Sońǵy ýaqytta kóziqaraqty oqyrman qyzylordalyq fototilshi Bolat Omarálıevpen shyǵarmashylyq tandem qurǵanymyzdy baıqaǵan da bolar. Endeshe, bul sýretti avtor qansha jyl saqtaǵanyn bilesiz be?
– Sýrettegi adam – Qasymtaı Iztileýov degen kisi. Bul sýretti 35 jyl boıy saqtadym. Sol kezde mundaı sýret berilmeýshi edi. Buryn merzimdi basylymdarda tek «portretnyı» sýretter bolmasa, mundaı fotolar jarııalanbaıtyn. Osy sátti 1982 jyly, aqyn Turmaǵanbet Iztileýovtiń 100 jyldyǵynda túsirip alǵan edim. Qasymtaı aǵamyz Qyzylorda oblysy Qarmaqshy aýdanyndaǵy Aqjar aýylynyń týmasy. Uly Otan soǵysynyń ardageri. Soǵystan keıin traktor aıdap júrip, abaısyzda óz traktory eki aıaǵyn kesip túsirgen. Bul kisi sonda da moıymaı, aıaǵy jazylǵasyn qaıtadan traktoryna otyryp, eńbek jolyn ári qaraı jalǵastyrdy. Osy erligi úshin oǵan Keńes ókimeti Sosalıstik Eńbek Eri degen ataq bergen, – deıdi fotoóner qaıratkeri.
Shyndyǵynda, Uly Otan soǵysy bastalǵanda Qasymtaı Iztileýov 33 jasta eken. Boıy 2 metrge jeter-jetpesteı uzyn boıly qazaq soǵystan eshqandaı jaraqat almaı, elge aman-esen oralǵan.
Ol kisi 1951 jyly qysta traktor aıdap júrip, eki aıaǵynan aıyrylyp, múgedek bolyp qaldy. Qasymtaı aǵamyz eńbekke qushtarlyqtyń jáne qajyrly jattyǵýdyń nátıjesinde mehanızator mamandyǵyna qaıta oralady. Ádepki kezde traktor brıgadıri bolyp jumys isteıdi. Keıinnen traktor rýline qaıta otyrady. 1956 jyly sosıalıstik jarystyń jeńimpazy bolyp, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet Gramotasymen marapattaldy. Osydan keıin KSRO Joǵary Keńesi Prezıdıýmynyń Jarlyǵymen Sosıalıstik Eńbek Eri ataǵy berildi.
Birde elge issaparmen Máskeýden kelgen «Pravda» gazetiniń tilshisi oıda-joqta eki tizesimen traktordy qańbaqsha úıirip júrgen Qasymtaı aǵamyzdy kórip qalady. Sodan kóp uzamaı odaqtyq basylymnyń birinshi betine Qasymtaı Iztileýov jóninde tildeı maqala shyǵady. Sol-aq eken, qaısar qazaqtyń ataq-dańqy dúrkirep, qalyń elge jaıylyp júre berdi. Aqyr aıaǵynda 1957 jyly 11 qańtarda ol kisige Eńbek Eri ataǵy berilgende, birinshi bolyp aqyn Asqar Toqmaǵanbetov «Asyl azamat» degen súıinshi maqala jarııalaıdy.
Hanym atty jeńgemizge úılenip, Esenbaı, Qýantaı atty uldary dúnıege keledi. 1989 jyly dúnıeden ótken Qasymtaı Iztileýovtiń ómiri ózgelerge osylaısha úlgi bolyp qala bermek.
Aınash Esalı, "Egemen Qazaqstan", Almaty
Sýretti túsirgen Bolat Omarálıev