Aýylyńyzǵa barǵanda ańǵarǵan bolarsyz. Kópshilik elge sińirgen eńbegin, jaqsylyǵyn jıi eske alyp, aıtyp otyratyn azamattar bolady. Al endi qazaqtyń uly kompozıtory, vals koroli Shámshi Qaldaıaqovtyń shyǵarmalary, adamı bolmysy, talanty men talǵamy týraly tamsana áńgimeleıtinderdi ár aýyldan taba alasyz.
Ońtústik Qazaqstan oblysy Tóle bı aýdanyndaǵy Mádenı aýylynyń turǵyndary úshin de uly kompozıtor – umytylmas erekshe tulǵa. Oǵan sebep kóp, árıne. Búginde Mádenı aýylynyń turǵyndary «bizdiń aýyl kompozıtor men aqynǵa, jalpy óner ıesine shabyt beretin qudiretke ıe» dep maqtanady. О́ńirdiń tamsandyrar tabıǵatyn tilge tıek etedi, irgesinen sarqyrap aǵyp jatatyn Aqsý ózenin kórsetedi. Kóńilińizdegi kúdikti seıiltý úshin Shámshi Qaldaıaqovtyń «Aqsýdan ushqan aqqýym» áni týraly áńgimeleıdi. Aýyldaǵy aǵaıynnyń maqtanatynyndaı-aq reti bar. О́ıtkeni, mátinin aqyn Muhtar Shahanov jazǵan «Aqsýdan ushqan aqqýym» áni osy Mádenı aýylynda dúnıege kelgen.
Osydan úsh jyl buryn aýyldyń azamaty Batyrbek Kósherbaıdyń bastamasymen ótken «Aqsýdan ushqan aqqýym» atty óner festıvali de shyǵarmanyń mańyzy men mánin arttyra tústi. Aýyl turǵyndary búginde Batyrbekteı azamatynyń ıgi isin ystyq yqylaspen aıtyp otyrady. Aýyldaǵy ózen jaǵasynda ótken festıvalǵa án mátininiń avtory Muhtar Shahanov qatysqan bolatyn. О́nerge degen qurmetti, talantqa degen taǵzymdy bildiretin óner festıvali Mádenı aýylynyń ǵana emes, ońtústik óńiriniń maqtanyshyna aınaldy. Jas urpaqty ónerge yntalandyrdy. Mádenı aýylynda «Aqsýdan ushqan aqqýym» ánine arnalǵan úlken jıyn ótti. – Shámshitanýshy, kompozıtor Qaldybek Qurmanáli inim qaıta-qaıta telefon soǵyp ótinish jasaǵan soń, ápkemniń úıinde aýyryp jatqanyma qaramaı, Mádenı aýylyna qaraı jol tarttyq.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń qalalarynan, aýdandarynan kelgen 20-dan astam ansambl, jeke ánshiler ártúrli maqammen, ózindik sheberlikpen «Aqsýdan ushqan aqqýym» ánin birinen soń biri oryndaǵanda, jurt erekshe rızalyq tanytty. О́z basym tek bir ánniń tóńiregine toptasqan mundaı án jarysyn buryn-sońdy kórgen emes edim. Osy ándi Shámshi Qaldaıaqovtyń ótinishimen tuńǵysh ret Shymkent oblystyq radıosynda oryndaǵan, qaladaǵy tehnologııalyq ınstıtýttyń III kýrs stýdenti, qazirgi kezeńdegi belgili kásipker Serikjan Seıitjanov bolatyn. Jıynǵa sol Seıitjanovtyń ózi kelip qatysyp, ándi túrlendire oryndap bergende, jurt dúrkirete uzaq qol soqty, – dep eske alady sol kúnderdi Qazaqstannyń Halyq jazýshysy Muhtar Shahanov. – Keıde án taǵdyry da adam taǵdyryna uqsap jatady. Bir án jurt júregine jyldam jol taýyp ketse, endi bir ánniń juldyzy janbaı, uzaq jyldardan keıin ǵana óz bıigine kóteriledi. Bazbir ánder múlde nazardan tys qalady.
Máselen, Shámshi Qaldaıaqov ekeýmiz birlesip jazǵan «О́mir-ózen» áni 32 jyldan soń, al «Arqalyqtyń aq tańy» áni 42 jyldan keıin ǵana el júreginen oryn aldy. Al «Aqsýdan ushqan aqqýym» ánin biz 1968 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysynyń qazirgi Tóle bı aýdanyndaǵy Mádenı aýylyna barǵanda jazǵan bolatynbyz. Irgesinen Aqsý ózeni sarqyrap aǵyp jatatyn sol aýyldyń Keńes Odaǵy kezindegi burynǵy aty «Kommýnızm» edi. «Keýdemde turdyń juldyzdaı janyp, Shattyǵym bolyp ańsaǵan. Araǵa talaı aılardy salyp, Oraldym, janym, men saǵan. Alataý baýraıyn kelemin aralap, Jasqanbaı jańbyrdan. Aqsýdyń ózenin kóp júrdim jaǵalap, Aqqýlar ushady aldymnan...» – dep bastalatyn bul ánniń mátini 1968 jyldyń 13 sáýiri kúni «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń №73 sanyna Shámshi Qaldaıaqovtyń óz qolymen jazǵan notasynyń sýretimen birge jarııalanyp edi.
Biz bir ǵana týyndysynyń tarıhyn áńgimelegen, «búkil qazaq eline án saldyrǵan Shámshi» ánderi ǵajaıyp sazdylyǵymen, syldyrap aqqan bulaq sýyndaı tap-taza syńǵyrymen, lırıkalyq nazdylyǵymen erekshelenetini elge málim. Shámshi Qaldaıaqov qaldyrǵan, ár júrekte saırap turǵan ánderiniń keler urpaqqa túpnusqada jetýin búkil qazaq eli, onyń ishinde Mádenı aýylynyń turǵyndary da qalaıdy.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy