Ortaq qundylyqtardy qaıta jańǵyrtatyn kez keldi

Keshe Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Túrki tildes memleketter Parlamenttik Assambleıasynyń ekinshi ple­nar­lyq jalpy otyrysy ótti. Otyrysqa qatysýshylar al­dymen «Túrki tildes memleketterdiń táýelsizdigi: damýy jáne jańa belesteri» atty fotokórmemen jáne Túrki aka­demııasynyń qyzmetimen tanysty. Odan keıin Túrki tildes memleketter Parlamenttik Assambleıasynyń plenarlyq oty­rysy bastaldy. Otyrysqa Túrk PA Keńesiniń Tór­aǵa­sy, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Tór­aǵa­sy Oral Muhamedjanov tóraǵalyq etti jáne júrgizip otyrdy. Plenarlyq otyrystyń ashylý rásiminde Qazaqstan Respýb­lı­ka­sy Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamedjanov, Ázirbaıjan Respýblıkasy Mıllı Medjlısiniń Tóraǵasy Oktaı Asadov, Qyrǵyz Respýblıkasy Jogorký Keneshiniń Tóraǵasy Ahmatbek Keldıbekov jáne Túrik Respýblıkasy Uly Ulttyq Jınalysynyń Tóraǵasy Mehmet Alı Shahın sóz sóıledi. Qazaq­stan Parlamenti Máji­lisiniń Tór­aǵasy Oral Mu­hamed­janov Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Túrk PA II ple­narlyq otyrysyna qa­tysý­shy­lar­ǵa quttyqtaýyn oqyp berdi. Quttyqtaýda bylaı delingen: Qa­zaqstan túrki halyq­tary ara­syn­daǵy ózara yn­tymaq­tas­tyq­ty nyǵaıtý, or­taq rýhanı qundylyqtardy qaıta túletý isine aıryqsha mán berip keledi. Túrki álemi – bizdiń mádenı muralarymyzdy etene baıla­nys­tyratyn altyn arqaý. Túp tamyrymyz bir, tarıhymyz, di­nimiz, tilimiz jáne mádenıetimiz ortaq. Bizder osy ıgilikterimiz ben qundylyqtarymyzdy ja­sam­pazdyq jolyna paıda­la­nýy­myz qajet. Búginde tamyrlas halyq­tar­dyń neǵurlym tyǵyz jaqyndasa túsýi jolynda Túrki Keńesi, TÚRKSOI, Túrki Akademııasy sııaq­ty qurylymdar, sondaı-aq Túrki tildes elderdiń Par­la­ment­tik Assambleıasy arqyly naq­ty qadamdar jasaýǵa mol múmkindik týyp otyr. Assambleıa – parlament­ara­lyq yntymaqtastyqty odan ári tereńdetýge aımaqtyq jáne halyqaralyq ıntegrasııalyq úderisterdi jandandyrýǵa zor eńbek sińirýde. Bul ıgi qadamdar bizdiń elderimizdegi beıbitshi­likke, turaqtylyqqa jáne ór­kendep damýǵa jol ashýda. Búgingi otyrysqa qatysýshy­lardy forým jumysynyń bas­ta­lýymen quttyqtaı otyryp, bul basqosý bizdiń memleket­terimiz ben halyqtarymyz ara­syndaǵy ózara tıimdi yntymaq­tastyq pen saıası únqatysýda jan-jaqty damytýǵa jańa serpin beredi dep senemin. Plenarlyq otyrysqa qaty­sý­shylardyń jumysyna sát­tilik tileımin. Quttyqtaýdan keıingi sózin O.Muhamedjanov bıyl halyq­aralyq qoǵamdastyqtyń teń qu­qyqty músheleri retinde qa­lyp­tasqan Ázirbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrkimenstan jáne О́zbekstan óz táýelsizdikteriniń 20 jyldyǵyn atap ótetindiginen bastady. 