Aqynjandy sýretshi

Árbir óner adamynyń óz álemi bolady desek, sýretshi Tabyldy Muqattyń álemi ózgeshe syrshyldyǵymen, ne muńǵa, ne shattyqqa shúpildep tolyp turýymen tánti eteri anyq. Bul erekshelik onyń aqynjandylyǵymen astasyp, sol bir kirshiksiz tuma bulaqtan tamyr tartqan der edik. Naryn qumynyń qaq ishindegi aýyldan alpysynshy jyldardyń ortasynda arman qýyp Almatyǵa jetken bozbala kóz aldymyzǵa keledi. Sýretshiniń Kórkemsýret ýchılı­she­sin támamdaǵan kezdegi jastyq jalynymen órilgen grafıkalyq toptamalarynda týǵan jer, ondaǵy salt-dástúrlerdi sabaqtaǵan ja­nyna jaqyn taqyryp kórinis tapty. Lvovtaǵy Po­lıgrafıkalyq ınstıtýt­ty bitirgennen keıin de osy taqyrypty tereńdep qaý­zady. Tabyldyny ótken ǵa­syr­dyń 70-80-jyldarynda dáýirlegen qazaq kita­bynyń baǵyna kelgen sýretshi dep te aıta alamyz. Qazaq polıgrafııalyq sýret óneriniń alǵashqy qarlyǵashtarynyń biri. Ol sol kezderde «Jazýshy» bas­pa­synyń kórkemdeýshi redaktory bola júrip, osy saladaǵy maıtalman árip­testeri Kárim Bekenov, Isa­­taı Isabaev, Baqyt Mash­­rapovpen birge ki­tap bezendirý isiniń otymen ki­rip, kúlimen shyqty. Bir ózi 500-ge jýyq kitapty be­zendirip, ıllıýstrasııalyq sýrettermen aıshyqtap, muqabalaryn kórkemdedi. Qazaqtyń nebir aıkól aqyn­­darymen, aıtýly jazý­shylarymen kúnbe-kún júz­desip, pikirlesip, qoıan-qol­tyq jumys istedi. Sýretshiniń dúnıeni ystyqtaı qaýyp, sábı kó­ńilimen qabyldaýy keremet. Árbir shyǵarmasynyń jeri­ne jetkizilgen muqııat­ty­ly­ǵy – úlken talǵamnyń aıǵaǵy. Taǵy bir ereksheligi, sýretshiniń suńǵattyq jáne grafıkalyq kartınalary­nan adamdy tolqytyp-tol­ǵan­dyratyn sazdy áýen shal­qıtyndaı áser qaldy­rady. Osylaısha, Tabyldy Muqat birte-birte, quddy sıqyrly ertegiler elindegideı, maıly boıaýlar dúnıesiniń esi­gin aıqara ashyp edi. Iá, palıtrasy baı sýret­shi kenebindegi maıly boıaýǵa jan bitti. Endigi jerde onyń jan syryn kóbirek terbegen kartınalary áldebir kóńil túkpirinen jetken kúrsinisteı, keıde bir shýaq shasha sebezdegen kún sáý­lesindeı, kókirek kúıin qoz­ǵap oıatqan sıqyrly sy­byrdaı áser etti. Ishki drama, ıirimdi psıhologııa, etno­grafııalyq kolorıt – bári osynda dersiz. Osyǵan saı taqyryp aýqymy da keń. Osy rette Tabyldy kar­tınalarynyń sezimi kúsh­ti, boıaýy qalyń ekspressıo­nızmge beıim turýy onyń shyǵarmashylyǵynyń erekshe muratyn, izgiligin tanytady. 200-ge tarta týyndylarynda ustanǵan temir­qazyq baǵdary da osy. Shaǵyl qumnan shabyt alǵan, sezim men boıaý­dy qıystyrǵan, búgin­de jet­pistiń jotasyna shyq­qan suń­ǵyla sýretshiniń «Qum­daǵy qudyq», «Shaǵyl­daǵy báıge», «Qaıran Na­ryn», «Qarasha ingendi saýý», «Qor­qyt pen Asan qaı­ǵy», «Aqyndar», «Jýsa­ǵan jyl­qylar», «Sýat basynda», «Baýyrsaq pisirip jatqan áıel» jáne basqa ondaǵan kartınalarynan týǵan elin súıgen júrektiń tynymsyz dúrsilin, shy­naıy jan syrlaryn kó­remiz. Kóremiz de qýa­na­myz, oılanamyz. Bul da T­a­byldy sýretshiniń aqynjandylyǵynan tamyr tartyp jatyr-aý... Qorǵanbek AMANJOL, «Egemen Qazaqstan»