Qazaqstandaǵy etnosaralyq kelisim men birlikke qyzmet etetin osy asa mańyzdy qoǵamdyq ınstıtýttyń sessııasy jyl saıyn ótip turady. Bıyl onyń sany 25-ke jetip otyr. Sessııa jumysyna elimizdiń barlyq óńirinen 1500-den astam delegat qatysty. Olardyń ishinde Assambleıanyń barlyq óńirden kelgen músheleri men ardagerleri, respýblıkalyq jáne aımaqtyq etnomádenı birlestikterdiń tóraǵalary, Parlament depýtattary, ortalyq atqarýshy organdardyń, saıası partııalar men ÚEU basshylary, ádebıet pen ónerdiń, sporttyń kórnekti ókilderi, sheteldik qonaqtar boldy. Jarqyraǵan kóktem kúnimen birge kelgen sessııaǵa qatysýshylardyń júzderi jarqyn, kóńilderi shat kórindi.
Elbasy N.Nazarbaev sessııa jumysyn ashqan soń, elimizdiń Ánurany oryndaldy. Osydan keıin sessııany júrgizip otyrǵan QHA Tóraǵasynyń orynbasary Darhan Myńbaı baıandama jasaý úshin sózdi QHA Tóraǵasy N.Nazarbaevqa berdi. О́ziniń sózinde Elbasy 2017 jyl táýelsiz Qazaqstan tarıhynda erekshe jyl bolyp sanalatynyn atap ótti. «Júıeli jańǵyrý bıyl bizdiń búkil jumysymyzdyń ózegine aınaldy. Birinshiden, ekonomıkalyq jańǵyrýdy qolǵa aldyq. Ekinshiden, saıası jańǵyrýdy bastadyq. Úshinshiden, rýhanı jańǵyrýǵa kiristik. Buǵan men «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalamdy arnaǵanymdy bilesizder», dedi Memleket basshysy.
Prezıdent baǵdarlamalyq maqaladaǵy negizgi mindetterge nazar aýdaryp, Qazaqstan qoǵamynyń damý kezeńderine qatysty oılaryn ortaǵa saldy. «Men eń aldymen bolashaq qazaqstandyqtyń bolmysyn aıqyndap, qandaı bolýy qajettigin atap óttim. Birinshiden, ol – álemdik básekege qabiletti jasampaz tulǵa. Ekinshiden, aldyna naqty maqsattar qoıyp, soǵan umtylatyn pragmatık, ári realıst. Úshinshiden, ulttyq biregeılikti nyǵaıtyp, ultynyń damýyn tejeıtin barlyq nárselerden bas tartatyn adam. Tórtinshiden, bilimniń saltanat qurýyn eń mańyzdy is sanaıtyn, jahandyq bilimniń shyńyna shyqqan jan. Besinshiden, tek evolıýsııalyq damý ǵana halqynyń ósip-órkendeýine múmkindik beretinin jaqsy túsinetin sanaly azamat. Altynshydan, ol – túrli tilderdi meńgergen, álemniń úzdik tájirıbelerin alýǵa jáne zaman talaptaryna saı ózgerýge qabiletti, sana-sezimi ashyq adam», dedi Nursultan Ábishuly.
Sonymen birge, Elbasy Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi ulttyq komıssııanyń róline toqtalyp, baǵdarlamalyq maqalada kórsetilgen jobalardyń tereń zerttelýiniń mańyzdylyǵyn aıtty. Memleket basshysy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń rýhanı jańǵyrýǵa belsene atsalysatynyna senim bildirip, Assambleıa múshelerine óz áleýetin iske asyrýǵa múmkindik beretin birqatar jobaǵa toqtaldy. «Birinshi. «Týǵan jer» jobasy Assambleıa úshin zor múmkindikterge jol ashyp beredi. Ekinshi. «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasyna Assambleıa tikeleı qatysyp, basy-qasynda júrýi kerek. Bizdiń qanshama zamandasymyz, qanshama Assambleıa belsendisi el ıgiligi úshin rııasyz qyzmet etip júr. Ultyna, qaı óńirden ekenine, jynysyna qaramastan, biz olardyń barlyǵyn elge tanyta bilýimiz kerek. Munda qoıylatyn talap bireý ǵana, ol – azamattyń Qazaqstan damýyna qosqan úlesi. Úshinshi. Assambleıa «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» jobasyna tabysty atsalysa alady», dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sondaı-aq, N.Nazarbaev jastardyń sana-sezimin qalyptastyrý úshin aıryqsha mańyzy bar «Jańa gýmanıtarlyq bilim» jobasyn atap ótti. «Joba álemniń jetekshi tilderinen eń úzdik oqýlyqtardy qazaq tiline aýdarýdy kózdeıdi. Fılosofııa, áleýmettaný, ekonomıka, mádenıettaný, shyǵystaný salalary boıynsha aǵylshyn, orys, fransýz, ıspan tilderinde jáne basqa da tilderde basylǵan tamasha oqýlyqtar bar. Oqý prosesindegi ǵylymı aınalymǵa olardyń engizilýi otandyq bilimdi jańa deńgeıge kóteretinine senimdimin», dedi Memleket basshysy.