2011 jylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev: «Táýel­siz­dik – bizdiń basty jetis­tigimiz, baǵa jetpes jeńisimiz. Táýel­sizdik alýmen jas el tarıhynda jańa kezeń bastaldy. Bul jasampazdyq, senimdi ári serpindi damý kezeńi boldy», dep atap kórsetti, dedi spıker osy týraly. Bizdiń elderdiń qaı-qaısysy úshin de bul kezeń qıly-qıly qatal synaq pen mán-ma­ńyzy mol isterge toly kezeń bol­dy. Qazaqstan da osyndaı san synaqtan súrinbeı ótip, HHI ǵasyr tabaldyryǵynan aby­roı­men attady. Biz óz jolymyzdy taba bildik, bul jol bizderdi bir­ligi men yntymaǵyna qýaty saı, álemge tanymal el mártebesine jetkizdi. Bizdiń aldymyzda turǵan ma­ńyzdy máselelerdiń biri – álem­dik ekonomıkalyq qatynastarǵa kirigý bolatyn, dedi sheshen ári qaraı. Osylaısha, óz rynogy­myz­dyń qaqpasyn basqa elderge aı­qa­ra ashqan kezde jahandyq úr­dis­termen betpe-bet keldik. Bul úrdisterdiń ozyǵy da, tozyǵy da bar edi. Táýelsizdik jyldarynda el ekonomıkasyna 122 mıllıard dollar tikeleı sheteldik ınves­tı­sııa tartyldy. Sońǵy on jyl boıy Qazaqstannyń úzdiksiz ór­leý ústinde ekenine búkil álem kýá. Tipti, jahandyq qarjy-eko­nomıkalyq daǵdarystyń ózi de bizdiń damýymyzǵa aıtarlyqtaı keri áserin tıgize almady. Oǵan dálel, 2010 jyly ishki jalpy ónim 7 paıyzǵa ósip, ol 140 mlrd. dollardan asty. Májilis Tóraǵasy, sondaı-aq halyqtyń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn da ortaǵa saldy. Tór­aǵanyń aıtýynsha, barlyq eko­no­mıkalyq reformalar men batyl qurylymdyq ózgeristerdiń túpki maqsaty bireý, ol – qazaqstan­dyq­tardyń turmys deńgeıin art­tyrý, halyqtyń áleýmettik kóńil-kúıin jaqsartý. Tóraǵa budan soń Qazaqstan kóp ultty elderdiń biregeıi bola otyryp, táýelsizdik jyldarynda qoǵamnyń ishki turaqtylyǵyn, halqymyzdyń birligin saqtaı bilgendigine, elimizdegi 130-dan astam etnostar dostyq, berik tatý­lyq jáne yrysty yntymaqta ómir súrip jatqandyǵyna qaty­sý­shylar nazaryn aýdardy. Búgingi kúni quramyna 820 etnomádenı birlestikter kiretin Qazaqstan halqy Assambleıasy ultaralyq kelisimniń arqaýlyq ınstıtýtyna aınalyp, osy salada jemisti ju­mys atqarýda, dedi sheshen. 2007 jylǵy konstıtýsııalyq reforma negizinde Assambleıaǵa Parlament Májilisine 9 depýtatyn saılaý qu­qy­ǵy berildi. Oral Muhamedjanov Qazaq­stan Reseımen tatý kórshilik qa­tynastardy, Qytaımen turaqty jáne ózara tıimdi ynty­maq­tas­tyq­ty, Eýropalyq Odaq elderimen jáne AQSh-pen strate­gııa­lyq áriptestikti, musylman ále­mimen syndarly únqatysýdy da­mytýǵa baǵyttalǵan teńdesti­ril­gen dıplomatııany júzege asy­rýǵa baǵyt alǵanyn atap ótti. Qa­zaqstan