Ońtústikten soltústikke...

Bul derekter  Shymkentte ótken «О́ńiraralyq eńbek utqyr­lyǵyn damytýdyń bıznes-forýmy» barysynda jarııa etildi. Jalpy, elimizde ishki eń­bek mıg­rasııasyna sońǵy jyldary erekshe kóńil bóline bas­tady. Al bıylǵy bastamalar men nátı­jeli is-sharalardyń negizi Elbasy N.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Joldaýynan bastaý alyp otyr. Joldaýda «basy artyq jumys kúshi bar óńirlerden basqa jerlerge, sondaı-aq, aýyldardan qalalarǵa jumys kúshin utymdylyqpen tartýǵa qoldaý kórsetý kerektigi» aıtylǵan bolatyn. Sondaı-aq, Memleket basshysy  jańadan ashylǵan jumys oryndarynyń sany – burynǵy­sha Úkimet pen ákimder qyzmetiniń tıim­diligin baǵalaýdyń negizgi krı­­terııiniń biri bolatynyn es­kert­ti. Osy oraıda, Úkimet El­basy tapsyrmasy boıynsha «Nátı­jeli jumyspen qamtý jáne jap­paı kásipkerlikti damytý baǵdar­lamasyn» iske asyrýǵa kiristi. Eli­miz­diń Qostanaı, Pavlodar, Sol­­tús­tik Qazaqstan, Shyǵys Qazaq­­­stan oblystarynan kelgen de­le­­gasııanyń qatysýymen Maq­ta­­aral men Saryaǵash aýdan­da­ryn­da jumyssyzdarǵa arnal­ǵan «О́ńir­aralyq bos jumys oryn­dary jármeńkesiniń» uıym­das­ty­rylýy da baǵdarlama sheń­berin­de atqarylǵan is-sharanyń biri. Halqy tyǵyz qonystanǵan Oń­tús­­tik óńirinde alǵash ret ótki­zil­­gen elimizdiń 4 óńiri jumys berý­­shi­­leriniń bos jumys oryndary jármeńkesinde soltústik, shy­­ǵys óńirlerinen kelgen ókil­der jer­gilikti turǵyndarǵa bos ju­mys oryndaryn usynyp, jasala­tyn jeńildikter jóninde maǵlu­mat berdi. Mysaly, Soltús­tik Qazaq­stan oblysy aýyl sharýa­shylyǵy bas­qarmasy basshy­synyń orynbasary Altynbek Abdollaevtyń aıtýynsha, búkil Qazaqstan boıynsha eń úlken egistik jeri bar óńir eńbek kúshinen tapshylyq kórýde. Sol sebepti 300 myńnan astam turǵyny bar Maqtaaral aýdanynan jumys izde­gen azamattardy soltústikke tart­qysy keledi. «Bizdiń usynys­tary­myz unap, jumys isteý úshin soltústikke kóshetinderge úı, jer berilip, kásibi, sharýashylyǵy ári qaraı damýy úshin túrli kómek­ter kór­setiledi. Sondaı-aq, peda­go­gı­ka­lyq, tehnıkalyq, taǵy basqa da maman­dyqtar boıynsha bos oryn­dar kóp. Byltyr Ońtústik Qazaq­stan oblysynan 200-deı otbasy kóship bardy. Búginde olar ózderi­niń otbasylyq kásibin damytyp, qanat­taryn keńge jaıyp otyr», – de­di A.Abdollaev. Sondaı-aq, jár­meń­kede maqtaaraldyq jastarǵa «Ser­pin» baǵdarlamasy boıynsha sol­tústik óńirlerdiń joǵary oqý oryn­darynda grantpen oqý múm­­kin­dikteri túsindirildi. Osy ara­­da aıta ketelik, «Serpin» baǵ­dar­­la­masy sheńberinde 5627 jas sol­tús­­tik­tegi oqý oryndarynda bi­lim alýda. Aýdandaǵy kezdesýler nátı­­jesinde 97 maqtaaraldyq azamat ot­basy­men soltústik óńirlerge kóshý­­ge nıet bildirgeni málim bolyp otyr.