Elbasy memleket pen qoǵam aldynda turǵan zamanaýı jahandyq syn-qaterlerge nazar aýdaryp, ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdarǵa elimizde beıbitshilik pen kelisimdi saqtaý úshin erekshe sheshimder qarastyrýdy tapsyrdy. «Tutas qoǵam da, jeke azamat ta beıbitshiliktiń, turaqtylyq pen kelisimniń ózdiginen kele salmaıtynyn bilýge tıis. Memleket udaıy etnosaralyq jáne konfessııaaralyq prosesterdiń tamyryn basyp, jiti qadaǵalap otyr. Ulttyq birlikti nyǵaıta túsý úshin Qazaqstan halqy Assambleıasy men barlyq memlekettik organdar turaqty, kúndelikti jumys jasaýda», dedi Qazaqstan Prezıdenti.
N.Nazarbaev qabyldanyp jatqan sharalardyń durystyǵyn jáne óz ýaqytynda atqarylyp jatqanyn atap ótip, Qazaqstan halqy Assambleıasy men memlekettik organdar aldyna jańa mindetter qoıdy. «Birinshi mindet. Júıeli jańǵyrýdyń maqsattaryna jaýap bere alatyn qoǵamdyq sana-sezim qalyptastyrý kerek. Bul proseske memleket pen azamattyq qoǵam, bilim berý men áleýmettik sala, jeke bıznes pen mass-medıa, bári de tartylýy qajet», dep tapsyrdy Elbasy.
Ekinshi mindet retinde Memleket basshysy azamattyq biregeılikti nyǵaıtyp, birlik pen kelisimdi qamtamasyz etý qajettigin aıtty. Osyǵan oraı, Qazaqstan Prezıdenti birqatar naqty tapsyrma berdi. «Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstrligine oblys ákimderimen birlesip, Assambleıanyń barlyq deńgeıdegi qoǵamdyq kelisim keńesteriniń 2017-2018 jyldarǵa arnalǵan dinı ekstremızmge qarsy turý jónindegi josparyn daıyndaýdy tapsyramyn. Sonymen qatar, QHA qoǵamdyq kelisim keńesteriniń jumysyn rettep, olardyń qyzmetteriniń naqty krıterıılerin jasaýy kerek. Budan bólek, Úkimetke qaıyrymdylyqty damytý, onyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý jóninde usynystar engizýdi tapsyramyn. Oblystardyń, Astana men Almaty qalalarynyń ákimderi QHA jumysynyń jańa baǵdaryn – qoǵamdyq kelisim keńesteri, qaıyrymdylyq jáne medıasııa jumystaryn kúsheıtýi qajet», dep mindetter júktedi N.Nazarbaev.
Sessııa barysynda Memleket basshysy aqparattyq jumystarǵa erekshe mán berip, 2018 jyly Qazaqstan halqy Assambleıasynyń kópfýnksııaly mýltımedıalyq portalyn ashýdy, sondaı-aq «Qazaqstan halqy» ınteraktıvti tarıhı kartasyn jasaýdy tapsyrdy. «El ıesi – qazaqtyń memleket quraýshy retindegi aıryqsha rólin eskere otyryp jasalýǵa tıis elektrondy karta ejelgi qazaq jerinde san túrli ult ókilderiniń uıysý prosesin kórneki jáne tolyq kórsetip beredi. Bilim jáne ǵylym mınıstrligine, QHA-men birlesip, ǵylymı negizde osy ınteraktıvti kartany jasap, kelesi jyly «Alǵys aıtý» kúnine oraı tusaýyn kesýdi tapsyramyn», dedi Elbasy.
Sondaı-aq, Qazaqstan Prezıdenti bıznes, shyǵarmashylyq jáne ǵylymı zııaly qaýym ókilderin «Týǵan jer» jobasyna qatysýǵa jáne óz aýyldastaryn qoldaý úshin kúsh jumyldyrýǵa shaqyrdy.
Baıandamadan keıin jaryssózge alǵashqy bolyp Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy QHA ǵylymı-saraptamalyq tobynyń tóraıymy Nellı Krasnobaeva shyqty. Ol Qazaqstan halqy Assambleıasy degen sózdiń ózi dostyq, senim, beıbitshilik, birlik uǵymdarynyń sınonımine aınalyp ketkenin atap, sózin bastady. Elbasynyń rýhanı jańǵyrý baǵdarlamalyq maqalasynda aıtylǵan mindetterge sáıkes ol joǵary oqý oryndary úlken belsendilikpen jumys isteıtinine senim bildirdi. Sondaı-aq, jańǵyrýdy keńistik pen ýaqyttyń kóp qyrly ólshemi ekenin atady. «Qazaqstannyń rýhanı jańǵyrýy – bilim, dástúr jáne jańashyldyqtan turatyn ulttyq kodymyz. Sondyqtan Prezıdenttiń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy – ulttyń HHI ǵasyrdaǵy rýhanı gúldenýiniń ǵalamdyq strategııasy», dedi sheshen.
