Donald Tramp: Bashar Asadqa kózqarasym kúrt ózgerdi
Donald Tramp Sırııada beıbit turǵyndarǵa hımııalyq qarýdan shabýyl jasalyp jatqanyn syrttan baqylap qana otyra almaıtynyn málimdedi dep jazady New York Times.
Prezıdent bul másele boıynsha qandaı sharalar jasalýy múmkin ekenin ashyp aıtqan joq. Biraq Sırııadaǵy oppozısııalyq kúshter baqylaýyndaǵy aımaqta jazyqsyz sábılerdiń gazdan tunshyǵyp jatqany týraly jantúrshigerlik sýretterdi kórgen soń óziniń jaǵdaıǵa basqasha qaraýǵa májbúr bolǵanyn málim etti. «Sırııaǵa jáne Asadqa degen kózqarasym túbegeıli ózgerdi» dedi Tramp myrza. Osydan birneshe kún buryn ǵana ol Bashar Asadty qalaıda bılikten ketirýge tyrysý «aqymaqtyq» degen bolatyn.
Seısenbi kúni Tramp myrza Sırııamen qatar Iranǵa jáne Soltústik Koreıaǵa da AQSh tarapynan laıyqty jaýap bolatynyn aıtty. Biraq naqty qandaı is-áreket jasalmaq ekenin taǵy da jarııa etpedi. Budan Tramp bastaǵan jańa ákimshilik Taıaý Shyǵys pen Azııadaǵy qaýip-qatermen kúresýge daıyn emes-aý degen kúdik týady dep túıedi amerıkalyq basylym.
Qytaı Nıý-Iorktan úsh ese úlken qala salmaq
Brıtandyq The Guardian Qytaıdyń tútinge tunshyqqan astanasy mańynda jańa qala salǵaly otyrǵany týraly jazady. Pekındegi keptelis pen aýanyń lastanýyn tómendetý maqsatynda jańa qala turǵyzý jóninde «tarıhı jospar» jarııa bola salysymen, jurt astana janyndaǵy buryn kóp eshkim bilmegen aımaqtaǵy jerlerdi satyp alýǵa lap qoıǵan.
Xiongan New Area dep atalatyn, kólem jaǵynan Nıý-Iorkten úsh ese iri bolatyn arnaıy ekonomıkalyq aımaq týraly jospardy Qytaı Kommýnıstik partııasy lıderleri 1 sáýir kúni jarııalaǵan bolatyn. Jospar birden keńinen nasıhattala bastady. Qytaı bıliginiń aıtýynsha, Pekınnen ońtústik-batysqa qaraı 100 km-deı jerde ornalasatyn qala «aldaǵy myńjyldyqta sheshýshi mańyzǵa ıe strategııa» aıasynda salynbaq. Sınhýa agenttigi habary boıynsha, jańa shahar 22 mln turǵyny bar, kóligi keptelip jatqan Qytaı astanasynyń tynysyn ashýy tıis.
Jańa joba týraly habar shyǵa salyp birneshe saǵattan soń-aq atalǵan aımaqtaǵy jyljymaıtyn múlik baǵasy eki ese ósip ketken.
«Twitter jek kórýge shaqyratyn jazbalardyń 1%-yn ǵana óshiredi»
VVS News Germanııa ókimetiniń arandatýshy jazbalar men jalǵan aqparattardy óshirmegen áleýmettik jelilerge 50 mln eýroǵa deıin aıyppul salǵaly otyrǵanyn jazady. Jańa zań jobasyna sáıkes, áleýmettik jeli kompanııalary qylmystyq mazmundaǵy kontentti 24 saǵat ishinde, ar-namysqa tıetin materıaldardy 7 kúnde óshirýi tıis. Bul habarǵa qatysty alańdaýshylyqty birinshi bolyp Facebook bildirdi. «Biz zańǵa qaıshy mazmundaǵy habarlardy joıyp otyrý úshin kóp jumystar jasap kelemiz» dedi kompanııa ókili VVS-ge suhbatynda.
Twitter, Snapchat jáne Google ázirge bul máselege reaksııa bildirgen joq.
Germanııa ádilet mınıstri óshpendilikke toly habarlar adamdardyń erkin, ashyq, demokratııalyq qoǵamda úılesimmen ómir súrýine qater tóndiretinin aıtady. «Twitter jek kórýge shaqyratyn jazbalardyń 1%-yn ǵana, Facebook 50%-yn óshiredi. Biraq biz qoıyp otyrǵan talabymyzdy oryndaýǵa bolatynyn bilemiz. О́ıtkeni, YouTube ondaı materıaldardyń 99%-yn óshire alyp otyr ǵoı» deıdi mınıstr. Biraq jańa zań ınternettegi sóz bostandyǵyn shekteıdi dep qaýiptenetinder de bar. «Qysqa ǵana ýaqyt jáne aýyr jaza belgilenýi sebepti provaıderler saqtyq úshin kúmándi jazbalardyń bárin óshiretin bolady. Bul jelidegi sóz bostandyǵyna aıtarlyqtaı yqpal etedi» deıdi Bitkom kompanııasynyń ókili Bernard Rohleder.
«Terrorshylar shaǵyn shabýyldar arqyly úreı týǵyzǵysy keledi»
Reseılik «Nezavısımaıa gazeta» Sankt-Peterbýrg metrosynda bolǵan teraktiniń sebepterin zertteıdi. Sarapshylar biraýyzdan ıslamısterdiń qala jaǵdaıynda partızandyq soǵys júrgizýge kóshe bastaǵanyn aıtady. «Din jáne qoǵam» aqparatty-saraptamalyq ortalyǵynyń jetekshisi Alekseı Grıshınniń oıynsha, terrorlyq uıymdar shaǵyn shabýyldar arqyly turǵyndardy ylǵı úreıde ustaýdy kózdeıdi. «Arnaıy qyzmet 20-40 adam jasaıtyn iri teraktilerdiń aldyn-alýdy úırendi. Al «kishkentaı fol» taktıkasymen jasalatyn teraktige 2-3 adam ǵana qatysady. Osylaısha, olar álemniń kez kelgen aımaǵynda jaǵdaıdy turaqsyz etpek. Sońǵy teraktiler osy strategııaǵa tolyq keledi» deıdi ol.
Sonymen qatar Grıshın Ortalyq Azııadan terrorshylardyń kelýine postkeńestik elderde terrorızmge qarsy zańnamanyń qataıýy sebep bolǵanyn aıtady. «Ortalyq Azııa respýblıkalaryndaǵy qatań zańdar boevıkterdi Aýǵanstanǵa jáne Reseıge yǵystyrdy. Ol elderde olar 20 jylǵa deıin, keıbireýleri ómir boıy bas bostandyǵynan aıyrylady. Al Reseıde olardyń isinde ekstremıstik áreket bar ekenin dáleldeý óte qıyn» deıdi Grıshın.
Daıyndaǵan Erjan Ábdiraman