Urpaǵynyń keleshegi úshin alǵa umtylǵan azamat

«Naǵyz jigit tórt jaǵdaıda basyn ıedi: ómirge ákelgen ata-anasynyń aldynda, súıikti jaryna, qınalǵanda ıyǵyna súıensin dep jan dosyna, moınyna asylsyn dep bala-shaǵasyna», deıdi Evgenıı Hankın. Aýyzbirshilikke de qyzmet etip, qoǵamdyq jumystardan da qalmaı, aǵaıynǵa da bolysyp, iskerlikte te aldyna jan salmaıtyn Ahmetjan ShARDINOV sondaı azamat. О́tken jyly Elbasynyń Jarlyǵymen Qazaq­stan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary bo­lyp saılanǵan Ahmetjan Bákiruly Almatyda 20 jyl­dan beri úzdiksiz kópir qurylǵylary zaýyty­nyń dırektory qyzmetin atqaryp keledi. Eńbekpen kózin ashqan azamatpen tildesýdiń sáti túsken edi. – Prezıdenttik saılaýdy sátti atqar­ǵa­nymyzǵa kóp ýaqyt óte qoıǵan joq. Bir úıdiń balasyndaı,  barshamyz derlik Elba­sy­na daýys berdik. Eldiktiń erteńine daýys berdik.  Meniń qýanǵanym – halqymyz osy aýyz­bir­shilik pen tynyshtyqtan aıyrylmaý qajet ekendigin ábden túsindi. Myna almaǵaıyp zamanda aýzymyz bir bolsa ǵana alǵa jyl­jıtynymyzdy kórdik. Qazaq­stan­da jumy­syn biletin, aldaǵy kúnderdiń ama­natyn túsingen adamnyń isi ilgeri basady.  Eshkim ultyna, jynysyna bólinip jatqan joq. Ju­maqty adam  jankeshti eńbegimen jasap ala­dy. Elbasynyń ózi de «Mysyqtyń túsi qan­daı bolǵany mańyzdy emes, tyshqan aýlasa bolǵany», demep pe edi. Qaljyńmen bolsa da, astarlap aıtylǵan bul sózdiń salmaǵyn jeńildetpeý kerek. Elimizde eshkim de shettetilip otyrǵan joq. Árkim óz min­detin adal atqarsa, jaqsy ómirge um­tyl­sa, bárine de qoly jetip jatyr. Eńbek etip, bala-shaǵam­nyń nesibesin aıyramyn, elge paıdamdy tıgizemin degen adamǵa qolbaılaý kórip turǵan joqpyz. Bıznes salasynda da solaı. Qoǵam­dyq qyzmetterde de basqasha bolyp kórgen joq.  Sondyqtan biz osy baı­lyqty baǵalap, urpaǵymyzdyń keleshegi úshin alǵa umtyl­ǵannan basqa áńgime bol­ma­ýy kerek. Elbasy bireý  – qalǵanymyz tireý bolaıyq degendi beker aıtyp júrgen joqpyz. – Ahmetjan Bákiruly, atqaratyn qyz­me­tińizden bólek, Almaty qalalyq más­­lı­ha­tynyń depýtatysyz. Qazaqstan uıǵyr­lary respýblıkalyq etnomádenı birles­ti­giniń tóraǵasysyz. Oǵan qosa, «Atameken» ulttyq ekonomıkalyq pala­ta­sy bas­qar­ma­synyń múshesisiz. Osynyń bárine qalaı úlgeresiz? – Sizben suhbatty da tań aldyna belgilep otyrǵanymyz osy ǵoı. Bárine úlgerý kerek. Paıǵambar jasyna da jettik. Qoǵam­dyq jumystar da shashetekten. О́ndiristik jaýap­ker­shiliktiń de aýyrtpalyǵy jetedi. Bizdiń memleketimiz qaryshtap alǵa jyljyp keledi, osy damý úderisinen qalyspaý úshin onyń yrǵaǵyna beıimdelý qajet. Negizgi jumysty da, qoǵamdyq jumysty da úılestirip oty­rýǵa kúshimdi salamyn. Erte turamyn, kesh jatamyn. «Myna sharýa meniń mindetim emes», dep aıta almaımyn. Bul isti biz