Ulttyq jáne halyqaralyq syılyqtardyń ıegeri Iаsýakı Onıshıdiń Orta Azııa aýmaǵynda ótip jatqan alǵashqy kórmesi. Kópshilik nazaryn aýdarǵan «Vertical Emptiness» atty kompozısııasy rasymen kisi qyzyǵarlyqtaı erekshe formada: kókten salbyraı ilingen aǵash butalary áýelde dıssonans týdyrady. Krıstallmen kómkerilgen butalar terezedegi qysqy qyraýdaı jyltyraı túsip, qańtardaǵy salqyn yzǵar lebi jelpip ótkendeı bir serpiltedi.
«Bizdiń shynaıy álemimizden bólek, bizge kórinbeıtin paralleldi álem bar. Shyǵarmalarymda osy kórinbeıtin álemniń keı tustaryn beınelegim keledi. Astanaǵa kómekshim ekeýimiz sáýirdiń basynda keldik. Tup-týra 12 kún boıy tańǵy altydan, keshki altyǵa deıin jumys istep, kórme alańyn qurdyq», deıdi sýretshi.
Ol jumystaryna negizinen polıetılen taspasy men jelim qoldanady. Mysaly, «Vertical Emptiness» ınstallıasııasyna 12 keli jelim paıdalanǵan:
«Ilingen butalarǵa suıyq jelimdi birneshe qabat etip arnaıy tapanshamen atamyz. Sosyn kompozısııaǵa tozań effektisin berý úshin karbamıd pen sý aralasqan qospany shashamyz».
Avtordyń kompozısııalarynan ońaı qabyldaýǵa kóne bermeıtin abstraksıonızm ushqyny qylań berse, endi bir lırıkalyq kórinisterinen perishtelik tazalyqtyń bolmysy seziledi. Mysaly, qatarlasa ilingen myna qara tústi kartınalarǵa bir kóz salǵanda eshteńe baıqamaýyńyz múmkin. Azdan soń qara fonǵa qym-qıǵash, aınaldyra shashylǵan jelim juqpalary ıirimine súńgitip áketkende, mazdaı janǵan ot aldynda otyrǵandaı, tesireıip turyp qalǵanyńyzdy ózińiz de ańǵarmaı qalasyz. Sýretshiniń ózi aıtqandaı, birizdilik joq kartınalaryn árkim ózinshe túsinedi, tipti túsinbeýge de qaqysy bar.
«Men jaratylysty tanyp-bilý úshin nebir tásilderdi qoldanamyn. Meniń shyǵarmalarymda naqtylyq joq, ár kórermen ózinshe uǵady, ózinshe túsinedi. Interpretasııaǵa shekteý joq. Kóbine adamdar mundaı kórinisti túsinde kórgenderin aıtyp jatady», dep jymııady.
Qazaqstandyq talantty sýretshi Almas Syrǵabaev avtordyń bul oıyn qostaıdy. Almastyń aıtýynsha, sýretker-tulǵanyń sýbektilik kóńil-kúıin ańǵartatyn ınstallıasııa sııaqty zamanaýı mádenıettiń sońǵy úlgileri Qazaqstanda endi-endi tanylyp keledi.
«Installıasııa – beıneleý óneriniń áleýmettik baǵyttaǵy bir túri. Iаsýakı Onıshıdiń kompozııasııalary beıneleý óneri týraly qalypty túsinikterge qarama-qaıshylyq týdyrýymen erekshelenedi. «Vertical Emptiness» (Vertıkal keńistik) kompozısııasynan kókjıekpen ushtasqan jazyq teńizdi, teńiz betine shaǵylysyp turǵan báıterektiń sulbasyn kórgendeı boldym. Mundaı kórmelerdiń jattyǵy joq, jan-dúnıeńe erekshe ásemdik syılaıdy», deıdi ol.
Japonııada týyp-ósken Iаsýakı Onıshı Sýkýba ýnıversıteti men Kıoto qalasyndaǵy О́ner ýnıversıtetinde bilim aldy. Onyń «Álem joly» atty jumysy (2011) Osakoda (NMAO) Ulttyq kórkem mýzeıinde tur. Norvegııa, Danııa, Izraıl men AQSh art gallereıalarymen belsendi jumys istep kele jatqan sýretshiniń «Revers of Volume» atty ınstallıasııasy Parıjdiń Maison Bleu stýdııasyndaǵy «Vide et Plein» jyl saıynǵy dástúrli kórmesiniń basty obektisi. «Kulanshi» zamanaýı óner ortalyǵynyń uıymdastyrýymen ótip jatqan kórme mamyr aıynyń sońyna deıin ashyq.
Aıa О́mirtaı,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretterdi túsirgen Erlan Omarov