Odan ári N.Krasnobaeva Japonııa, Malaızııa, Indonezııa, Túrkııa elderiniń tarıhynda memleketti sapaly deńgeıge kótergen dástúr men progresti jalǵastyrý ıdeıalary bolǵanyn aıtty. «Álemdi ıdeıalar bıleıdi», degen sóz bar. Sizdiń maqalańyz da ómirlik jańa uǵymdar men damýdyń jańa kókjıekterin ashatyn ıdeıa. Onda jańa sózder men fılosofııalyq paradıgma ǵana emes, naqty jobalar usynylǵan deı kelip, sheshen Prezıdenttiń «Týǵan jer» baǵdarlamasy, «Qazaqstannyń qasıetti rýhanı qundylyqtary», «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy», «Qazaqstandaǵy jańa 100 esim», t.b. jobalar jas urpaqtyń boıyna patrıottyq rýh egýde ozyq tájirıbeler bolatynyn jetkizdi.
Sondaı-aq, olar jastardyń sanasyn jańa sapadaǵy deńgeıge kóteretinin aıtqan ol odan ári áleýmettik ǵylymdar týraly óziniń oılaryn ortaǵa saldy. «Jańa baǵdarlamalyq maqalasymen Elbasy gýmanıtarlyq ǵylymdardyń da bedelin kóterip tastady, sondyqtan biz Elbasyna rızashylyǵymyzdy bildiremiz. Bizge áleýmettik-demografııalyq damýdyń respýblıkalyq zertteý ınstıtýty kerek. Onda qyzmet etýge laıyqty kadrlar Qazaqstanda jetkilikti, qazirdiń ózinde «Bolashaq» baǵdarlamasynyń sheńberinde «Demografııa» mamandyǵy boıynsha 24 magıstr men 10 ǵylym doktory bar», dedi sheshen sóziniń sońynda.
«Eýrazııa energetıkalyq korporasııasy» AQ bólim bastyǵy Sergeı Rýsso óziniń moldovan halqynyń ókili ekendigin aıtty. Prezıdenttiń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasy osy zamanǵy álemniń birden-bir tabysty modeli – pragmatızm ekenin atady. «Eger basqasha bolsa oryndalmaıtyn armandar, popýlıstik ıdeologııalar týyp, qoǵamdy apatqa qaraı ıtermeleıtin ahýal týady eken. HH ǵasyrdyń 90-jyldaryndaǵy Moldovadaǵy etnosaralyq kıkiljińder naq osyndaı sebepterden oryn aldy. Men olardy óz kózimmen kórdim», deı kelip, sheshen odan ári Prezıdentke ózi otanynan bosyp ketýge májbúr bolǵan kóp moldovannyń biri retinde Qazaqstanǵa kelip pana tapqanyn aıtty.
«Qazir bizdiń elimizde myńdaǵan moldovan men rýmyn turady, olar Qazaqstandy ózderiniń Otany sanaıdy. Basqa jerlerden Qazaqstannyń artyqshylyǵy sol, munda adamdar bir-birimen soǵyspaıdy, beıbit ómir keshedi, balalaryn jerlemeıdi, kerisinshe ósirip, tárbıeleıdi. Biz qolymyzda bar osynaý altyndy qunttaı bilýimiz kerek», dedi ol.
О́zi Pavlodar oblysynyń Aqsý aýdanyndaǵy qazirgi mekeninde «Býkovına» atty rýmyn men moldovandardyń etnomádenı birlestigin qurǵan eken, sol arqyly Assambleıanyń múshesi bolǵanyn maqtanyshpen jetkizdi. «Prezıdent aıtqan beıbit ómir men pragmatızm – eń úlken qundylyqtar. Al qaýipsizdik pen turaqtylyq – jaryq pen jylý. Bular bolsa, halyqtyń júregi ornynda, eshteńeden qoryqpaıdy. Búgin Siz birlikti kúnde qajet bolatyn formýla dep atadyńyz. Biz ony aıalap ustap, eshqandaı kúrt qımyldarǵa jol bermeýimiz kerek», dedi ol Prezıdent pen kópshilikke qarata.
Osydan keıin sóz kezegi «Aqtaý halyqaralyq teńiz porty» Ulttyq kompanııasy» AQ doker-mehanızatory Evgenıı Glatyrǵa berildi. «Men ózim ýkraın halqynyń ókili bolsam da Mańǵystaýda týyp-óstim», dep bastady ol óziniń sózin. Odan ári Prezıdenttiń baǵdarlamalyq maqalasy jańǵyrýdyń qajettiligin jastardyń aldyna týrasynan qoıǵan talap ekenin atady. «Biz, jastar, jańashyldyqqa, eńbek ónimdiligin arttyrýǵa árqashanda ashyqpyz. Eńbektegi jastar – Prezıdenttiń senimdi izbasarlary. Sondyqtan da bizge Elbasynyń pragmatızm týraly aıtqan ıdeıasy ásirese unaıdy. Meniń túsinýimshe, adam jumysty qulshynyp istese, kez kelgen kásipti meńgere alady. Mysaly, men ózim buryn atyn da estip kórmegen doker mamandyǵyn meńgerdim. Bul bir keremet jumys eken. Bizdiń Prezıdent teńiz porttarynyń mańyzy týraly buryn aıtqanda, biz oǵan onsha mán bermeıtin edik. Sóıtsek, Elbasy bilip aıtady eken, qazir Qazaqstan teńiz derjavasyna aınaldy. Bir kezde túkpir bolyp sanalatyn Aqtaý qalasy da qaıta túledi. Ol qazir Qorǵas arqyly Qytaımen, Túrikmenstan arqyly Orta Shyǵyspen, teńiz arqyly Qap taýy jáne Eýropamen tyǵyz baılanysyp jatyr. Qazir qala kóshelerinde ǵalamshardyń barlyq tilderinde aıtylatyn sózderdi estısiz. Jastar porttaǵy jumystarǵa qýana-qýana barýda. О́ıtkeni, osy jumys arqyly olar otbasylaryn asyrap, jaqsy turmys keship, bolashaqqa senimmen qaraıdy», deı kelip, doker sóziniń sońynda Elbasynyń «Qazaqstandaǵy 100 jańa esim» jobasy tamasha ıdeıa ekenin aıtyp, Aqtaý dokerleriniń osy tizimniń bel ortasynda bolǵanyn qalaıtynyn jetkizdi.
Osydan keıin sóz belgili aqyn, Aıtys aqyndary halyqaralyq odaǵynyń tóraǵasy Júrsin Ermanǵa berildi. «Rýhanı jańǵyrý: bolashaqqa baǵdar» atty maqala jaryqqa shyqqanǵa deıingi qazaq ultynyń kóńil aýany bir bólek, jaryqqa shyqqannan keıingi kóńil kúıi bir bólek der edim. Qazaq qoǵamynyń osyndaı bir túbegeıli ózgeriske zárý ekenin árqaısymyzdyń ishimiz sezýshi edi. Osyndaı bir silkinisti, serpilisti kútetin sııaqty edik. Bul asa kúrdeli de kóregen baǵdarlama kútkenimizden de asyp tústi», dep bastady aqyn óziniń sózin. Odan ári sheshen rýhanı jańǵyrý qazaq qaýymyn túletýdiń barlyq keshendi sharalaryn soqyrǵa taıaq ustatqandaı anyqtap, qolǵa jaryqqa shyǵaratyn shyraǵdan ustatqandaı bolǵanyn aıtty. «Búkil zııaly qaýym osy maqaladaǵy ozyq ıdeıalardy qoldap, qoshtap otyr dep nyq senimmen aıta alamyn. Táýelsizdik alǵannan bergi jyldardaǵy sheshimin tappaı kele jatqan eń kúrdeli másele osy rýhanı jańǵyrý edi, endi ol halqymyzdy, ultymyzdy rýhanı azattyqqa bastaýdyń jolyn kórsetip berip otyr. Endi, osy syndarly shaqta, Prezıdenttiń tóńireginen tabylyp, qoldaý kórsetý – ulttyń zııaly qaýymyna syn», dedi ol.
Elbasynyń maqalasyndaǵy «О́mir súrý úshin ózgere bilý kerek. Oǵan kónbegender tarıhtyń shańyna kómilip qala beredi» degen qatal qaǵıdanyń óte ádil ekendigin ataı kelip, J.Erman óziniń sózinde: «Uly hakim Abaı: «Men eger zakon qýaty qolymda bar kisi bolsam, adam minezin túzep bolmaıdy degen kisiniń tilin keser edim» degen joq pa? Dál qazir ár qazaqtyń túbegeıli ózgeretin, oıyn, jan saraıyn jańǵyrtatyn shaǵy. Ýaqyttyń utymdy shaǵynda ýysymyzǵa túsip turǵan tarıhı múmkindikti qos qolymyzben qoldap, zaman kóshine ilesýdiń barlyq sharalaryn qamtyp qalý kerek ekenin bizder, shyǵarmashylyq adamdary ábden jaqsy túsinemiz. Onyń ústine, rýhanı jańǵyrý bizden ulttyq kodty saqtaı bilýdi talap etipti. Bul – ult janashyrlarynyń júregine jetetin sóz. Urpaqtan urpaqqa úzilmeı kele jatqan tektiligimizge tabyný, namysymyzdy oıatý, ulttyq qadir-qasıetimizge júginý degen sóz. Kók túrikterdiń qara shańyraǵynda otyrǵan tekti halyq óziniń tamyrynda búlkildep jatqan izgi qasıetterin qaıta túletýge qulshynatyn shaq – osy! Osy tusta bir silkinbesek, bir serpilmesek, halyqtyǵymyzǵa da, eldigimizge de syn», dep qorytty oıyn.
«Habar» agenttigi» AQ jýrnalısi Rýslan Ydyrysov óziniń cheshen bosqyndarynyń urpaǵy ekenin atap, árbir qandasynda qazaq halqyna degen qurmettiń saqtalǵanyn aıtty. «Qazir Cheshenstanda turatyn ájeme men jańa Astananyń sýretin kórsetkenimde, ol jylap jiberdi. Bul bizdiń elge degen maqtanysh seziminiń qýanyshty kóz jasy edi. О́z tarapynan ondaǵy cheshender Qazaqstan Prezıdentiniń sýreti salynǵan «Qazaq úıin» kórsetedi. Cheshenderdiń qazaqtarǵa degen mundaı qurmetin eshqandaı aqshaǵa satyp ala almas ediń», dedi ol.
Al Elbasynyń baǵdarlamalyq maqalasy týraly aıtqanda, R.Ydyrysov ony AQSh prezıdenti Lınkolnniń eldi jańǵyrtýǵa arnaǵan ataqty sózimen salystyratynyn bildirdi. «Bul sóz Amerıkany ózgertip, jurtyn biriktirgen tarıhı sóz boldy. Elbasy sóziniń tıimdiligi de sondaı. Maǵan, ásirese, sananyń ashyqtyǵy týraly oılar unady. Shynynda da, biz úıishilik tar sheńberge qamalyp qalmaýymyz kerek. Árqashanda úlken álemde ne bolyp jatqanyn ańdap, oǵan sáıkes sanamyzdy jetildirip otyrǵanymyz jón», dedi ol. Odan ári jýrnalıst óziniń Sırııa men Aýǵanstanǵa barǵan saparlary týraly aıtyp, onda qyrǵyndardy, qıraǵan úılerdi, Homse qalasynda jaırap jatqan úılerdiń arasynda turmystyq tehnıka satyp otyrǵan kásipkerdi kórgenin eske aldy.
Aqtóbe qalasyndaǵy «Ańsar» konsýltatıvti-ońaltý ortalyǵynyń dırektory, dintanýshy Ańsar Sabdın qazirgi tańda dinı ekstremızm álemdik dertke aınalǵanyn, kóptegen elder lańkestikten japa shegip otyrǵanyn aıta kelip, ekstremıster sanany ýlap, qoǵamymyzdy búldirip otyrǵanyn jetkizdi. «Din adam ómirinde erekshe oryn alady. Qazaqstanda 18 konfessııa tatýlyq pen ózara kelisimdi tý etip keledi. Taıaýda ǵana elimizde júzege asyrylǵan konstıtýsııalyq reformalar boıynsha dinaralyq kelisimdi buzý zańǵa qaıshy is-áreket retinde tanyldy. Bul – óte mańyzdy qadam. Bizdiń halqymyz úshin dástúrli din qaı ýaqytta bolmasyn joǵary mánge ıe. Dinimizdegi Hanafı mazhaby Eýrazııa keńistigine keńinen tarap, ol ata-babalarymyzdyń sanasyna berik ornady ári halqymyzdy biriktire bildi», degen ol búginde dástúrli dinimizdi teriske balap, jat uǵymdardy sanamyzǵa tyqpalaýǵa tyrysyp jatqanyn sóz etti.
Onyń aıtýynsha, bizdiń salt-dástúrlerimizdi, bolmysymyzdy saqtaýda ulttyq kodymyzdyń orny erekshe. Ulttyq kodymyz ǵana bizdiń janymyz ben júregimizdiń qulpyn asha alady. Sonymen qatar, ol Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda aıtylǵan máselelerdi tolyq qoldaıtynyna toqtala kelip, qazaqtyń, qala berdi túrki dúnıesine ortaq oıshyldardyń dinimizge, rýhanı qundylyqtarǵa qatysty muralaryn qaıta jańǵyrtý qajettigine nazar aýdardy. Onyń sózine qaraǵanda, din salasyna qatysty mamandardy daıyndaýda memleket tarapynan barlyq jaǵdaı jasalyp otyr. Memleket dintanýshylardy, osy salada magıstrler men doktorlardy daıyndaý úshin granttar bólýde. Qazirgi tańda «Nur Múbárak» ýnıversıteti, 9 medrese, onyń ishinde 4 medrese-kolledj qyzmet kórsetýde. Osyndaı múmkindikter bola tura, bizge jastardy din salasy boıynsha shet elderde oqytýdyń qısyny joq.
Soltústik Qazaqstan oblystyq balalar aýrýhanasynyń neıfrologııa bóliminiń meńgerýshisi Olga Shýmakova dárigerler áýletiniń ókili eken. Ol kezegi kelgende óz áýletinen shyqqan dárigerlerdiń jalpy eńbek ótili 450 jylǵa jýyqtaıtynyn aıtty. «Bizdiń otbasymyzda 14 dáriger bar. Aramyzdan terapevt, hırýrg, kardıohırýrg, neırohırýrg, stomatolog shyqty, 4 pedıatr bar. Medısına salasy – bizdiń ómirlik tańdaýymyz. Áýletimiz Qazaqstanda 1849 jyldan beri, ıaǵnı 168 jyl ómir súrip keledi. Arǵy atamyz Evgenıı Fılıppovıch Danılov orys-japon soǵysynan oralǵanda, sómkesinde jaýdan túsken birde-bir olja bolmapty. Soǵan ájemiz renjigende: «Men ózimniń ar-namysymdy ákeldim, bizdiń nemerelerimiz de, shóberelerimiz de solaı ar-namysyn saqtap ómir súredi», dep jaýap beripti. Atamyzdyń osy sózi bizdiń kókeıimizde turady», dedi ol.
Shýmakovtar áýletiniń barlyq múshesi qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynda bilim alǵan. Búginde otandyq medısınanyń órleı bastaǵanyna qýanyshty, eńbek etýge ázir. Onyń aıtýynsha, oblystaǵy balalar aýrýhanasy elimizdegi eń jaqsy aýrýhanalardyń biri. Týabitti júrek aýrýlaryna shaldyqqan balalarǵa operasııa jasaýdy, nevrologııalyq naýqasy bar balalar úshin arnaıy bólim ashýdy birinshi bolyp qolǵa alǵan. Aq jeleńdi abzal jan Memleket basshysyna JOO-larda pedıatrııa bóliminiń qaıta ashylǵany úshin alǵysyn bildirdi.