istemesek, kim isteıdi? Al, Elbasy meni Qazaqstan halqy As­sam­bleıasy Tóraǵasynyń orynbasary etip ta­ǵaı­yn­dasa, bul – úlken abyroı, orasan jaýapkershilik pen senim. Men ózimniń Memleket basshysynyń komandasynda ekenimdi maqtan tutamyn. Jáne Prezıdentimizdiń barlyq bastamasyna shyn yqylaspen qoldaý kórsetemin. – Eger búginde Almaty kópir qury­ly­sy zaýytynyń aty Qazaqstannan tys­qa­ry jerlerge de tanymal bolsa, onda sizdiń de úlken úlesińiz bar ekendigi aıtylady… – Bul ujymdy 20 jyldan beri basqaryp kelemin. Oǵan deıin Qapshaǵaıdaǵy jol-qurylys materıaldary kombınatyn, onyń aldynda Almatydaǵy tas óńdeıtin zaýytty basqardym. Kópshilik eger bastyq bolsań,  basqaryp otyra berýge bolady dep oılar. Áste olaı emes. Munyń artynda úlken jaýapkershilik jatyr. Keshegi Keńes ókimetiniń qulaýyn, somnyń devalvasııaǵa ushyrap, halyqtyń ótpeli kezeńde qınalǵanyn kór­dik. Biraq, saǵymyz synǵan joq. Osynyń bá­ri­ne qaramastan, sol kezde ujymda 500-ge tarta adam jumys istese, qazir de sonsha adam ot­basyn asyrap otyr. Munyń bárinde Elba­sy­nyń saıasaty jatyr. Aldymen Nur­sultan Ábish­uly ekonomıkany alǵa súıredi, sodan keıin saıasatty jolǵa qoıdy. Bir zaýyt­tyń jaýap­kershiligi ońaı bolmaı otyr­ǵanda, bú­kil memleketti basqarýdyń qıyn­dyǵy qandaı ekendigin elestete berińiz. Sondyqtan da, bizder árqaısymyz ózimizdiń otyrǵan jerimizdiń jaýapkershiligimen memleketti alǵa aparýǵa mindettimiz. Al zaýyttyń jaıyna kelsek, elde de, syrtta da bizge básekelestik týdyryp otyr­ǵan­dar bar. Biraq, bizdiń temir-beton mate­rıal­daryn shyǵaratyn zaýyttardan aıyrma­shy­lyǵymyz úlken. О́ıtkeni, kópir qury­lym­dary materıaldaryn jasaýǵa degen talap asa joǵary. Bul bir tolaıym ınjenerlik qury­lym. Sondyqtan da, kópir salý­shylar qury­lys salasynyń aqsúıekteri dep tekke aıtyl­maıdy. Biz búginde «Batys Eýropa – Batys Qytaı» baǵdarlamasyn júzege asyryp jatyr­myz. Jáne bizdiń ónimder búgingi TMD keńistigindegi eń sapalysy dep aıtýǵa uıalmaımyn. Keńes ókimeti tusynda da bizdiń zaýyt Reseıdiń shekaralyq aımaqtaryn kópir salatyn materıaldarmen qamtamasyz etip kelgen. Osy baǵdarlama boıynsha bizge kelgen sheteldik tapsyrys berýshiler qazir de bizde osyndaı sapaly qurylǵylar shy­ǵa­rat­yn, zamanaǵa beıimdelgen zaýyt bar eken­digin kórip tańqalady. Reseı, Qyr­ǵyz­stanmen de jumys istep kelemiz. Kedendik odaqtyń qurylýy bizdiń zaýyttyń keleshegine munan da keń jol ashady dep úmittenemiz. – Úlken ujymdy basqartyp, tamasha tabysqa jetkizip, eldegi tanymal jan­dar­dyń qataryna qosylýǵa yqpal etken aldy­men eńbek qoı, aǵa? – Úsh ul ósirip, aǵash egip, jetistikterge jetken bolsam, aldymen ata-anamdy aýyzǵa alar edim. Men ósip-óngen, tatý otbasynda   Taldyqorǵan jaqta, Jarkentte dúnıege keldim. Soǵystan keıingi qıyn-qystaý jyl­dar­ǵa qaramastan, áke-sheshemiz bizge jaqsy tárbıe berdi, joǵary bilim alýǵa septesti. Ásker qatarynda shyńdaldyq. Úlkenge degen syı­lastyq pen patrıottyq sezim jetekshilik qyz­metke jeteledi. Keńes ókimeti kezinde «Tımýr jáne onyń komandasy» degen áıgili fılm boldy ǵoı. Rasynda da biz osyndaı rýhpen ósken urpaqpyz. 