Jarna tóleýshi jurt neni bilgisi keledi?

Mindetti áleýmettik me­­­dı­sınalyq saqtandyrýdyń tıim­diligi nede?

Birinshiden, Siz mindetti áleý­mettik medısınalyq saq­tan­dy­rý arqyly Qazaqstan aý­ma­ǵyn­da ózińiz tańdaǵan kez kelgen emhanadaǵy medısınalyq kó­mek­ti ala alasyz. Bul jaǵdaıda em­­­hananyń shyǵystaryn Áleý­me­­t­tik medısınalyq saqtandyrý qo­r­y tolyǵymen óteıdi.

Ekinshiden, tegin medısınalyq ke­pildendirilgen kómek jáne áleý­mettik medısınalyq saq­tan­dyrý paketteri sheńberinde qa­ras­tyrylǵan medısınalyq kó­mekke jumsalatyn qosymsha tó­l­emderdiń barlyq túrinen bosa­tylasyz.

Úshinshiden, eldiń kez kelgen dárihanasynda (Qorda far­masevtıkalyq qyzmetterdiń jet­kizýshileri retinde tirkelgen) usynylatyn dárilik zattardyń quramy boıynsha keńeıtilgen jáne jaqsartylǵan tizbesine tolyq qoljetimdilik bolady.

Tórtinshiden, qordyń sizdiń paıdańyzǵa aýdarylǵan jarnalary týraly jáne medısınalyq uı­ym­darda kórsetiletin qyz­met­ter týraly aı saıyn aqparat alý­ǵa múmkindigińiz bar.

Besinshiden, sapasyz qyzmet kór­setilse nemese áleýmettik me­­dısınalyq saqtandyrýǵa qa­ty­­sýshy retinde quqyqtaryńyz bu­zylǵan jaǵdaıda Qor siz­diń saqtandyrylǵan azamat re­tin­de quqyqtaryńyzdy jáne múd­delerińizdi qorǵaıdy.

1996-1998 jyldarda qu­ryl­ǵan Mindetti saqtandyrý qo­ry­nyń tájirıbesi bizge má­lim. Os­yn­daı jaǵdaı qazir de qaı­ta­lanbasyna kim kepil?

Qoǵamda júzege asyrylatyn kez kelgen ózgeristerdiń durys jaq­tary da, sonymen qatar teris jaqtary da bar. 1996-1998 jyl­dardaǵy saqtandyrý me­dı­sınasyn qurý tájirıbesin syn kózben ǵana qabyldaýǵa bol­maıdy, onyń oń tustary da boldy. Bul reformanyń bas­ty nátıjesi – ekonomıkadan qosymsha qa­ra­jat­ty tartý esebinen den­saý­lyq saq­taý jú­ıesi nysandary jelisin já­ne medısınalyq kómektiń ha­­lyqqa qoljetimdiligin saq­taý edi.  Mysaly, osyndaı ma­man­dandyrylǵan baǵ­da­r­la­ma­nyń bolmaýy mektep­ke deı­in­gi me­kemelerdi jeke­she­len­di­rý­ge ákelip soqty, onyń salda­ry osy kúnge deıin seziledi. Odan basqa, 90-jyldardaǵy eko­no­mıkalyq daǵdarysty qa­zir­gi jaǵ­daımen salystyrýǵa bol­maıdy. 20 jyl buryn kóp­te­gen kásiporyndar kúrdeli qar­jy­lyq qıynshylyqtarǵa tap bol­ǵany bárimizdiń esimizde, sol ke­zeńderde kásiporyndardyń ba­sym kópshiligi bankrotqa ushy­rady, eńbekaqy boıynsha úlken qaryzdary boldy. Eko­nomıkalyq daǵdarys jappaı tólem júrgizbeýge, onyń ishin­de medısınalyq saqtandyrý qoryna tólem jasamaýǵa negizgi se­bep boldy. Qordyń jaǵdaıy ek­o­nomıkalyq belsendi emes ha­lyq úshin turaqty aýdarym­dar­dy qamtamasyz etýge tar­tyl­ǵan jergilikti atqarýshy or­gan­dar­dyń da qıyn jaǵdaıǵa tap bo­lý­yna baılanysty qıyndady.

Búgingi tańda biz eko­no­mı­ka­da­ǵy jumyspen qamtýdyń eleýli ósi­min baıqap otyrmyz. Otandyq ká­siporyndarda 6,5 mıllıonnan astam jaldanǵan jumyskerler eń­bek etýde, aı saıyn jumys be­rý­shiler Biryńǵaı jınaqtaýshy zeı­netaqy qoryna 53 mlrd teńge já­ne óz jumyskerleriniń paıda-

s­yna Áleýmettik saqtandyrý qo­ryna 23 mlrd teńge aýdarady. Ekonomıkalyq turǵydan bel­sen­di emes halyq úshin ÁMS qoryna jar­nalardy tóleý boıynsha min­dettemelerdi memleket óz moıny­na alatynyn atap ótken jón. Osy­nyń barlyǵy medısınalyq saq­tandyrý júıesiniń turaqty qyz­met etýiniń alǵysharttaryn qalyptastyrady.

MÁMS engizý medısına qyz­metkerlerin «yntalandyrý» máselesine qalaı septigin tı­gizedi?