Al Saryaǵash aýdanynda ótken jármeńkede 800-ge jýyq bos ju­mys oryndary usynyldy. Nátı­jesinde, saryaǵashtyq 124 otbasy jumyspen qamtyp, jaǵdaı jasaıtyn óńirlerge qonys aýdarýǵa nıet bildirdi. Aýdandardan bastaý alǵan jármeńke Shymkent qalasyndaǵy «Kórme» ortalyǵynda jalǵasty. Soltústik óńirlerdegi 636 jumys berýshi ońtústikqazaqstandyqtarǵa bilim berý, densaýlyq saqtaý,  mem­lek­ettik basqarý, aýylsharý­ashy­lyq pen qurylys salalary bo­ıyn­sha 1785 bos jumys ornyn usyndy. Ońtústik Qazaqstan oblysy­nyń ákimi Janseıit Túımebaev jár­meńk­e Elbasy qoıǵan mindet­terdi birlesip júzege asyrý maq­satynda ótkizilip otyrǵanyn, ońt­ús­tikte tabıǵı-klımattyq jáne geo­grafııa­lyq jaǵdaıynyń qolaı­lyǵy adam ındeksiniń damýyna oń áserin tıgizetinin jetkizdi. О́ńirde halyq sany sońǵy on jylda jyl saıyn 2 paıyzǵa ósip, búginde 3 mıllıonǵa jýyqtaǵan. Onyń ishinde aýyldy jerdegi turǵyndar 1 mln 571 myń adamǵa jetip, jalpy halyq­tyń 54,9 paıyzyn qurap otyr. Iаǵnı, halyq sanynyń ósýi óz keze­gin­de jumyspen qamtýǵa áserin tıgi­zý­de, bul baǵytta suranys bar sol­tús­tik óńirlermen baılanys­ty ny­ǵaı­tý mańyzdy. Oblys orta­ly­ǵyn­daǵy is-sharanyń ashylýy kezin­de Eńbek jáne halyqty áleý­met­tik qorǵaý mınıstri Tamara Dúı­senova ońtústikte eńbek kúshi aı­tar­lyq­taı artyq bolsa, sol­tús­­tik óńirlerde jumys qoly­nyń tap­­shy­lyǵy seziletinin aıtyp ótti. «Son­dyqtan, atalǵan jár­meń­ke Oń­tús­tik turǵyndaryna óz ma­man­dyǵy bo­ıyn­sha jumys tabý­ǵa kómek­te­sedi degen úmit bar. Osy oraı­da, mem­­leket, jol shy­ǵyn­dary men bir jyl boıy baspa­na jaldaýǵa ke­te­tin shyǵyndy óteý­ge sýbsıdııa bó­le­tinin atap ót­ken jón. Eńbek kúshi artyq óńi­r­ler­den jumys qory tapshy aımaq­tar­ǵa qonys aýdarý jumysker men jumys berýshiniń ózara qyzy­ǵý­shylyǵy boıynsha erikti túrde júzege asatynyn atap ótkim keledi», – dedi mınıstr.  

Jumys izdeýshilerge erekshe múmkindik jasaǵan jármeńkeler «Eńbek naryǵynyń mobıldiligin arttyrý» óńiraralyq bıznes-forýmyna ulasty. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Janseıit Túı­me­baev, Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenova, Qostanaı, Pavlo­dar, Soltústik Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystary ákim­­deri­niń orynbasarlary, Ońtús­tik Qazaqstannyń qalalary men aýdandarynyń ákimderi, óńirler­degi jumyspen qamtýdy jáne áleý­mettik baǵdarlamalardy úıles­tirý basqarmalarynyń, halyqty jumyspen qamtý ortalyqtarynyń basshylary, jumys berýshiler jáne taǵy basqa da taraptar qatysqan forýmda oblystardyń eńbek nary­ǵyndaǵy múmkindikteri men jos­parlary áńgimelendi. Mysaly, oblys ákimi J.Túımebaev jyl sońyna deıin kúngeıden teriskeıge 400 myń tonnaǵa jýyq baqsha, 250 myń tonna kókónis, 15 myń tonna jemis-jıdek, 15 myń tonna júzim jóneltýge múmkindiktiń bar ekenin, sáıkesinshe, ol jaqtan bıdaı, kartop, malazyqtyq jem ónimderdi alýǵa bolatynyn, óńiraralyq kooperatıvter júıesin qalyptastyrý joldaryna mán berý qajettigin jetkizdi. «Búginde Ońtústiktiń baq­shalyq ónimderi onsyz da myń­daǵan shaqyrymǵa tasymaldanyp, Reseıge ótkizilip jatyr. Al sol kókónisti ósirýdi soltústik óńirlerde jolǵa qoıyp, shekara asyrý áldeqaıda tıimdi bolady dep oılaımyn. Sonymen qatar, sharýalar soltústikten ońtústikke jetkiziletin aýyl sharýashylyǵy ónimderin de molynan daıyndap, osynda jiberýine múmkindik týa­dy. Bul óz kezeginde elimizdegi azyq-túlik naryǵyn retteýge ońdy yqpal etetindigi sózsiz», – dedi J.Túımebaev. Oblys ákiminiń aıtýynsha, búgingi kúni Qazyǵurt aýdanyndaǵy «Amangeldi» korporasııasy Aqmola oblysynda 5 myń gektar bıdaı daqylyn ósi­rýmen aınalysyp keledi. Qo­sym­sha Aqmola, Qostanaı oblys­tarynda 10 myń gektar, al «Tileý­berdi» seriktestigi 12 myń gek­tar jer alýǵa qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Sondaı-aq, Saıram aýdanyndaǵy «Altyn dán» JShS  Aqmola oblysy Egindikól aýdanynda 60 myń gektar bıdaı egedi. Osy oraıda oblys basshysy óńirdegi un óndirýmen aınalysatyn kásiporyndardy óńiraralyq baılanys ornatýda belsendi iske kóshýge shaqyrdy.

Ǵalymjan ELShIBAI,

«Egemen Qazaqstan»