Jańa ózgerister men tyń serpilister ákeledi

Birinshiden, bul – ómir talaby, za­mannyń ózi týǵyzyp otyrǵan qa­jet­ti­lik. Biz qazir óte tez, kóz ilespes jyl­da­mdyqpen ótip jatqan tehnologııa ǵa­sy­rynda ómir súrip otyrmyz. Sonaý HH ǵasyrdyń basynda Alash ardaqtysy Mir­jaqyp Dýlatuly Sankt-Peterborda shyq­qan «Serke» gazetinde «Oıan, qazaq!» dep jar salsa, Táý­elsizdik jyldarynda «Oı­lan, qazaq!» d­e­gen uran kóterildi. Endi Elbasy: «Iske kiris!» – dep otyr.

Álemdik jahandaný úrdisinde tótep berý maqsatynda óz halqymyzdyń ulttyq kodyn saqtap qalý úshin ne isteýimiz ke­rek­tigi kórsetiledi. Ol úshin ultymyzdyń boıyndaǵy zııandy ádetterden arylyp, birtutas halyq retinde salt-dástúrimizdiń, ómir súrý menta­lıtetimizdiń ozyq úlgilerin urpaq boıyna sińirýimiz kerek. Uly oıshyl Abaı babamyz aıtyp ketken «О́sek, ótirik, maqtanshaq, erinshek, beker mal shashpaq» sekildi zalaldy isterden arylýy-

myz qajet, al «Talap, eńbek, tereń oı, qa­naǵat, raqym» sııaqty asyl qa­­sıetterdi barynsha árkim óz boı­yna sińirý kerek. Aldymen ár qazaq balasy osy deńgeıden kórinse, sonda ǵana biz ulttyq memleket retinde saqtalyp qa­la alamyz. Elbasy aıtqandaı: «Kún sanap ózgerip jatqan dú­bir­­­li dú­nıede sana-sezimimiz ben dú­nıe­ta­ny­mymyzǵa ábden sińip qalǵan taptaý­ryn qaǵıdalardan arylmasaq, kósh basyndaǵy eldermen terezemizdi te­ńep, ıyq túıistirý múmkin emes».

Memleket basshysy jeke adam ǵana emes, tutas halyqtyń ózi bá­se­kege qabiletti bolý kerektigine ba­sa nazar aýdaryp otyr. Eń bas­ty­sy, E­l­basynyń: «Ulttyq salt-dás­­túr­le­rimiz, tilimiz ben mýzykamyz, áde­bıetimiz, joralǵylarymyz, bir sóz­ben aıtqanda, ulttyq rýhymyz boıymyzda máńgi qalýǵa tıis», d­egen oı­lary bizdiń boıymyzǵa tyń kúsh sińiredi, serpin beredi. Táý­el­siz­dik jyl­d­ary rýhanııat salasynda «Má­de­nı mura», «Halyq – tarıh tol­qynynda» sııaqty qyrýar je­mis­te­­rin bergen baǵdarlamalar jú­zege as­ty. Sonyń nátıjesinde, birshama deńgeıde je­­tistikterge jettik. Endi sol jetken je­ri­­mizde toqtap qalmaı, birtutas ulttyq rýhanı jańǵyrýǵa aıaq bastyq.

Nazar aýdararlyq úl­ken máseleniń biri – Qazaqstannyń re­vo­lıý­sııalyq emes, evo­­lıý­sııalyq damýy ke­rek­ti­gi. Bul endi arǵy-bergi tarıhymyzdaǵy sabaq ala kele ja­salǵan baılam. Biz ózimizdiń ulttyq qun­dylyqtarymyzdy saqtaı otyryp, da­myǵan ústine damı berýimiz kerek.

«Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq ti­lindegi 100 oqýlyq» joba­sy da qýa­ntatyn jaǵdaı. Osy rette aıta ke­tetin másele – qazaq tili, qa­­zaq áde­bıeti, qazaq tarıhy, qazaq jýr­­na­lıstıkasynyń negizderi tý­ra­ly oqý­lyqtar ózimizdiń tól ǵy­ly­my­myzdyń burynǵy-sońǵy je­tis­tikteri negizinde daıarlanýy kerek.

Jańadan qurylatyn Ulttyq aýdarma bıýrosy tek sheteldik tańdaýly oqý­lyq­tardy aýdarýmen ǵana shek­te­lip qal­maı, qazaq áde­bıetiniń tań­daýly shy­ǵarmalaryn álem­dik til­de­rge tár­jimalaý isimen de aına­ly­sýy kerek. Bir jyldary Qazaqstan Ja­zýshylar Odaǵy janynan qurylǵan Aý­darma kollegııasynyń jumysyn qaıta jandan­dyrý kezek kúttir­meıtin másele.

«Týǵan jer» baǵdarlamasynyń da jas urpaqty jerdi, eldi súıýge tárbıe­leı­tin­digine esh kúmán joq.

Qoǵamymyzǵa rýhanı saladaǵy jańa óz­­gerister men tyń serpilister áke­letin Elbasy ma­qalasynda kór­se­til­gen má­selelerdiń sheshimin ta­bý úshin ár­qaısymyz óz úlesimizdi qo­sa­tyn kún týdy.

...Táýelsizdigimniń kún sanap asqaqtap áni,

Nurly bolashaqqa rýhymyz bas­tap barady!

Baýyrjan JAQYP,

Ulttyq ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi,

Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, aqyn, ǵalym