L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-dyń túrkologııa jáne altaıtaný ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory Qarjaýbaı Sartqojaulynyń aıtýynsha, kez kelgen eldiń memleket retinde qalyptasýy úshin birinshiden, materıaldyq óndiris, ekinshiden, rýhanı baılyq qajet. Iаǵnı, qos qundylyqtyń biri aqsasa, memlekettiń turaqtylyǵyna kepildik joq.
– Elbasy maqalasynda birtutas ult qalyptastyrý máselesi qoıylǵan. Jalpy, eldi, ultty uıystyrý ońaı emes. Onyń ishinde basqanyń bodanynda bolyp, burynǵy qundylyqtaryn joǵaltqan el úshin tipti kúrdeli syn. Osy údeden tabylýǵa Elbasymyz shırek ǵasyrlyq eńbegin arnady. Demek, rýhanı túleý bir kúnde sheshim shyǵarylyp, qolǵa alynǵan dúnıe emes. Bul – 25 jyl boıy oılanyp, tolǵanyp jasalǵan jumystyń jalǵasy, – dedi Q.Sartqojauly. Sondaı-aq, ol latyn álipbıine kóshý barysynda qazaq tiliniń fonetıkalyq erekshelikterin saqtaý, bul oraıda Á.Júsipbek syndy kórnekti fonetık-ǵalymdardyń eńbekterin nazarǵa alý qajettigin atap ótti.
Al elimizdiń táýelsizdik tusyndaǵy tarıhyn zerdelep kele jatqan Memleket tarıhy ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Amangeldi Qashqymbaev Qazaqstanda oqýlyqtardy negizinen konstatasııalaý arqyly oqytatynyn jetkizdi.
– Máselen, XVI ǵasyrda Qazaq handyǵy quryldy, qazaqtyń jańa memleketi qalyptasty deımiz. Munda konstatasııalaý ǵana bar. Negizinde bul úderis qalaı júrdi? Osyǵan kóńil bólý kerek. Árıne, oqýlyq bizdiń barlyq talabymyzǵa jaýap berýi múmkin de emes. Sondyqtan, jańa kontekstegi oqýlyqtardyń adamdy adamgershilikke, otanshyldyqqa shaqyryp turýy erekshe mańyzǵa ıe, – dedi A.Qashqymbaev.
Jıynǵa qatysqan ǵalymdar tarıhı muralardy irikteý, qundy ádebıetterdi aýdarý jónindegi oılarymen bólisti. Sondaı-aq, ulttyq kodtyń fılosofııalyq, tarıhı, mádenı, tildik jáne tájirıbelik qyrlary týraly áńgimelep, oǵan irgeli ǵylymı saraptamalar júrgizý qajettigin atap ótti.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»