Jıynda aldymen mınıstr Arystanbek Muhamedıuly mádenıet, sport pen óner salasynda atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandama jasady. Ol Almatyda HHVIII Búkilálemdik qysqy Ýnıversıadanyń sátti ótkenin, oǵan elimizdiń jaqsy daıyndalǵanyn, jarysqa qatysqan sheteldiń ókilderi oıyndarǵa joǵary baǵasyn bergenin aıtyp, stýdentter dodasynyń arqasynda kóptegen sport nysandarynyń salynǵanyn atap ótti. Osy oraıda ol Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýyndaǵy tapsyrmasy boıynsha buqaralyq sportqa basa nazar aýdarylyp otyrǵanyn, byltyr Almatyda ǵana emes, elimizdiń basqa óńirlerinde de sportty damytýǵa qolda bar múmkindiktiń bári jasalǵanyn aıtty.
– Mysaly, – dedi ol, – qazir elimizde 11 000 sport nysany bar. Sońǵy eki jylda qosymsha qarjylandyrý men memlekettik-jeke seriktestik arqyly 18 deneshynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni ashyldy. 450 balalar men jastardyń sport mekemesi, múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan 12 sport klýby, 569 balalar men jasóspirimder mektebi jumys isteýde. Salamatty ómir saltyn nasıhattaý aıasynda elimizde jyl saıyn 40 000-nan asa sporttyq shara ótkiziledi. Oǵan kem degende 5 mıllıon adam qatysady. Al 125 joǵary oqý oryndarynda 180 000 stýdent-jastar sportpen aınalysyp keledi.
Otyrysta mınıstr osylaı deı kelip, aldaǵy ýaqytta da halyqtyń jappaı sportpen aınalysýyna barlyq jaǵdaıdyń jasalatynyn málimdedi. Sonymen birge, ol kásipqoı sportshylardyń byltyrǵy jarystaryna toqtalyp, oǵan kóńili tolatynyn jetkizdi. A.Muhamedıuly Rıo-de-Janeıro qalasynda ótken jazǵy Olımpııalyq oıyndarda Qazaqstan sportshylarynyń 3 altyn, 3 kúmis jáne 11 qola medal jeńip alýyn úlken jetistik sanaıtynyn, óıtkeni, 207 eldiń ókilderi qatysqan alaman dodada solardyń aldyna shyǵyp, jalpykomandalyq esepte 23-oryndy ıelenýi sporttaǵy jeńisterimizdiń biri dep baǵalaıtynyn aıtty. Sol sııaqty ol otandastarymyzdyń Paralımpıdadaǵy jeńisteri týraly da aıta kelip, elimiz tarıhynda múmkindigi shekteýli jandar arasynda alǵash ret Paralımpıadanyń altyn medalin jeńip alǵanyn atap ótti.
Osydan keıin ol mınıstrliktiń sportqa qatysty bıylǵa josparlaǵan jumystaryn habarlady. Vedomstvo basshysy áýeli sport túrlerin qarjylandyrýda ádiletsizdiktiń bolyp jatqanyn, mysaly jergilikti jerde fýtbolǵa qyrýar qarajat bólinse, ulttyq sportqa, basqa da sport túrlerine azǵantaı ǵana aqsha beriletinin eskertti. Osyǵan baılanysty mınıstrlik qarjylandyrýdaǵy tepe-teńdikti saqtaý úshin «Dene shynyqtyrý jáne sport týraly» zań jobasyna ózgertýler engizgenin, onda sport túrleri boıynsha qarajatty qaıta qaraý máselesi qarastyrylǵanyn aıtty.
