Oqyrman súısinisin bildiredi
Otandy súıý baqshadan bastalady
Almaty qalasyndaǵy Alataý aýdanyna qarasty №153 bóbekjaı-balabaqshasy byltyrǵy jyldyń 1 qyrkúıeginde ashylǵan edi. Az ýaqyttyń ishinde bóbekjaı-balabaqsha ujymy kóp sharýany atqaryp, balalardy tárbıeleý isinde úlgi bolarlyq deńgeıge jetti. Zamanaýı tehnologııalyq quraldarmen jabdyqtalǵan balabaqsha kórme ótkizdi. Bul qandaı kórme deısiz ǵoı? Balalar shyǵarmashylyǵynyń kórmesi. Osy Táýelsiz memleket búldirshinderiniń salǵan sýretteri kórmege qoıyldy. Biriniń salǵan sýretin biri tamashalaǵan búldirshinder kórmeni uzaq qyzyqtady.
Balalardyń shyǵarmashylyǵyn erte bastan damytý maqsatynda «Kógershin» eresekter tobynyń tárbıeshisi Márzııa Áljekeeva, mýzyka jetekshisi Aınur Rasýlova «Erlikteriń máńgilik saqtalady» degen atpen erteńgilik ótkizdi. «Balalardyń boıyna Otanyn súıý, elin, jerin qurmetteýge degen patrıottyq sezimdi uıalatý – bizdiń basty maqsatymyz», deıdi bóbekjaı-balabaqshanyń meńgerýshisi Móldir Ernazarova.
Q.JOMART Almaty
…másele kóteredi
Motoshana mingender mazany alyp tur
Qazaq halqy ań aýlaý kezinde belgili bir qaǵıdalardy ustanyp qana qoımaı, qatań saqtaǵan. Búgingi kúni elimizde ań aýlaý jáne tabıǵatty qorǵaýǵa baılanysty kóptegen zań aktileri men erejeler qabyldanyp, birqatar baǵdarlamalardyń iske asyrylyp jatqany belgili. О́kinishke qaraı, osy erejeler men zańdar Qazaqstan aýmaǵynda sany azaıyp, keıbireýi joıylyp ketýdiń az-aq aldynda turǵan ań men qusty saqtap, qorǵaýǵa arnalǵanymen, ondaǵy talaptar ańshylyqqa ruqsat berý maýsymynda tolyq oryndala bermeıdi.
Qazir kóktemde uıa basar qustarǵa qyrǵıdaı tıip maza bermese, kúzgi ańshylyq maýsym bastalǵanda muzdaı qarýlanǵan, jol tańdamaıtyn tehnıkalarǵa jaıǵasqan qaltaly ańshylardan kóz ashpaıtyn boldyq. Qys mezgilinde bir kúnde bir aýdan aýmaǵynda 20-25 motoshanamen ań aýlap júrgenderdi de kórdik. Qasqyr aýlaýǵa shyqqan bul motoshanashylarǵa belgilengen ańshylyq aımaqta shekteý de, shekara da joq. Bulardyń ańshylyq jáne ań aýlaýǵa berilgen ruqsat qujattaryna belgi qoıatyn tabıǵat qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri qajetti tehnıkanyń joqtyǵynan dármensiz kúı keship júr. Qasqyr soǵamyz dep taý-tasty basyna kóteretin motoshanashylardan shoshynǵan basqa ańdardyń meken aýystyryp, ózge óńirlerge aýyp ketpesine kim kepil?!
Túptep kelgende, tabıǵattyń kórki de, jerdiń sáni de, saltanaty da ań men qus emes pe?! Biz bul máselege qazir kóńil bólmesek, darqan dalanyń kórki ań men qusymyzdan aıyrylyp, tabıǵattyń tepe-teńdigine nuqsan keltirip almaımyz ba degen oı keledi.