Medısına qyzmetkerlerin «yn­talandyrý» nemese qosymsha beı­resmı tólemderdiń sebebi, birinshi kezekte, eńbekke aqy tó­leýdi teńestirý bolyp tabylady. Qazir biliktiligi, tájirıbesi, daǵ­­dylary men bilimderine qa­ramastan, bir mamandyq dá­rigerleriniń jalaqysy da bir­kelki. Mindetti áleýmettik me­­dı­sınalyq saqtandyrý jaǵ­daı­yn­da pasıentterdiń ózderi tań­da­ǵan dá­riger kórsetiletin qyz­met­ter­diń kólemi men sapasyna sáı­kes jalaqy alady.

Azamattar jarnalardy aýda­ra otyryp, ózderiniń emdeýge ja­týyn nemese emhanaǵa jú­gi­nýiniń aqysyn tólep otyr. Osy­ǵan baılanysty júıeniń qa­tysýshylary MÁMS júıesi bel­gilegen jarnalardan basqa qo­symsha tólemderdi tólemeýi ke­rek. Osylaısha, saqtandyrý me­dısınasynyń birtindep damýy me­dısınalyq kómekke beıresmı tó­lemderdiń problemasynyń  ózek­t­iligin joıady.

El aýmaǵy boıynsha kez kel­gen óńirde saqtandyrylǵan aza­mattarǵa, mysaly, issaparǵa kel­gender, demalystaǵy adam­dar­ǵa medısınalyq qyz­met­ter kórsetile me? Álde tek tirkelgen turǵylyqty je­­ri boıynsha ǵana qyzmet kór­setile me?

Mindetti áleýmettik me­dı­sı­nalyq saqtandyrý paketi sheń­­berinde kórsetiletin m­e­dısınalyq qyzmetter, saq­tan­dyrylǵan azamattyń tur­ǵ­ylyqty jeri boıynsha ǵana emes, respýblıkanyń kez kelgen aýmaǵynda kórsetiledi.

MÁMS kezinde tóleýshi qaı­tys bolǵan jaǵdaıda jınalǵan qa­rajatty týystaryna berý qarastyrylǵan ba?

Joq, qarastyrylmaǵan. Áleý­mettik medısınalyq saq­tan­­dyrý júıesi jınaqtaýshy jú­ıe bolyp tabylmaıdy. Árbir tó­leýshi jarnalarynyń somasy­na qaramastan, halyqtyń bar­lyq sanatyna medısınalyq qyz­metterge birdeı jumsalady.

Balalar neshe jasqa deıin ÁMS júıesine tólenetin jar­na­lardan bosatylady?

18 jasqa deıingi balalar, joǵary oqý ornynyń stýdentteri jáne oqý aıaqtalǵanǵa deıin tehnıkalyq jáne kásiptik bilimniń kúndizgi oqýdaǵy oqý­shy­lary Mindetti áleýmettik saq­tan­dyrý qorynyń jarnalarynan bosatylǵan.

Saqtandyrylǵan adam ÁMS júıesinde respýblıkadan tysqary jerde tegin emde­le ala ma?

Joq. Medısınalyq saq­tan­dy­rý qory Qazaqstan Re­s­pýb­lı­kasynda kórsetilgen me­dı­sı­nalyq qyzmetterge ǵana  aqy tó­leıdi.  

Adam saqtandyrylǵany tý­raly qalaı bilýge bolady?

Eger siz jumysker bolsańyz, onda zańnamaǵa sáıkes jumys be­rýshi kelesi esepti aıdan keı­ingi aıdyń 15-shi kúninen kesh­ik­tirmeı, aı saıyn sizge  ustalǵan já­ne aýdarylǵan jarnalar týraly málimetti usynýǵa mindetti. Son­daı-aq, bul aqparatty portal arqyly, Qorda nemese onyń bólimshelerinde jáne siz be­ki­til­gen emhanalarda tekserýge bo­lady.

Qaı ýaqyttan bastap adam MÁMS júıesinde saq­tan­dy­ryl­ǵan bolyp esepteledi – eń­bek shartyn jasaǵan kezden bas­tap pa, álde jumys berýshi bi­rinshi salymdy aýdarǵan kezden bastap pa?

Medısınalyq saqtandyrý qoryna jarnany aýdarǵan kezden bastap.

Erikti medısınalyq saq­tan­dyrý saqtala ma? MÁMS ne­mese QMS qyzmetteri qaı­ta­lana ma?

Erikti medısınalyq saq­tan­dyrý joıylmaıdy. Mindetti saq­tan­dyrý paketine kirmeıtin jeke medısınalyq qyzmet túrleri erikti saqtandyrý qory arqyly tólenedi. Mysaly, eresekterge arnalǵan stomatologııa, zııandy óndiristerde jumys isteıtin jumyskerler úshin mindetti ke­zeńdik qarap-tekserilý, sana­torıılik-kýrorttyq em já­ne ta­ǵy basqa em-sharalar. Bar­ly­ǵy jeke adamnyń nemese ká­siporynnyń qalaýy men qar­jy­­lyq múmkindikterine baı­la­­nysty. Jeke adam nemese kásiporyn (ujymdyq shart negizinde) áleý­met­tik saqtandyrý paketinde erik­ti medısınalyq saqtandyrý  qyz­metterinde qaıtalanbaıtyn paketti tańdaı alady.