Syrt kóz – synshy

Jarqyn bolashaq baǵdary

Álem jedel ózgerýde. Sát saıyn qoǵam anaǵurlym kúr­delene túsýde. Kún saıyn jańa syn-qater týyndap, olar jarqyn bolashaq qurý úshin qyzmettiń múlde túrli salalaryna jatatyn adamdardyń bir­lesken kúsh-jigerlerin talap etýde. Ol bolashaq jańa býyn maq­­­tanysh tutatyndaı turǵy­da bolýy tıis. Qazirgi ýaqytta Qa­zaq­­­stan Respýblıkasynda dál son­daı jańǵyrýlar júzege asýda. Táýelsizdiginiń 25 jyly ishin­de Qazaqstan Respýb­lı­ka­sy eldiń Ortalyq Azııa­daǵy óńir­lik derjava retinde kórinis tabýy­na óz úlesterin qosqan halyq­tyń birlesken kúsh-jigeri­niń arqasynda jedel damı oty­ryp, úlgili memleketke aı­naldy. Bıylǵy jyl Qazaq­stan halqy úshin jańa dáýir­diń bastaýy retin­de erekshelen­bek. Bul ha­lyq­aralyq qoǵam­das­tyq medı­sınadaǵy, ınje­ner­lik istegi jáne bıologııa ǵyly­myn­daǵy adam tur­mysynyń sapa­syn jaq­sartatyn sońǵy jetis­tik­teriniń kýágerine aınalatyn dáýir bolmaq. Osylaısha, úki­­­met­tik deńgeıde tarı­hı óz­geris­ter oryn almaq. Úki­­met pen memlekettik meke­meler Pre­zıdentpen ha­lyq­ara­lyq saıa­satqa, ulttyq qaýipsizdik pen qor­­ǵanysqa «Qazaqstan-2050» stra­­tegııasynyń bóligi retin­de aıryqsha kóńil bóle oty­ryp, sondaı-aq, túrli etnos­tyq toptardyń birligin, eko­no­mıkalyq ósim men beı­bit­shilikti saqtaýǵa yqpal ete otyryp, tyǵyz birlestikte qyzmet atqarmaq. Elde júzege asyrylyp jatqan kons­tı­týsııalyq reformalar da dál osy maqsattardy kózdeıdi. Qazaqstan men Meksıka ha­lyq­tarynyń mádenıet­te, bilim berý men ınnovasııa­lyq joba­larda bir-birinen kóp­tegen nár­se­ler­di úı­renýi­ne bolady. Mek­sı­ka­nyń Qa­zaq­stan Respýblı­ka­sy­nyń Latyn Amerıkasyn­daǵy sheshý­shi áriptesi bolý úshin aıtar­lyq­taı áleýeti bar. Eki el aza­mat­tary bir-biriniń salt-dástúr­lerimen, tarıhymen jáne týrıstik baǵyttarymen ja­qyn tanysý úshin mádenı is-shara­lar uıymdastyrý ekijaq­ty qyzmettestikte alǵashqy qadam bolar edi. Memlekettik ýnı­versıtetter arasynda stý­dent­ter almasý jáne óner­kásip sektoryn nyǵaıtý úshin bir­lesken zertteý jobalaryn ázirleý de elder arasyn ja­qyn­dastyra túspek. Meniń armanym – bola­shaq­ta Qazaqstan Úkimeti­men, Qazaq­stan Respýblıkasy­­nyń Mehı­kodaǵy elshiligimen, ǵy­lymı mekemelermen jáne bola­shaq­ta Meksıka Qurama Shtat­tary­nyń Astana­daǵy elshi­ligi­men áriptestikte bolatyn bilik­­ti meksıkalyq maman­dar qoǵam­­dastyǵyn qurý. Seriktestiktiń mundaı bas­taýy biz­diń el­derimizdiń ór­ken­deýine ja­ǵ­daı týǵyzady dep oılaımyn. Sandra REAL, Meksıkanyń Ulttyq avtonomııalyq ýnıversıtetiniń bakalavry Mehıko

