Kelissózderdiń úshinshi kezeńi

Astana prosesiniń bitimgerlik baǵyttaǵy syndarly sıpatyn taǵy da tanytty Elordada Sırııa máselelerin retteýge arnalǵan halyq­aralyq kelissózderdiń úshin­shi kezeńi ótti. Elimizdiń Syrtqy ister mınıstrligi habarlaǵandaı, Sham elindegi shıelenisti beıbit jolmen sheshýge baǵyttalǵan jıynǵa basty taraptardyń ókilderi belsene qatysty. "Jabyq esik" jaǵdaıynda ótken jıyn barysynda atysty toqtatý rejimine Sırııadaǵy eldi mekenderdi kóptep qosý máseleleri qyzý talqylandy. Taraptar qaqtyǵys órti sharpyǵan aýmaqta qalǵan beıbit halyqqa gýmanıtarlyq kómek jetkizý isin sóz etti. Sonymen qatar, birlesken shuǵyl top Jeneva kelissózderiniń tabysty ótýine alǵyshart bolatyn basqa da birqatar máselelerdi talqyǵa saldy. Bitimgerlik alań usynǵan As­tana tórinde Reseıdiń, Túr­kııa­nyń, Sırııa úkimetiniń, sonymen qatar, Sırııadaǵy qarýly oppo­zı­sı­ıa­lyq toptardyń jetekshileri bas qosty. Kezdesýdiń úshinshi raýn­dy­nyń nátıjeli órbýine Ior­da­nııa Koroldiginiń ókilderi de atsa­lysqanyn aıta ketý kerek. Kelissóz aıasynda ótken jalpy otyrystyń ashylýynda elimiz Syrt­qy ister mınıstriniń orynba­sary Aqylbek Qamaldınov sóz sóı­­lep, bul jıynnyń qanshalyqty zor mańyzǵa ıe ekendigine toq­tal­dy. – Qazaqstan úshin Sırııa máse­le­leri boıynsha kelissózderdi ótkizý úlken mártebe. О́tken aıdaǵy alǵashqy kelissózder Jeneva prosesiniń qar­sańynda Sırııa daǵdarysyn retteý boıynsha qabyldanýǵa tıis sheshim­derge qýatty serpin berdi. Sonyń nátıjesinde atys rejimin toqta­tý jónindegi úshjaqty tetik qalyp­tastyryldy. Aldyńǵy otyrys­tar syndarly atmosferada órbidi, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev bastamashy bolǵan Astana platformasynyń ornyq­tylyǵyn qamtamasyz etti. Pre­zıdent N.Nazarbaevtyń bitimger­lik bastamalary, sonymen qatar, dúnıe júzi boıynsha qaqty­ǵystar men birqatar elder arasyndaǵy shıelenisterdi beıbit jolmen sheshýge qosqan súbeli úlesteri moıyndalǵan. Qazaqstan búgingi sharanyń nátıjeli bolatynyna shynaıy úmit bildiredi. Biz Jeneva kelissózderiniń qarsańynda ilgerileý bolyp, atysty toqtatý rejimi arqyly aımaqta turaqtylyq ornaýyna súbeli úles qosylady degen úmittemiz,– dedi A.Qamaldınov. Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary aıtyp ótkendeı, Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes múshesi retinde aımaqtyq, halyqaralyq qaýipsizdikke qatysty máselelerdi sheshý úshin barlyq kúsh-jigerin salatyn bolady. Sırııadaǵy ahýaldy beıbit jolmen retteýge de óz úlesin qosýǵa qashanda ázir. Osy oraıda, resmı Astana usynǵan halyqaralyq kelissóz alańy syndarly bitimgerlik maqsattarǵa oń yqpalyn tıgizip, beıbit kelisimge qol jetkizýge ıgi áser etýge tıis. Sırııanyń BUU janyndaǵy Turaqty ókili Bashar ál-Jafarı aıtyp ótkendeı, aqpan aıynyń sońyna qaraı ótetin Jeneva konferensııasynda Astana qarary nazarǵa alynyp, alqaly jıyn jumysynyń negizi bolýǵa tıis. – Biz Astanaǵa atysty toqtatý rejimin bekitý maqsatynda keldik. Jeneva konferensııasy Astana pro­sesteriniń nátıjeleri men qararyn nazarǵa alýy tıis, sondaı-aq, ol aldaǵy kezdesý jumysynyń negizi bolýy kerek. Biz árbir kezdesýdi nólden bastap, buǵan deıingi kezdesýlerde jasalǵan qadamdardyń barlyǵyn umytyp kete almaımyz, – dedi ol. Bashar ál-Jafarıdiń aıtýynsha, Sırııa qantógisti boldyrmaý úshin atysty toqtatý rejimi boıynsha barlyq sharany qabyldaýdy óz min­detine alady. Kelissózder jumysynyń úshinshi raýndyna reseılik delegasııany Reseı prezıdentiniń Sırııa bo­ıyn­sha arnaýly ókili Aleksandr Lav­rentev bastap kelgen bolatyn. A.Lavrentevtiń paıymdaýyn­sha, elordadaǵy kezdesýlerdiń nátı­jesinde Sırııa úkimeti men qarý­lanǵan oppozısııa arasyndaǵy kóz­qaras alshaqtyǵy kún sanap azaıyp kele jatyr deýge bolady. Bul oraıda, Astana