aralyqta tyǵyz qarym-qatynasta. Elde damýdyń jeke baǵdarlamasynyń bolýy bizdiń Qazaqstan sııaqty turaqty ári senimdi áriptesimiz bar ekenin kórsetedi. Al Qazaqstan halqyna shyn júrekten beıbitshilik, mahabbat jáne ósip-órkendeý tileımin. Andreı DIKÝN, Búkilýkraınalyq agrarlyq keńes basshysyО́simniń bolashaq modeli
Búgingi materıalymyzdyń taqyrybyna shyǵaryp otyrǵanymyzdaı Memleket basshysy Qazaqstan halqyna bıylǵy Joldaýy boıynsha málimdemesinde ósimniń bolashaq modeli degen buǵan deıin qoldanylyp kórmegen tyń tirkesti aınalymǵa engizip jiberdi. Onyń birneshe býyndary bar ekenin bilip otyrmyz. Solardyń eń aldyńǵy qatarynda agroónerkásip kesheni tur.
Sondaı-aq, Joldaýda elimizdiń agroónerkásip kesheniniń bolashaǵyna qatysty naqty tujyrymdar aıtylǵan. Joldaý joldarynda jazylǵandaı, búgingi basty maqsat – elimizdiń álemdegi iri agrarlyq eksporttyq ónim óndirýshilerdiń qataryna kirýi bolyp otyr. Bul agrarlyq sektorda óńdeý isimen aınalysyp júrgen otandyq óndirisshilerge jańa, tyń mindetter júkteıdi.
«NovoAldjan» un-dıirmen kombınaty JShS-niń bas dırektory Qanat TAPAEVPEN tilshimizdiń áńgimesi osyndaı baǵytta órbidi.
– Qanat Jaqsylyquly, Joldaýda elimizdiń Eýrazııa aımaǵynda «Nan kárzeńkesi» bolýy kerektigi atap kórsetilgen. Onyń basty joly – shıkizat óndirisinen jappaı sapaly óńdelgen ónim shyǵarýǵa kóshý ekendigi aıtylǵan. Siz buǵan ne deısiz? – Meniń oıymsha, munyń maǵynasy tym tereńde. Prezıdent tujyrymy ekinshi bir qyrynan qarastyrǵanda Joldaýdyń basty taqyrybynda turǵan jahandyq básekege qabilettilik degen uǵymdy bildiredi. Bul – ózdiginen ońaı bola qalatyn is emes. Ári agrarlyq sektordyń aldyna Memleket basshysy qoıyp otyrǵan mindetter tek taza ekologııalyq taǵamdarǵa qatysty ekenin eskersek, otandyq taýar óndirýshilerdiń aldynda turǵan jaýapkershilik júgi arta túsedi. Bir sózben túıindegende, bul – qazaqstandyq brend qalyptastyrý degen sóz. Joldaýda kórsetilgen ónimniń úlgisi jáne etalony degen tirkesterdi de osy brend uǵymymen qatar qoldanýǵa bolady degen oıdamyn. Bul baǵytta elimizdegi azyq-túlik shıkizatyn óndeýshi kásiporyndar eń aldymen eńbek ónimdiligin kóterýge kóńil bólýleri qajet. Alaıda, máseleniń máni osylaı eken dep ónim sapasyna nuqsan kelse, álemdik aýqymdaǵy básekege tótep bere almaı qalýymyz ábden múmkin. Bul oı-pikirimniń, ásirese, eksportqa shyǵarylatyn ónimderge tikeleı qatysy bar demekpin. Elimizdiń agroónerkásiptik kesheni tek táýelsizdiktiń sońǵy on jylynda ǵana shıkizattyq shylaýdan tolyq arylyp sapaly ónim óndirýge bet burdy. Bul jetistikter halyqaralyq rynoktarmen ıyq tirestirip emin-erkin básekege túsýimizge septigin tıgizdi. О́zgesin aıtpaǵanda, qazirgi kezde bizde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen Dúnıejúzilik saýda uıymynyń orasan baı rynoktarynyń esigi aıqara ashylǵan. Joldaý talaptaryna saı keleshekte Qytaımen birlesken ınvestısııalyq baǵdarlamalardy júzege asyrý kózdelgen. Munda agrarlyq sektorǵa da aýqymdy úles tıetinine de kúmán keltire almaımyz. – Memleket basshysynyń bıylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda agrarlyq sektor ekonomıkanyń jańa draıverine aınalýy kerektigi aıtylǵan. Munyń maǵynasyn qalaı túsinesiz? – Bul termındi qozǵaýshy kúsh agrarlyq salany órge súıreıtin lokomotıv jáne qozǵalmaly alǵa tez júıtkıtin tetik, qarqyndy qýat kózi turǵysynda qarastyrýǵa bolatyn shyǵar. Sondaı-aq, draıverdi aldyńǵy lepte nemese aldyńǵy qatarda degen uǵymdarmen teń qoısaq ta qatelespeıtin shyǵarmyz. Iаǵnı, agrarlyq sektor ekonomıkanyń jańa draıverine aınalatyn bolsa, onyń bolashaǵy zor ári senimdi degen sóz. Mine, Prezıdent atap kórsetkendeı, kóptegen pozısııalar boıynsha álemdegi iri agrarlyq ónim óndirýshilerdiń qataryna kiretin joldyń basy da osy bolsa kerek. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Temir QUSAIYN,«Egemen Qazaqstan» Aqtóbe oblysy