Alash arystarynyń biri Eldes Omarovty eske alý keshi ótti

Alash ary­synyń 100 jyldyǵy sonaý 1992 jyly kindik qany tamǵan Taran aýdanynyń Belınskıı aýylyn­da oblystyq deńgeıde atalyp ótken edi. Sol sharadan bes jyl ótkennen keıin aýyldaǵy orta mektepke Eldes Omarovtyń esi­mi beriledi. Táýelsizdik jolynda qurban bolǵan arystyń esi­min ulyqtaǵan sharalar mu­nan keıin sap tyıylǵandaı bol­ǵan. Rasyn aıtqanda, týǵan jerin­de Eldes Omarovtyń esimi kóńil­degideı atala bermeıdi. Kesh qonaq­tarynyń biri, belgili aqyn Aqyl­bek Shaıahmettiń aıtýynsha, osy­dan bes jyl buryn Qostanaı qala­syndaǵy kóshelerdiń birine El­des Omarovtyń esimin berý týra­ly usynys ta aıaqsyz qalǵan. Eń bas­­tysy, Eldestiń atyn keıin­gi ur­­paqqa nasıhattaý jaǵy kemshin.

Eldes Omarovtyń týysy bolyp keletin Aqylbek Shaıahmet keshke qatysýshylarǵa Eldes Omarov týraly taǵylymdy áńgi­me aıtyp berdi.

− Bizde Abaıdy «qazaqtyń Pýshkıni», Muqaǵalıdi «qazaq­tyń Esenıni» dep salystyryp aıtyp jatady. Men osyndaı salystyrýǵa qarsymyn, árkimniń óz orny bar. Degenmen, Eldes Omarovty da ýaqytynda zamandastary «qazaqtyń Lomonosovy» dep ataǵan. О́ıtkeni, ol jan-jaqty bilimdar adam, ǵalym adam bolǵan. Matematıka, fızıka ǵylymdary, geometrııa, trıgonometrııa týraly jazǵandary kúni búginge deıin mańyzyn joıǵan joq. Jaratylystaný pánderindegi ter­mınderdi alǵash qazaqsha sóılet­ken Eldes bolatyn, – dedi Aqylbek Qojauly.

Aqylbek Shaıahmet 30 jyldan beri Eldes Omarovtyń ómiri men shyǵarmalaryn zerttep keledi. Ol týraly «Taıbaǵar» atty derekti hıkaıa da jazdy. Sonymen qatar, tehnıka ǵylymdarynyń doktory Marat Shýaqaevpen biri­­gip, «Elim dep ótken El­des» atty kitapsha shyǵardy. О́tken jyly A.Baıtursynov atyn­daǵy Qos­tanaı memlekettik ýnıv­er­sıtetiniń baspahanasynan osy eki avtordyń qurastyrýymen «El­­des Omarovtyń shyǵar­ma­la­ry» atty qazaq jáne orys til­­derinde shaǵyn kitap jaryq kórdi.

− Árıne, bul kitaptyń taralymy óte az. Bıyl Bilim jáne ǵylym mınıstrligine Eldes Oma­rov shyǵarmalaryn basyp shyǵarý týraly usynys jasa­ǵanbyz, eger óndiristik josparǵa kirse, jaryq kórip qalady. Eldes Omarov ustalǵanda onyń 72 qoljazbasy tárkilengen eken. Olardyń barlyǵyn taýyp, quras­­tyrý, oqyrmanǵa usyný úl­ken eńbek bolar edi. Negizi Eldes tý­ra­ly osy ýaqytqa deıin jazylǵan tolymdy eńbekter joqtyń qasy, – deıdi Aqylbek Qojauly.

Elimiz táýelsizdigine, halqy­myzdyń rýhanı dúnıesine qyzmet etken tulǵalardyń qaısysyn bolsa da nasıhattap, aıtyp otyrmasa, jas urpaq odan habarsyz qalary sózsiz. Qostanaı gýmanıtarlyq kolledjinde Eldes Omarovqa arnalǵan keshten jastar kóp maǵlumat aldy, tushymdy áńgime tyńdady. Eldes atamyzǵa arnalǵan keshke Alash arysynyń jıeni Qarapa Jákenova apaı da qatysyp, atasy týraly kózkórgenderden estigenin, jadyna túıgenin or­taǵa saldy. Stýdentter Eldes Oma­rovqa arnalǵan keshti án men jyrǵa bóledi.

Názıra JÁRIMBETOVA,

«Egemen Qazaqstan»