prosesi biregeı kelissóz alańy bolyp tabylady. – Biz teketiresterge oryn qal­dyr­maý úshin birtindep alǵa jyljı berýimiz kerek. Meniń oıymsha, tarap­tardyń arasyndaǵy pikir qaı­shy­lyq­tarynyń azaıýyna qazirdiń ózin­de negiz qalanyp kele jatyr. Eki­jaq­ty, úshjaqty deńgeıde, joǵa­ry ókil­der deńgeıinde, sarapshy­lar deń­geıinde qarqyndy keńester ót­kizdik. Osynyń bári Sırııada bo­lyp jatqan ahýal­ǵa egjeı-teg­jeıli úńilýge, keı­bir kózqaras qaı­shy­l­yqtaryn joıý úshin ońtaıly sheshimderdi ázir­leýge múmkindik týǵyzyp otyr. О́z­derińiz bilesizder, Astana alańy biregeı­ligimen erekshelenedi jáne onyń qajet ekeni dáleldendi. Bul jerde atysty toqtatý rejimin saqtaý boıynsha tótenshe mańyzǵa ıe máseleler sheshimin tabýda,– dedi A.Lavrentev. Bıylǵy jylǵy 23-24 qańtar kúnderi ótken Astana prosesiniń arqasynda atys rejimin toqtatý, arandatýshylyqqa jol bermeý boıynsha qurylǵan úshjaqty tetikke kepil memleketter aqpan aıynyń basynda tehnıkalyq jıyn ótkizip, oǵan BUU ókilderi, Iordanııa Korol­diginiń delegasııasy qatysqan bolatyn. Reseı delegasııasynyń je­tek­shisi V.Lavrentevtiń aıtýynsha, Sırııanyń ońtústik óńiriniń bir bóligin baqylaýda ustaıtyn oppo­zısııalyq toptardyń birqatar bitim­gerlik qujattarǵa qol qoıýyna ıor­danııalyq delegasııa ókilderi yq­pal ete alady. Iаǵnı, kelissózderge ıordanııalyq delegasııanyń qaty­sýyn Sırııa daǵdarysy boıynsha bitim­gerlik baǵytta qadam jasaýǵa oń yqpal etti dep baǵalaýǵa bolady. Oq pen ottyń ortasynda qalǵan Sırııa zobalańynyń tolastamaı jatqanyna alty jylǵa jýyqtap qal­ǵany belgili. Alǵash qarýly qaq­tyǵys tutanǵan sátten bastap óziniń beıtarap ustanymyn bildirip, barshany bitimge kelýge shaqyrǵan Qazaq­stan bas­ty taraptarǵa óziniń araaǵaıyn bolýǵa ázir ekenin aıqyn ańǵartqan bolatyn. Sheshimin tabýdyń ornyna, jyl sanap kúrde­lenip bara jatqan máseleniń túıinin tarqatý úshin mańyzdy qadam Astana­da jasalyp, bıylǵy jylǵy 23-24 qańtar kúnderi taraptar elorda tórinde bas qosqan-dy. Osy kelis­sózder nátıjesinde qurylǵan bir­les­ken top Reseı, Túrkııa jáne Iran delegasııalarynyń, sondaı-aq BUU ókilderiniń qatysýymen Astana qalasynda alǵashqy otyrysyn ótkizdi. Otyrysta taraptar ózara senim sharalaryn pysyqtap, gýmanıtarlyq kómekterdiń kedergi­siz jetkizilýi máselesin talqylady. Delegasııalar Sırııada áskerı is-qımyldy tolyǵymen toqtatýǵa múddeli ekenderin jetkizdi. Jalpy, Sırııa máselesin retteý boıynsha Astanada ótip jatqan al­qa­ly jıyndar Reseı jáne Túr­kııa pre­zı­dentteriniń bastamasy­men, Qazaq­stan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń bul usy­nysty qýattaýy­nyń arqa­syn­­da ótkenin aıta ketý kerek. Qazaq­­stan kelissózder prose­sine ara­­las­­qan joq. Bizdiń elimiz­diń mıs­sııa­­sy taraptardyń kelissóz júr­gi­z­ýi­­ne tıisti alań usynýmen, olar­ǵa yń­ǵaı­ly ahýal jasaýmen ǵana shekteledi. Otandyq jáne sheteldik beldi sarapshylar aıtqandaı, Astanadaǵy halyqaralyq kelissózder Sham elindegi kúrmeýi qıyn túıindi birden tarqatady, shıelenisti ońaı sheshe salady dep aıtýǵa áste bolmaıdy. Bul – bitimgerlikke bastaıtyn joldy izdeýdi, osy baǵytta mańyzdy qadam jasaýdy kózdeıtin bastama. Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, Astanadaǵy kelissózder barysynda atysty toqtatý rejimin saqtaý, ony qadaǵalaıtyn jedel top qurý máselesi talqylandy. Soǵys órti sharpyǵan birqatar eldi mekenderdi atystan ada aımaqtardyń qataryna qosý barysy da aıtyldy. Beıbit ha­lyq­qa gýmanıtarlyq kómek jet­kizý de kelissózdegi kúıip turǵan taqy­ryp­tard­yń biri boldy. Osyndaı ıgi maqsattaǵy qadamdar nátıje berip, Astanadaǵy kelissózder qaqtyǵystardyń báseńdeýine yqpal etedi dep úmitteneıik. Arnur ASQAR, «Egemen Qazaqstan» Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV, «Egemen Qazaqstan»