Prezıdentiniń bastama­sy­men ótkizilip júrgen Álemdik jáne dástúrli dinder lıder­leri­niń sezderi qazirgi zamanǵy álem dinderi arasyndaǵy jahandyq únqatysýdyń etene ári pármendi bóligine aınaldy, dedi spıker. Májilis Tóraǵasynyń toqta­lyp ótkenindeı, Qazaqstan Pre­zı­dentiniń, túrki tildes memleketter basshylarynyń ıgi basta­ma­lary arqasynda túrki tamyr­lastyǵy ıdeıasy jańa serpinge ıe bolyp, tyń mazmunmen tolyqty. Sóziniń sońyna qaraı Májilis Tóraǵasy Qazaqstannyń Ázirbaı­janmen, Qyrǵyzstanmen jáne Túr­kııamen saýda-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq, taǵy bas­qa da salalardaǵy qatynastaryna jeke-jeke toqtalyp ótti. Túrki halyqtary qoǵamdastyǵyna or­taq rýhanı qundylyqtardy qaıta jańǵyrtatyn, eselep arttyra tú­setin jáne búkil álemge pash etetin kez keldi, dedi Oral Muha­med­janov sózin qorytyndylaı kelip. Tarıh bizge osyndaı múm­kin­dik berip otyr. Al ony paıdalana bilý úshin budan da tyǵyz ara­la­syp, bir-birimizdi budan da ter­eń tanyp-bilý jolynda naqty qa­dam­dar jasaýymyz kerek. Túrki tildes memleketterdiń Parlamenttik Assambleıasy – jas uıym. Bizdiń osy basqosýy­myz­dyń arqaýy bolyp otyrǵan táý­el­sizdigimizdiń mereıtoıy týraly taǵy da sóz qozǵaı oty­ryp, bizdiń memleketterimizdiń qalyptasý kezeńinen oıdaǵydaı ótkeni sııaq­ty, Túrk PA-nyń da túrki álemi­niń halyqaralyq arenadaǵy pozı­sııasyn kúsheıtýge qabileti bar bedeldi uıymǵa aınalatyny kú­mánsiz. Ázirbaıjan Mıllı Medjlı­siniń Tóraǵasy Oktaı Asadov aldymen táýelsizdik Ortalyq Azııadaǵy túrki tildes memlekettermen qatar, Ázirbaıjanǵa da tyń ózgerister alyp kelgenine toqtaldy. Spıkerdiń atap ótýin­she, Ázirbaıjan óziniń táýel­siz­digin alǵannan beri aýqymdy jetistikterge jetti. Jahandyq eko­no­mıkalyq daǵdarysta da el eko­nomıkasy quldyraǵan joq. Qa­zir­gi kezde oıdaǵydaı damyp keledi. Sońǵy on jyl ishinde Ázirbaıjan ekonomıkasy 16 esege ósken. Baký – Tbılısı – Jeıhan qubyrynyń tartylýy el eko­nomıkasynyń damýyna ózindik úles qosýda. Bul munaı qubyry arqyly Ázirbaıjan munaıy syrt­qy rynokqa shyǵarylatyn bolady. Túrki tildes memleketterdiń bir-birimen yntymaqtastyǵy ár­kezde de qajet, dedi spıker ári qaraı. Bizderdiń ata-baba­la­ry­myz osyny armandap kelgen. Soǵan endi múmkindik týyp otyr. Bul jerde Túrki tildes memleketterdiń Parlamenttik Assambleıasy ózin­dik ról atqarady. Qazirgi kezde túrki halyqtaryna ortaq tarıhı-mádenı muralardy saqtap, olar­dy jańǵyrtý qajettigi kún tár­tibine qoıylýda. Ázirbaı­jan­dyq­tar túrki memleketteriniń bú­gin­de qol jetkizgen tabystaryna shyn nıetpen qýanady. Bizdiń elderdiń ózara yqpaldasyp, yn­ty­maqtasýyna Túrki tildes memleketter basshylarynyń