Mádenıet KÁRIMOV
Shyǵys Qazaqstan oblysy, Jarma aýdany
…qynjylysyn jetkizedi
Avtobýstaǵy janjal
Qazirgi qoǵamda adamdardyń bir-birine qaıyrymsyz, salqynqandy bolyp bara jatqandyǵyn baıqaımyz. «Adam alasy ishinde, mal alasy syrtynda» dep beker aıtpasa kerek. Únemi qoǵamdyq kólikpen júrgendikten, túrli oqıǵalarǵa kezdesip jatamyz. Astanadaǵy № 38 avtobýsqa bizben birge bir jolaýshy kirdi. О́zi ashy sýǵa sylqııa toıyp alǵan. Bıletke tóleıtin tıyny joq. Al kondýktor qyz: «qaıdan tapsań onnan tap, aqshańyzdy tóleńiz, – dep tabandap talap etip, aqsha tólemeseńiz kelesi aıaldamadan túsesiz dedi. Bir kezde álgi orta jastaǵy er adam kondýktor qyzǵa til tıgize bastady. «О́zińniń boıyń jerge jaqyn eken, óspeı qal, qury bar», dep jerden alyp jerge saldy. Álgi qyz rasymen alasa edi. Sonda deımin-aý, qazaqtyń qarshadaı qyzyn búkil halyqtyń aldynda qorlap turǵandaı sezildi maǵan. Kim ne utty, ne tapty sol janjaldan. Álgi jerde aıtylyp jatqan sózder adam balasynyń eń názik júregine qanjardaı qadalyp jatty. Adamdar arasynda kishipeıildik, aǵaǵa degen qurmet, inige degen iltıpat, qyz balaǵa degen meıirimdilik bolsa, osyndaı oqıǵalar oryn almas edi. Myna ómirde bir-birimizge jamandyq emes, jaqsylyq oılasaq, qanatymen sý sepken qarlyǵashtaı qaıyrymdy bolsaq qylmys ta, daý-janjal da azaıar ma edi, bálkim. Aıtaıyn degenim, kekshil bolmaıyq, keshirimshil bolaıyq, bireýdiń saǵyn syndyrmaıyq, saýabyn alaıyq, júrekke aýyr júk artpaıyq.
Aıman MUQYShEVA Astana
…qoldaý kórsetedi
Medısınalyq bilim berýge ázirmiz
Memleket basshysy budan úsh jyl burynǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda elimizde «Kedergisiz keleshek» jobasyn iske asyrý mindetin qoıǵan edi. Bul múmkindigi shekteýli jandarǵa qazaqstandyq qoǵam tarapynan udaıy qoldaý men qamqorlyq kórsetý degen uǵymdy bildiredi. Osyǵan oraı biz 2014 jyly oblystaǵy múgedekter qoǵamyna baryp, zaǵıp jandarmen kezdesý uıymdastyrǵan edik. Árıne, olardyń jas erekshelikteriniń ártúrli bolyp kelýi tabıǵı jaıt. Soǵan qaramastan biz bilim alýǵa degen qushtarlyǵyna tánti bolyp, sol jyly segiz múmkindigi shekteýli jandy kolledjge qabyldadyq.
Túısigimiz aldamaǵan eken. Keıinnen bári de arnaýly oqý ornyn oıdaǵydaı aıaqtap shyqty. Ári alǵan mamandyqtaryna saı qyzmetke ornalasty. Búgingi kúni kóp máseleniń sheshimi qarjylandyrýǵa baılanysty ǵoı. Eger joǵary memlekettik organdar tarapynan tıisti qarajat bólinetin bolsa, elimizdiń ár óńirinen múmkindigi shekteýli jandardy oqýǵa qabyldaýǵa tolyq jaǵdaı bar. Olardyń alańsyz oqýy úshin qosymsha jataqhana qajet ekendigi anyq. Onyń qurylysy turǵyzylatyn bolsa, múmkindigi shekteýli jandarǵa arnaıy medısınalyq bilim berýge ázirmiz.
Zámzııa ÁLIPOVA, Aqtóbe medısınalyq kolledji dırektorynyń oqý-óndiristik jumystar jónindegi orynbasary Aqtóbe
…kómek kútedi
Aýdanǵa qatysty tarıhı qujat tabyldy
El men jer tarıhynan syr shertetin tarıhı derekter men qujattar qashanda qundy ári baǵaly. Mundaı qujattardaǵy derekterdiń ólke tarıhyn túgendeýde alatyn orny erekshe. Osyndaı qundy qujattardyń birin bizge aýdandyq qarjy jáne ekonomıka bóliminiń basshysy Janbolat Temirǵalıev tanystyrdy. 1930-1937 jyldary jazylǵan buıryqtar kitabyn ol jumys ornynda qaǵazdar arasynan kezdeısoq taýyp alǵan eken.
Bul buıryqtar kitabynyń bir ereksheligi, úsh tilde toltyrylǵandyǵy. Arab, latyn jáne orys tilderinde jazylǵan qujatta aýdandyq qarjy bóliminiń jáne salyq komıtetiniń tarıhy jatyr desek, qate aıtqandyq bolmas. Sondaı-aq, taǵy bir baıqaǵanymyz – bul qujattan sol kezdegi Talov aýdanyndaǵy qarjy operasııalary men qarjy jáne salyq salasynda qyzmet atqarǵan adamdar týraly tolyq maǵlumat alýǵa bolady. Bir ókinishtisi, bul kitaptaǵy kóp málimetter arab jáne latyn tilinde jazylǵandyqtan oqýǵa qıyndyq týǵyzyp otyr. Osy qujatty oqyp, aýdara alatyn maman bolsa aýdan tarıhynyń jańa betteri jazylar edi.
Móldir ÁNÝARBEKQYZY Batys Qazaqstan oblysy, Qaztalov aýdany