– Qazir bul qujat Parlament Májilisiniń qaraýynda. «Qujat buqaralyq sportty damytýǵa jańa serpin beredi dep oılaımyn. Biz osy máseleni ár oblystyń ereksheligine baılanysty jergilikti atqarýshy bılikpen, depýtattarmen, qoǵam qaıratkerleri jáne sportshylarmen birge talqylaıtyn bolamyz. Iаǵnı, ár óńirde jaqsy damyp jatqan sport túrlerin jeke qarastyramyz. Bul jeńil atletıka nemese basqa da sport túrleri bolýy múmkin. Mysaly, Ońtústik Qazaqstan oblysynda eskek esý sporty damyp keledi. Ýnıversıada kezinde frıstaıldan Aldabergenova, Arapbaeva, Karpek, Baǵlanov esimdi sportshylar jaqsy óner kórsetti. Olar osy óńirdiń jastary. Sondyqtan óńirdiń sporttan jetistikteri bolsa, ol sport túrin saralaý tizimine qosamyz», – dedi mınıstr.
Odan ári baıandamashy «Lotoreıa jáne lotoreıa qyzmeti týraly» Zańnyń máni men mańyzy týraly da aıta ketti. Ol atalǵan qujattyń lotoreıa operatorlarynyń ár toqsan saıyn bıletterdi satýdan tapqan tabystary men syılyq qorynyń arasyndaǵy aıyrmashylyqtyń kem degende 10 paıyz qarajatyn aýdaryp otyrýyn kózdeıtinin jetkizdi.
Jıynda mınıstr mádenıet salasynda atqarylyp jatqan jumystarǵa da toqtaldy. Ol qazir «Kınematografııa týraly» jáne kıno salasyn damytý tujyrymdamasy boıynsha jumystardyń Úkimettiń qoldaýymen iske asyp jatqanyn, mádenı saıasattyń tujyrymyna sáıkes, 2014 jyldan bastap, elimizdegi barlyq shyǵarmashylyq oryndardyń Mádenıet mınıstrliginiń qaramaǵynda ekendigin eske saldy.
Odan keıin A.Muhamedıuly óz baıandamasynda halyqaralyq mádenı yntymaqtastyqty damytý, Qazaqstannyń mýzeı jáne mýzeı-qoryqtary qyzmeti salasyn keńeıtý, memleket tarıhy men mádenıeti týraly aýqymdy kıno jáne telejobalardy jasaý jóninde «Máńgilik El» keshendi josparyn iske asyrý, 2020 jylǵa deıin týrıstik sala tujyrymdamasynyń jańa jobasyn ázirleý, tarıhı-mádenı eskertkishterdi saqtaý máselelerine toqtaldy.
Otyrystyń sońynda 2016 jyldyń sport salasyndaǵy úzdik uıymdary men mamandary marapattaldy. Atap aıtqanda, «Úzdik sporttyq óńir» atalymy Astana qalasynyń dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasyna berildi. «Aýdandyq úzdik dene shynyqtyrý jáne sport bólimi» atalymy boıynsha Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynyń mádenıet, tilderdi damytý, dene shynyqtyrý jáne sport bólimi jeńimpaz atandy.
«Jyldyń úzdik sport federasııasy» atalymynda jeńimpaz Qazaqstannyń boks federasııasy boldy. «Jyldyń úzdik aýyl jattyqtyrýshysy» ataǵyn Álimjan Súleımenov jeńip aldy. Qazir ol Almaty oblysynyń dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasy «Dene múmkindigi shekteýli adamdarǵa arnalǵan sport klýby» MKQK-da jattyqtyrýshy-oqytýshy bolyp jumys isteıdi. «Dene shynyqtyrý jáne sport salasyndaǵy úzdik maman» atalymy boıynsha Sporttyq medısına jáne ońaltý ortalyǵynyń massaj jasaýshysy Natalıa Maksımova marapattaldy. «Sporttyń aýyldyq jerdegi úzdik nusqaýshy-ádiskeri» atalymynda Aqtóbe oblysy Alǵa aýdanynyń bilim bóliminiń ádisker-nusqaýshysy Qazı Muhambetalın úzdik atandy.
Dastan KENJALIN,
«Egemen Qazaqstan»