Ystam­bulda ótken joǵary deńgeıdegi sammıti jańasha serpin bergenin atap ótkim keledi. Oktaı Asadov Ystambul sammıtinde alǵa qoıylǵan maqsat-mindetter búginde tolyq oryn­da­lyp kele jatqanyna rızashylyq bildire kelip, parlamentaralyq dıplomatııanyń rólin ortaǵa sal­dy. Kelesi kezekte sóz alǵan Qyrǵyzstan Jogorký Keneshiniń Tóraǵasy Ahmatbek Keldıbekov qyrǵyz eli egemendigin alǵannan bergi kezeńderde Qyrǵyzstan kóptegen qıyndyqtardy bastan keshkendigine baılanysty paıy­mymen bólisti. Tóraǵanyń toq­tal­ǵanyndaı, Qyrǵyzstandaǵy ótken jylǵy, sondaı-aq odan burynǵy saıası jaǵdaılar eldi turaqsyzdandyrýǵa dýshar etti. Osy problemalar el ekono­mı­kasynyń damýyna keri áserin tıgizdi. Degenmen, qyrǵyzstan­dyq­tar sol qıyndyqtar men jan­jaldardy jeńýge tótep berdi. Qazirgi kezde eldegi saıası jaǵdaı turaqtanyp, halyqtyń eńsesin kóterýge, ekonomıkany qaıta qal­pyna keltirýge qatysty sharalar qolǵa alynýda. Budan soń Ahmatbek Keldıbekov Qyrǵyzstandaǵy saıası jaǵ­daıdy turaqtandyryp, qıynshy­lyq kezde qoldaý-kómek kórset­ken túrki tildes memleketterge rızashylyǵyn bildirdi. Osy el­derdiń qoldaý-kómekterinsiz biz­diń el basqa túsken qıyn­dyq­tar­dan shyǵa almas edi, dedi ol. Bul bizdiń halyqtyń bolashaǵyna degen senimin oıatty. Sonymen qatar, sheshen Qyr­ǵyzstanda ındýstrııalyq jobalar qolǵa alynyp jatqandyǵyn, eldiń alys-jaqyn memlekettermen syrtqy saıasaty ózgermeı­tin­digin atap ótti. Parlament saı­laýynyń talap deńgeıinde ótýine Qazaqstan, Túrkııa jáne Ázir­baı­jan parlamentarııleriniń úlken qoldaý kórsetkenine alǵys aıtty. Qyrǵyzstan Túrki tildes memleketter Parlamenttik Assambleıa­synyń jumysyna belsendi ara­la­satynyn alǵa tarta kelip, As­sam­bleıanyń kelesi otyrysyn Bish­kekte ótkizýge usynys jasady. Al Túrkııa Uly Ulttyq Jı­na­lystyń Tóraǵasy Mehmet Alı Shahın sózin osydan 20 jyldaı buryn Qazaqstan, Ázirbaıjan jáne Qyrǵyzstan respýb­lı­ka­lary óz táýelsizdikterin jarııa­la­ǵanda, osy elderdiń táýel­siz­di­gin alǵashqy bolyp tanyǵan memleket Túrkııa bolǵanynan bas­ta­dy. Bıylǵy jyly Qazaqstan, Ázir­baıjan jáne Qyrǵyzstan­nyń táýelsizdik alǵanyna 20 jyl tolady, dedi Májilis spıkeri osy týraly. Bul sizderdiń elderińiz úshin de, bizdiń el úshin de erekshe mereıtoı bolyp tabylady. Biz­diń elder tarıhı jáne mádenı turǵydan ortaq qundylyqtarǵa ıe. Osy máselelerdi eskere kelip, Ystambulda Túrki tildes mem­le­ketterdiń uıymy quryldy. Bul máseleni alǵash ret Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev kótergenin jaqsy bilesizder. Muny men Nur­sultan Nazarbaevtyń dana­ly­ǵy, kóregendigi dep bilemin. Osylaı degen Mehmet Shahın ári qaraı túrki dúnıesiniń ortaq