«Siz qoǵamdyq sanany jańǵyrtý týraly bastama kóterdińiz. Bizge rýhanı ortany saýyqtyrý kerek, sebebi, adamzattyń sanasy «sozylmaly» aýrýlarmen aýyrady. Álemdik aqparattyq arnalar, áleýmettik jeliler jekkórýshilik pen qatygezdikke toly. Ekstremızm men radıkalızm «epıdemııasy» taralýda. Onyń barlyǵynan arylý úshin profılaktıka azdyq etedi, oǵan hırýrgııa kerek. Siz atap kórsetken mádenıet pen dástúr – rýhanı aýrýlardan aıyqtyratyn basty dári. Bizder, dárigerler qaýymy, óz mindetimizdi adal atqarýǵa daıynbyz», dep sózin túıindedi ol.
Kelesi sóz kezegi «Ulttyq volonterlik jeli» ZTB tóraǵasy Vera Kımge berildi. Ol Pavlodarda týyp, Almatyda joǵary bilim alǵan, búginde Astanada eńbek etedi. Onyń volonterlermen jumys jónindegi úılestirýshiler, trenerler ázirleý boıynsha 12 jyldyq eńbek ótili bar. Ulttyq volonterlik jeli qalyptastyrý týraly bastamany da ózi kótergen.
«Jaqynyńa, tamyr-tanysyńa óteýsiz, erikti túrde kómek qolyn sozý erte zamannan beri halyqtardyń salt-dástúrinde bolǵan, ol ártúrli atalyp kelgen. Búginde volonterler elimiz úshin asa zor ári áleýmettik mańyzy bar jumystardy atqarýda. Olar jalǵyzbasty jandarǵa, qarttarǵa, balalar úılerine kómektesedi. Eriktiler sý tasqynyna ushyraǵan eldi mekenderge kómektesýge, joǵalyp ketken adamdardy izdeýge atsalysady. О́tken jyly volonterlik uıymdar 22 qalada Uly Otan soǵysynyń 590 ardagerine áleýmettik kómek jasady. Sharýashylyǵyna, úıdegi jóndeý jumystaryna, dári-dármek satyp alýǵa, azyq-túlik jetkizip berýge jáne basqa da qolǵabys tıgizdi», dedi V.Kım.
Sondaı-aq, ol ózinen Qazaqstanda qansha erikti bar dep suraıtyndar kóp ekenin aıtty. «Olarǵa erikti túrde kómek kórsetý – adamdardyń jan qalaýy dep jaýap beremin. Adamdardyń ózderi aıtpaıtyn qaıyrymdylyq isterin qalaı sanap shyǵýǵa bolady?! Meniń oıymsha, bizdiń jumysymyz qoǵamnyń sanasyn jańǵyrtýǵa yqpal etedi. Adamdardy ózara kómek qolyn sozýǵa tárbıeleıdi, bir-birimizge qamqor bolýǵa áserin tıgizedi», dedi ol.
О́tken jyly Memleket basshysy «Volonterlik qyzmet týraly» Zańǵa qol qoıǵan bolatyn. Bul oqıǵa eriktilerdiń jumysyn damytýdyń jańa paraǵyn ashty. «Ulttyq volonterlik jeli» ZTB tóraıymy aıtyp ótkendeı, Qazaqstannyń barlyq óńirindegi 4 myńnan astam volonter «Astana EKSPO-2017» halyqaralyq kórmesin uıymdastyrýǵa da súbeli úles qospaq.
«Atyraý agroónimderi» sharýa qojalyǵynyń basshysy Vladımır Rozmetov búgingi qoǵamymyzdaǵy eńbek adamy úshin jasalyp otyrǵan jaqsy jaǵdaılarǵa keńirek toqtaldy. «Kásibim boıynsha men – teńizshimin, alǵan mamandyǵym boıynsha – munaıshy-qurylysshymyn. 9 jyl muhıttarda júzdim, «Teńiz» kenishin ıgerýge atsalystym, trest basqardym. Osydan 17 jyl buryn qurlyqqa oraldym. Men – sharýanyń balasymyn. Adamdar maǵan «О́ziń oqyǵan, jumys istegen Gollandııaǵa nege kóshpediń?» degen suraqty jıi qoıady. Men olarǵa únemi «Bizde Otandy tastap ketý degen joq!» dep jaýap beremin. Halqymyzdyń ǵasyrlar boıy týǵan jerdiń tabıǵatyn kózdiń qarashyǵyndaı saqtap kelgeni, onyń baılyǵyn únemdi, ári oryndy jumsaıtyn teńdesi joq ekologııalyq ómir saltyn ustanǵany meni qatty tolqytady. «Jeri baıdyń – eli baı», deıdi qazaqtar. 17 jyldyń ishinde Atyraý dalasynda biz júzimdik ósirdik, omarta sharýashylyǵyn qolǵa aldyq, bekire ósirýmen aınalystyq, kókónis, baqsha ónimderin ósirdik, birneshe mal fermasyn ashtyq»,– dedi V.Rozmetov.