30 jyl úlken ujymdardy basqara júrip uqqanym – qashan da aınalańdy nıettes jandar, joǵary kásibı mamandar, kúshti komandalyq rýh qorshaý kerektigin túsindim. Osyndaı kúshti tetik jumys istese ǵana eki ese tabysqa jetesiń. Eń bastysy – ujymnyń árbir adamy óziniń áleýmettik jaǵynan qorǵalǵanyn sezine alýy qajet. Qınalǵanda qolushyn beretin, kúsh-jigeri barda otbasyn asyraı alatyn ortasy bolýy kerek. Zaýyttyń jumysy toq­ta­masa, dastarqannyń da berekesi úzil­meı­ti­nin bizdiń qyzmetkerlerdiń bári sezine alady. – «Jaqsy demala bilgen adam jaqsy eńbek etedi» degen de qaǵıda bar ǵoı? – Jarty myńǵa jýyq adamnyń jaýapkershiligi, taǵdyry, keleshegi meni basshy retinde beı-jaı qaldyrmaıdy. Qaıda barsam da bir kórip qyzyǵy taýsylǵan soń, óz elime, ot­ba­syma, jumysyma asyǵamyn. Álemde Alma­ty­daı sulý qala joq. Táýliktiń 70 paıy­zyn ju­mysta ótkizedi ekenmin. Aldyma kelgen árbir adamnyń máselesin talqylap, rettep, qýantyp shyǵaryp salǵannan lázzat alyp, demalyp qalǵandaı, qanaǵat sezimine bólenemin. Bizde 500-ge tarta adam jumys isteıdi. Árqaısysynyń jeke basynyń, otbasynyń máseleleri jetkilikti. Onyń ústine temir-beton óndirisi – asa kúrdeli sala. Sondyqtan biz áleýmettik qamsyzdandyrýǵa aıtarlyqtaı kóńil aýdaramyz. Stýdentterge bilim alýǵa grant bólemiz. Tájirıbeden ótýge shaqy­ramyz. Qyzmetkerlerge emdeý-saýyqtyrý oryndaryna joldama bólemiz. О́tken jyly bizge TMD-nyń barlyq elderinen kásipodaq qyzmetkerleri kelip, zaýyt­tyń áleýmettik baǵdarlamasyna joǵary baǵa berip ketti. – Almaty qalalyq máslıhatynyń de­pý­tatysyz. Ońtústik astana da máse­le­si bir basyna jetetin qala emes pe? – Búgingi tańda memleketimiz dál osy áleýmettik salany jaqsartýda orasan sharýa atqaryp jatyr. Muny qalanyń qym-qýyt ómirinen, salynyp jatqan joldardan, jańa aýrýhanalar men mektep, balabaqshalardyń ashylýlarynan el kórip otyr. Árkim eski úıin jańartyp, baspanasy joq bolsa, memlekettik baǵdarlamalarmen páterlerge qol jetkizýde. Talaı qonys toıyna kýá boldyq. Qazir qalamyzda kóliksiz úı joq. Keıbir otbasylarynda birneshe máshıneden bar. Isteımin dep qulshynǵan adamnyń eki qolyna bir jumys tabylady. Jaǵdaıym jaman dep aıtyp júrgen adamdy óz basym kórgen joq­pyn. Memleket óziniń áli jetetin jumys­tardyń bárin jolǵa qoıdy. Keshegi qarjy­lyq daǵdarystan qınalmaı shyǵýymyzdyń da bir sebebi osynda. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Aınash ESALI. Almaty.