Ońtústik Qazaqstan oblysynyń máslıhat depýtattary jergilikti polısııa qyzmetindegi problemalarǵa alańdaýshylyq bildirip otyr. Depýtattar jergilikti polısııa qyzmetine tolyqqandy múmkindikter jasalmaǵandyǵyn, olar áli de ishki ister organdarynyń bir qurylymy retinde ǵana jaltaqtaýmen ómir súrip kele jatqandyǵyn, jeke-dara jedel sheshim qabyldaı almaıtyndyǵyn, olardyń materıaldyq bazasynyń nasharlyǵyn aıtqan. Osyndaı narazylyqtar óńirlerde bolǵan kezdesýlerde de aıtylyp qalyp júr. Júrgizilgen zertteýler men qabyldanǵan normatıvtik qujattardyń taldaýlary turǵyndardyń aıtqan syn-eskertpeleriniń durys ekendigin kórsetip otyr.
О́kinishke qaraı, jergilikti polısııa qyzmetiniń qurylǵanyna bir jyldan assa da, qylmystardyń sany azaımaǵan. Qoldaǵy bar málimetke súıensek, respýblıka boıynsha turmys salasyndaǵy qylmystar – 2,8%, masań kúıde jasalǵan qylmystar – 13,1%, kámeletke tolmaǵandardyń qylmysy – 13,6%, al resıdıvti qylmystardyń sany 94,1%-ǵa ósken. Aýyldy jerlerde mal urlyǵy kóbeıgen. Oǵan qatysty qylmystar aılap ashylmaýǵa aınalǵan.
Osy ýaqytqa deıin úsh óńirdiń jergilikti polısııasynda jeke ǵımarat joq. Respýblıka boıynsha 800-den astam ýchaskelik polısııa ınspeksııasy múldem ǵımaratsyz, jergilikti polısııa qyzmetine 2500-deı avtokólik, 2700-den astam radıostansa, 2600-ge jýyq kompıýterlik tehnıka, 14000-daı beınetirkeýishter jetispeıdi.
Shynynda da, qazirgi jergilikti polısııa qyzmeti ishki ister organdaryna tolyq táýeldi. Qoldary baılaýly bolǵandyqtan, olar óz mindetterin tolyq atqara almaıtyndyǵy belgili. Bir jylǵa jetpeı jatyp jergilikti polısııa basshylaryna óńirlik máslıhat depýtattarynyń senimsizdik tanyta bastaýy sonyń aıǵaǵy.
Qabyldanǵan zańnamalyq-normatıvtik qujattardyń barlyǵynda «ishki ister organdarynyń jergilikti polısııasy» dep jazylǵan. Tipti, Úkimet qabyldaǵan qaýly da «Ishki ister organdary jergilikti polısııa qyzmetiniń erejesin bekitý týraly» dep atalady. Osylaısha jergilikti polısııa qyzmeti 2014 jyldyń 23 sáýirinde qabyldanǵan, 2015 jyldyń 2 qarashasynda ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgen «Ishki ister organdary týraly» zańnyń aıasynda qalyp qoıǵan. Tipti, atalǵan zańnyń 7-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes, jergilikti polısııa qyzmeti ishki ister organdarynyń ákimshilik polısııasynyń quramyna enip ketken. Tıisinshe Ishki ister mınıstrliginiń buıryqtary da solaı jasalǵan.
Joǵaryda qabyldanǵan sharalar ótpeli kezeńde qajet shyǵar, jańa qurylymǵa paıdasyn tıgizýi de múmkin. Biraq, jergilikti polısııa qyzmetin elimizdegi qoǵamdyq tártipti saqtaýdyń, quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alýdyń negizgi satysy retinde uıymdastyrý jónindegi Elbasynyń talabynan shyǵa qoımasy belgili. Osynyń barlyǵyn eskere otyryp, Úkimet jergilikti polısııa qyzmetin uıymdastyrý týraly máselege qaıta oralýy kerek.
Jergilikti polısııa tek qana atqarýshy bılikke baǵynatyn, máslıhattar aldynda jaýap beretin, halyqtyń aldynda esep beretin, aýyldar men eldi mekenderdegi, aýdandar men qalalardaǵy, óńirlerdegi quqyq buzýshylyqtyń aldyn alýǵa, qoǵamdyq tártipti saqtaýǵa, turǵyndardyń tynyshtyǵyn qamtamasyz etýge tikeleı jaýapty, óziniń derbes bıýdjeti, materıaldyq bazasy, ǵımaraty, kadrlar rezervi, jumys isteý tártibi, óziniń dástúri men tájirıbesi jınaqtalǵan qyzmet organyna aınalýy tıis.
Qorytyndylaı kele aıtarym, qoǵamdyq tártipti saqtaý, qylmystyń aldyn alý, turmystyq qylmyspen kúresý, jol qaýipsizdigin qamtamasyz etý jumystaryn jandandyrý, jergilikti jerlerde oryn alyp otyrǵan keleńsizdikterdi joıý jáne jergilikti polısııa qyzmetiniń jumysyn retteý maqsatynda: jergilikti polısııa qyzmetin qajetti materıaldyq bazamen qamtamasyz etýdi; jergilikti polısııa qyzmetiniń qoǵamdyq tártipti saqtaý, quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jumystarynyń deńgeıin kórsetetin naqty ındıkatorlar men basshylarynyń jumysyn baǵalaý krıterıılerin ázirleýdi; jergilikti polısııa qyzmetin uıymdastyrý jóninde qabyldanǵan Úkimettiń qaýlysy men Ishki ister mınıstrliginiń buıryqtaryna qajetti tolyqtyrýlar men ózgerister engizýdi; «Jergilikti polısııa qyzmeti týraly» derbes zań qabyldaýdy usynamyn.
Osy usynystardy Úkimet bizdiń atymyzǵa joldanyp otyr dep qabyldasa quba-qup.
Álı BEKTAEV,
Senat depýtaty,