Osyndaı úlken sharýashylyqtyń jumysyn jandandyryp otyrǵan ol óz isinde sý únemdeıtin tehnologııa qoldanady eken. Máselen, 150 gektar jerdi alyp jatqan almanyń 32 surpy bar baqshany sýarýǵa ızraıldik tamshylatyp sýarý ádisin qoldanady. «AtyraýAgroónimderiniń» asyl tuqymdy alpi eshkileriniń súti óz elimizdi aıtpaǵanda, shet elde de suranysqa ıe. Asyl tuqymdy edilbaı qoılarynyń salmaǵy 140 kıloǵa deıin jetedi. Jalpy aýmaǵy 11 gektardy alyp jatqan 4 toǵanda 40 myńnan astam bekire ósiriledi. 2015 jyly Elbasy barǵan kezde sharýashylyq basshysy Atyraýda lımon ósiretinin aıtyp ýáde bergen eken. Búginde sol ýádesiniń údesinen shyǵyp, lımon aǵashtaryn ósirip jatyr, alǵashqy jemisin aldaǵy jyly terýge nıettenip otyr.
Argentınanyń Rosarıo qalasyndaǵy Qazaqstannyń mádenı ortalyǵynyń dırektory Irına Vagner de alqaly jıynǵa qatysyp, sóz sóıledi. Ol orys, aǵylshyn jáne ıspan tilderin meńgergen, «Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy» mereıtoılyq medalimen marapattalǵan. Rosarıo qalasynda turyp jatqanyna 17 jylǵa jýyqtapty. «Men týǵan jerim – Qazaqstanmen baılanysymdy eshqashan joǵaltqan emespin. Qazaqstandyq dostarym maǵan «arǵyn» dep ázildeıdi. Qurmetti Nursultan Ábishuly! Sizdiń týǵan jerge, mádenıetke, salt-dástúrge patrıotızmniń mańyzdy bóligi retinde qaraý týraly aıtqan sózderińiz maǵan úlken áser syılady. Shet eldegi qazaqstandyqtardyń týǵan Otanyn qoldaýǵa degen ystyq nıeti bar dep senimmen aıta alamyn. 2014 jyly osy zalda otyrǵan joldasym Gýstavo Gýtıerrezben birge Rosarıo qalasynda Qazaqstannyń mádenı ortalyǵyn ashtyq. Al 2015 jyly Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵymen oraılastyra Ortalyq ǵımaratynyń qurylysyn aıaqtadyq. Búgingi tańda árbir qazaqstandyqtyń alystaǵy Argentınanyń Rosarıo degen qalasynda úıi bar», dedi I.Vagner.
Rosarıo qalasyndaǵy Qazaqstannyń mádenı ortalyǵy elimizdiń tarıhynan, mádenıetinen, salt-dástúrinen syr shertetin túrli jádigerlerdiń kórmesin ótkizetinin, halyqaralyq gýmanıtarlyq jobalarǵa, kórmelerge qatysatynyn atap ótken jón. Qazirgi qazaq ádebıetin álem tilderine tárjimalaý týraly Elbasynyń aıtqan sózderin de Ortalyq basshylary qýana qabyldapty, sebebi, qazaq qalamgerleriniń ıspan tilindegi shyǵarmalary tapshy.
«Mádenı ortalyqty salýǵa atsalysqan argentıkalyq dostarymyzdyń barshasy Qazaqstandy odan ári nasıhattaýǵa ázir. Men Qazaqstannyń shet eldegi dostaryna arnap Assambleıanyń Dostyq elshisi qurmetti ataǵyn bekitýdi usynamyn. Olar Qazaqstannyń mádenıetin nasıhattaýmen, ınvestorlar izdeýmen aınalysady, óz elderinde Qazaqstannyń týyn bıik ustaıtyn bolady», dedi I.Vagner. Qazaqstannyń mádenı ortalyǵynyń dırektory osy múmkindikti paıdalanyp, alqaly jıynǵa qatysýshylardy jáne Memleket basshysyn Rosarıo qalasyndaǵy Ortalyqtyń qurmetti qonaǵy bolýǵa shaqyrdy.
Alqaly jıynda eldiń aldyna shyǵyp sóz alǵandardyń arasynda el ishinde «Jaýjúrek myń bala», «Baýyrjan Momyshuly», «Anaǵa aparar jol» syndy kóptiń kóńilinen shyqqan kórkem fılmderdiń rejısseri, tanymal prodıýser, «SATAIFILM» JShS dırektory Aqan Sataev ta boldy. Ol óz sózinde osyndaı bıik minberden pikir bildirýine múmkindik bergeni úshin jıyndy uıymdastyrýshylarǵa alǵysyn bildirdi. Sondaı-aq, Elbasyna elimizdiń kınoındýstrııa salasyna udaıy qoldaý kórsetip kele jatqany úshin zor rızashylyǵyn jetkizdi. «Kıno – kez kelgen eldiń mádenıeti men óneri órkendegeniniń, ekonomıkalyq ósýiniń birden-bir kórsetkishi ári ol ıdeologııalyq qural. Sol sebepten de bul jerde kıno túsirýshi avtorlardyń moınyna zor jaýapkershilik júkteledi. О́ıtkeni, túrli baǵyttaǵy tanymdyq fılmder arqyly biz qoǵamdy tárbıeleımiz. Naqty mysal retinde men «Anaǵa jol» kartınasyn atap ótkim keledi. Biz bul týyndyǵa 40 jyldan keıin tabysqan ana men balanyń taǵdyryn arqaý ete otyryp, XX ǵasyrdaǵy qıly-qıly kezeńderdi kórsettik. Ujymdastyrý men ashtyq, soǵys pen qýǵyn-súrgin oqıǵalaryn sýretteı kele, keıipkerlerimizdiń ómir jolyn beınelep, mıllıondaǵan kórermenniń kóńiline oı saldyq», dedi A.Sataev.