qundylyqtaryna toqtaldy. Jáne Parlamenttik Assambleıanyń Bakýdegi basqosýyna nazar aýdardy. Onyń aıtýynsha, 2009 jyly Bakýde ótken Túrk PA-nyń otyry­synda birqatar máseleler kóte­ril­gen. Al elderdiń parlamentteri Parlamenttik Assambleıa aıa­syn­da óz­ara tájirıbeler alma­sýyna to­lyq múmkindikteri bar. Sondaı-aq ol Túrkııa parla­menti­niń yn­ty­maqtastyqty nyǵaı­týdaǵy qyz­metine toqtala otyryp, TÚRKSOI men Túrki akademııasy aldaǵy ýaqytta tyǵyz qarym-qatynasta jumys isteıtindigine senimdi eken­digin bildirdi. Túrk PA-ǵa bolashaqta О́zbekstan men Túr­kimenstan parlamentteri de kiretindigine senetinin jetkizdi. Islam Konferensııasy Uıy­my Parlamenttik odaǵynyń Bas hatshysy Mahmýd Erol Kılıch ózi basshylyq etip otyrǵan Parlamenttik Assambleıanyń EO-nyń Parlamenttik Assambleıasynan keıingi ekinshi odaq bolyp sana­latynyna toqtaldy. Parlamentter arasyndaǵy baılanystardy damytý úshin qurylǵan bul uıym jyl saıyn jınalysyn ótkizip turady, sońǵy Bas Assambleıamyz Abý-Dabıde jınaldy. Endigisi, Indonezııada ótedi. Bizdiń uıy­my­myzdyń 19 túrli halyqaralyq uıymdarda baıqaýshylyq márte­besi bar jáne Túrk PA-daǵy baıqaýshy mártebesi sol ótken joly Abý-Dabıdegi jıynda biz­diń Keńespen maquldandy. Mine, osynyń sheńberinde biz ekijaqty baılanystardy damytýǵa peıildimiz. Shynynda Túrk PA-nyń mú­sheleri bizdiń uıymnyń da mú­she­leri. Biz jaǵyrapııalyq ja­ǵy­nan 3 topqa – Arab, Azııa elderi jáne Túrkitildes memleketter dep bólinemiz. Sózimdi qorytyn­dylaı kele, bizdiń uıymdy baı­qaýshy retinde qabyldaýlary­ńyzǵa rahmetimdi aıtamyn, dedi. Moderator munan sońǵy sóz kezegin Túrki tildes memleketter yntymaqtastyq keńesiniń Bas hat­shysy Halel Aqynjyǵa usyn­dy. Qurmetti parlamentarııler, otyrysqa qatysýshylar, eń ald­y­men kezdesýge shaqyrǵandary­ńyzǵa rızashylyǵymdy aıtyp alaıyn, dep sózin bastaǵan ol ári qaraı osy aımaqtaǵy túrki tildes memleketterdiń táýelsizdikterin al­ǵanyna 20 jyl tolǵanyna toq­tala kelip, osy jyldar ishinde olar­dyń arasyndaǵy yqpaldastyq­tyń artyp otyrǵanyn atap kórsetti. Túrk PA qurylýy ol baıla­nystardy odan ári ilgeriletýge múm­kindik beredi. TÚRKSOI 1993 jyly qurylyp, túrki álemi mádenıetiniń, qundylyqtarynyń damýyna, onyń jer júzine jaıylýyna oń áserin tıgizdi. Bizde túrki memleketteriniń qundy­lyq­taryn zertteý qory qurylǵan bolatyn. Bul qor osy memleketterdegi ǵylymnyń órkendeýine óz úlesin qospaq. Sonymen qatar, bizder ekonomıkalyq jáne bıznes keńesin qurýǵa múddelimiz, jáne osy oı júzege asýy úshin daıyndyq jumystaryn qolǵa alyp otyrmyz. Birinshi ekono­mı­kalyq keńes bıylǵy jyly Alma­tyda ótedi degen josparymyz bar. Osy jaıyndaǵy hattamaǵa