Jańǵyrýlardyń jańa kezeńi

Qazaqstan 25 jyldyq táýel­siz damýynan keıin qa­zir­gi zamanǵy satyda Pre­zı­denttiń óki­lettikteriniń bir bóligin Úki­met pen Par­la­mentke berip, olar­­dyń rólin kúsheıtý ar­qyly de­mo­kra­tııalyq jańǵyrý­lar­­­­dyń jańa kezeńine shyq­ty. Qazaq­­­stan Respýblıkasy­nyń Pre­zıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bul kemeńger sheshimi Úkimet jumy­synyń tıim­diligin arttyrýǵa, qoǵam­daǵy kelisimdi nyǵaıtýǵa jaǵ­daı jasaıtyn bolady. Qazaqstannyń sheteldik ınvestısııalar úshin Orta­lyq Azııadaǵy neǵurlym tar­tymdy el bolyp tabylatyny barshaǵa málim. «Astana» halyqaralyq qarjy orta­lyǵy qurylmaq. Qazaq­stan­nyń taıaý bolashaqta álem­degi eń damyǵan otyz eldiń qatary­na enetinine senimim mol. Qazaqstan basshylyǵy­nyń álemniń kóptegen damy­ǵan el­derinde qabyldan­ǵan saıası júıeni demokratııa­lyq normalarǵa sáıkes reformalaý týraly sheshimi eń bir joǵary baǵaǵa laıyq progresshil qadam bolyp tabylady. Qazaqstannyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreste tabysty sharalar qabyldap jáne sot júıesin jetildirip jatqany kópshilikke málim. Men Qazaqstan basshy­sy­nyń demokratııalyq damý­ǵa, ál-aýqatty arttyrý men ekono­mıkalyq ósimge baǵyttal­ǵan Joldaýy aýǵan halqy úshin úlgi bolady dep oılaımyn. Muhammad Mahdı NÝRI, «Ufoq News» halyqaralyq aqparat agenttiginiń basshysy

El erteńine senemiz

Meniń Cheh Respýblıka­synyń astanasy Praga qalasynda oqyp júrgenime shamamen 4 jyl boldy. Cheh Respýblıkasynyń mem­le­kettik qurylymy – par­la­ment­tik respýblıka. Mem­­le­kettik tili – cheh tili. Qazir­gi tańda Chehııada óte sapa­ly joǵary bilim berý­de. Chehııa­nyń kópte­gen mem­leket­tik ýnı­ver­sı­tet­terine aqysyz-pul­syz barlyq tilek bil­dirý­shi­ler túse alady, ol úshin mem­le­kettik emtıhandar tap­sy­ryp, cheh tilin bilý qajet. Halyqaralyq, ekonomı­ka­lyq jáne de saıası qaty­nastary ja­ǵy­nan qarasaq, Qazaqstan Res­pýb­lıkasy jáne Cheh Res­pýblı­ka­sy arasyndaǵy saıası suhbattar qalypty damýda. Eki mem­le­ket jahandaný jáne aı­maq­tyq deńgeıde qaýipsizdik pen beı­bit­shilikti nyǵaıtý, Eýropa odaǵy men Orta­lyq Azııa memleket­teri ara­syn­da­ǵy ekono­mı­ka­lyq jáne gý­ma­­nı­tar­lyq salada tyǵyz qa­rym-qat­ynas ornatý máseleleri jóni­­­nen ortaq kózqarasta. Chehııa­nyń sha­rýa­­shylyǵynda syrt­qy eko­­nomıkalyq baılanystar­dyń aýqy­my óte keń. Eldiń basty saýda árip­­tes­teri – kór­shi­les elder, ıaǵnı Ger­­­ma­­nııa, Slovakııa, Avstrııa já­ne Re­seı. Syrtqa shyǵaratyn ónim­­d­eri arasynda mashınalar men ja­b­­dyq­tar jáne halyq tuty­natyn óne­r­kásip taýar­lary basymdyqqa ıe. Búginde Chehııada oqyp júrgen qazaq jastary óte kóp. Qazaqstan Respýblı­kasy elshiligi janynda «Tarlan» Chehııadaǵy jas­tar qaýym­dastyǵy bar. «Tarlan» tek qana qaýymdastyq emes, sonymen qatar dostarmen birge ót­kizilgen qýanyshty kún­der, án-bı keshteri, sport­tyq sharalar – barlyǵy da stý­denttik ómirdiń bir ny­sha­ny. Negizgi oı – qazaq jas­tary­nyń basyn biriktirý. «Biz jastarǵa senemiz», dep Ma­ǵ­jan Jumabaev aıtqandaı, el bola­­shaǵy jastardyń qolynda. Elbasymyz jarııalaǵan stra­tegııalyq reforma eli­miz­diń odan ári damýyna, ha­lyq­tyń turmysy men eko­no­mıkasynyń kórkeıýine septe­serine senimdimin. Biz, jastar, óz elimizdegi osyndaı ózgerister arqy­­ly jańa beles­terge jetetini­miz­ge jáne de az ýaqyt ishinde damy­ǵan mem­leketter qatary­na qosy­l­aty­nymyzǵa senim artamyz. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev aıt­qan­­daı, bul qııal emes. «2030 stra­tegııasy» da basyn­da múmkin emesteı bo­lyp kóri­nip edi. Biz bul baǵdar­lamany 15 jyl, jarty mer­zim ishinde aıaqtadyq. Biz «Nur­ly jol» ekonomıkalyq damý baǵ­dar­lamasyn júzege asyrý­damyz. Bolashaqta da osy baǵytta jyljıtyn bolamyz. Marjan ÁDIL, Praga qalasyndaǵy Qarjy jáne basqarý ýnıversıtetiniń stýdenti