al­da­ǵy sammıtimizde qol qoıylady. Biz ózge de halyqaralyq uı­ym­darmen baılanystardy damy­tý ústindemiz. Túrki tildes elder­diń álemde ózindik daýysqa ıe bolatynyna senimdimiz. Jáne par­lamenttik ólshemdegi is-áre­ketterimiz bizdiń ári qaraıǵy yn­tymaqtastyǵymyzda mańyzdy ról atqarady, dedi H.Aqynjy. TÚRKSOI Bas hatshysynyń orynbasary Fyrat Pýrtash Túrk PA-nyń ekinshi otyrysy ótip jatqan mezgilde Ashǵabadta bizdiń prezıdentterimizdiń sheshimimen mádenı festıval ótip jatqan­dyqtan, Bas hatshy kele almady, alaıda ol kisi óz rıza­shylyǵyn jetkizýdi maǵan júk­tedi, dedi. TÚRKSOI aıasyndaǵy elder­diń ortaq tarıhy, mádenıeti, tili men ortaq qundylyqtary bar ekenin biz bárimiz de bilemiz. Al Túrk PA osy elderdegi demo­kra­tııalyq úderisterdiń damýyna óz úlesin qosý maqsatynda qu­ryl­dy. Shynynda da, qazirgi kúni túrki tildes memleketterde de­mo­kratııalyq úderister qarqyn­dy damý ústinde. Eger biz tere­ńi­rek boılasaq, TÚRKSOI men Túrk PA-nyń túpki maqsattary bir, óıtkeni, biz bir-birinen bó­lip-jaratyny joq ortaq qundy­lyqtary bar eldermiz. Son­dyq­tan, bizderdiń birlese jumys at­qarýmyz barsha túrkilerdiń múd­desi úshin qajet. Tájirıbe almasý, yntymaqtastyqty tereńdetý, birlese jumys jasaýdyń berer oljasy mol dep bilemiz, dep aldaǵy joba-josparlar jaıyn da ortaǵa saldy. Azııadaǵy ózara is-qımyl já­ne senim sharalary jónindegi ke­ńes Bas hatshysynyń oryn­ba­sa­ry Serhad Varly qazirgi tańda biz AО́SShK basshylyǵy atynan osyndaı júzdesýdi jemisti uı­ym­­dastyryp, ótkizýlerińizben qut­tyqtaımyz, dep bastady óz sózin. Táýelsizdik alǵan 20 jyl ishinde jas memleketterde ıgi ózgerister kóp boldy. Osy jyl­dar ishinde Kap taýynda, Balqan túbeginde jańa memleketterdiń, jańa shekaralardyń paıda bol­ǵa­nyn, ár memlekettiń óziniń derbes saıasatyn ustanatynyn kó­rip kelemiz. Sondaı-aq, jańa she­karalardyń paıda bolýy jańa qaýipterdiń paıda bolýyna alyp kelgeni aıan. Álem ózgerý ústinde. Sondyqtan bizdiń baı­la­nysta­ry­myz da jańa qaǵı­dalarǵa súıenýi tıis. Osy rette Qazaqstan jáne onyń basshysy Nursultan Nazarbaev ortaq má­selelerdi sheshe ala­tyn uıym qajettigin jáne olardy sheshý úshin birigýdiń mańyzdylyǵyn alǵa tartty. Osyndaı ıgi maq­sattan qurylǵan AО́SShK ynty­maq­tastyq pen senimdi ornyq­tyrý úshin qajetti basym­dyq­tardy anyqtady, dedi. Osydan keıin Túrki tildes elder Parlamenttik Assambleıa­synyń reglamentine tolyqtyrý­lar men ózgerister engizý týraly másele qaraldy. Bul másele boı­ynsha baıandama jasaý úshin sóz Túrk PA Bas hatshysy Ramıl Gasanovqa berildi. Aldymen ol Parlamenttik Assambleıaǵa 4 ko­mıssııa qurý týraly usynys túskenin aıtty. Atap aıtqanda, olar: Ekonomıkalyq, saýda jáne qarjylyq máseleler, Quqyqtyq máseleler, Halyqaralyq ister jáne Áleýmettik, mádenı jáne gý­manıtarlyq máseleler jónin­degi turaqty komıssııalar bola­dy, dedi ol. Odan ári reglamentte komıssııalardyń atqaratyn fýnk­sııalary, otyrystaryn ótkizý, she­shimderin qabyldaý tártibi, músheleriniń sany jáne t.b. tý­raly tolyqtyrýlar engiziletini jarııalandy. Sonymen birge, she­shen 22-baptyń birinshi tarma­ǵyna Qazaqstan tarapynyń usy­nysymen Assambleıa jumysyn júrgizýdiń resmı tilderi qata­ryna kelisýshi taraptardyń mem­le­kettik tilderinen basqa aǵyl­shyn tili de engiziletinin aıtty. Sondaı-aq qatysýshy el bolyp tabylmaıtyn taraptardyń sha­qy­rýy boıynsha saılaýlarǵa baı­qaýshy retinde qatysý tártibi týraly da qosymsha engiziletini belgili boldy. Baıandama aıaqtalǵan soń qaty­sýshylar usynylǵan ózgerister men tolyqtyrýlardy biraýyzdan qabyldady. Sondaı-aq osy she­shenniń baıandaýynda Túrk PA tól­belgisi men týy tanysty­ryl­dy. Delegasııa músheleri usynyl­ǵan belgilerdi ózgerissiz qabyl­daıtyndyqtaryna daýys berdi. Kelesi kezekte Túrki tildes elder PA Hatshylyǵynyń 2011 jáne 2012 jyldarǵa arnalǵan bıýdjetiniń jobalary týraly má­sele qaraldy. Bul másele boı­ynsha Ázirbaıjan Respýblıkasy Mıllı Medjlısiniń depýtaty Ýlvı Gýlıev baıandama jasady. Onyń baıandamasynan uıymnyń 2011 jylǵy bıýdjetiniń kiris jáne shyǵys bólikteri 300 myń eýrodan turatyny belgili boldy. Al 2012 jyldyń bıýdjeti 560 myń eýro kóleminde belgilendi. Baıandama oqylyp bolǵan soń Hatshylyqtyń bıýdjeti bir­aýyzdan bekitildi. Kún tártibindegi kelesi másele – Túrk PA-nyń halyqaralyq uıymdarǵa baıqaýshy mártebesin berýi týraly boldy. Aıtylǵan másele boıynsha baıandaǵan Túr­kııa Respýblıkasy Uly Ulttyq Jınalysynyń depýtaty Agah Kafkas Islam Konferensııasy Uıymynyń Parlamenttik odaǵy (IKU PO) baıqaýshy mártebesin suraǵanyn jetkizdi. О́tinish biraýyzdan qabyldandy. Kelesi másele Túrk PA jal­py otyrysynyń qorytyndy qujaty – Astana Deklarasııasyn qabyldaýǵa arnaldy. Onyń jo­basyn Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty Ǵarıfolla Esim oqyp berdi. Alyp-qosar usynystar bolmaǵan soń Deklarasııa tuta­symen qa­byl­dandy. Otyrys sońynda Qyrǵyzstan tarabynan Bas hatshynyń oryn­basarlyǵyna Bektemir Zııadınov saılandy jáne kelesi otyrys 2012 jyldyń mamyr, maýsym aı­larynyń birinde Bishkek qala­synda ótetin bolyp belgilendi. Otyrys qorytyndysy boı­yn­sha delegasııalar basshylary jýrnalıstermen baspasóz más­lıhatyn ótkizip, jýrnalısterdiń suraq­ta­ryna jaýap berdi. “Egemen Qazaqstannyń” tilshiler toby. ------------------------------- Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.