Aıtsa aıtqandaı-aq, fılm tańdaı qaǵyp tamashalaýǵa turarlyqtaı týyndy bolatyn. Olaı deıtin sebebimiz, bul kartına Halyqaralyq Tallın kınofestıvaliniń bas júldesine ıe bolyp, Máskeý men Amerıkada, Túrkııa men Italııada ótken árqıly elaralyq festıvaldarda mıllıondaǵan kórermen nazaryna usynyldy. Sondaı-aq, Bishkekte ótken baıqaýda Ortalyq Azııanyń eń úzdik fılmi degen ataqqa laıyq dep tanylǵan bolatyn.
Jıynda Elbasynyń erekshe yqylasyn aýdaryp, eldiń qoshemetine ıe bolǵan sóılegenderdiń qatarynda Oksana Volkova-Mıhalskaıa boldy. «Jenskıı lých» qoǵamdyq birlestiginiń jetekshisiniń shaǵyn ǵana kásibi kúlli Qazaqstan ekonomıkasyna úlgi bolatyndyǵyn Memleket basshysynyń ózi nyqtap turyp aıtty. Olaı deıtin sebebimiz, 12 baǵyt boıynsha júzege asyryp jatqan birlestiktiń jobalary áıelder men az qamtylǵan otbasylardyń turmystyq áleýetin kóterýge negizdelgen. Árıne, ózindik ereksheligi sol – mundaǵy barlyq joba sý únemdeý men energotıimdilik tehnologııasymen júzege asyrylady. Halyqaralyq donorlyq qoldaý boıynsha qolǵa alynǵan jobalar bıýdjetti únemdeýge de orasan zor septigin tıgizýde.
«Biz Astana irgesindegi «Arnasaı» jasyl tehnologııalar aýylynda azamattardy shaǵyn kásipke baýlı otyryp, jastardy jańashyldyqqa úndep kelemiz. Arshaly aýdanyna qarasty aýylymyzda 11 etnostan quralǵan 1 200 adam tatý-tátti turyp, mamyrajaı tirshilik etýde. Qaı-qaısymyzǵa bolsa da bul aýyl – bizdiń altyn uıa, ǵajaıyp Otanymyz. Sebebi, bul jerde bizdiń ómir súrýimiz úshin qajettiliktiń barlyǵy 100 paıyz sheshilgen. Sý men jylý jáne jaryqqa degen táýeldilikten tolyqtaı arylǵanbyz», dedi O.Volkova-Mıhalskaıa.
О́z kezeginde mundaı jarqyn jobalardan bárimiz de úlgi alyp, qajet bolsa, jer-jerde onyń qoldanys aıasyn keńeıtý kerektigin aıtqan Memleket basshysy «Arnasaı» aýylyndaǵy «jasyl» tehnologııalarǵa óte joǵary baǵasyn berdi. О́ıtkeni, baıandamashynyń aıtýynsha, Arnasaı aýylyndaǵy orta mektep 35 ekologııalyq ınnovasııalyq jobany júzege asyrý arqyly 3 mln teńge bıýdjet qarajatyn únemdegen. Sonymen qatar, Jasyl tehnologııalar ortalyǵynda jyl saıyn respýblıka boıynsha 5 myńnan astam azamatty oqytyp, úıretýge múmkindik bar. Al endi aldaǵy EKSPO-2017 kórmesi aıasynda atalǵan ortalyqta halyqaralyq «EXPO-CAMP» jastar lagerin ashqaly otyrǵan kórinedi.
«Osy jasap jatqan jospar, jumysymyzdyń barlyǵy da Elbasymyzdyń aıqyn baǵyt, naqty tapsyrmalarynyń nátıjesinde júzege asyrylyp otyr. О́ıtkeni, Prezıdentimiz jaqynda ǵana jarııalaǵan «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasy – bizdiń uzaq merzimdi strategııalyq máni zor basym baǵytymyz bolyp tabylady. Sondyqtan da, jarqyn bolashaqqa jeteleıtin baǵyt-baǵdar kórsetip otyrǵanyńyz úshin Sizge alǵysymyz sheksiz», – dedi O.Volkova-Mıhalskaıa el Prezıdentine qarap.
Qazaqstan halqy Assambleıasy – halyqtar tatýlyǵyn úlgi etip, ulyqtap qana qoımaıdy. Bul uıym ulttardy uıymshyldyqqa, qalyń buqarany tatýlyqqa shaqyra otyryp, birge ósip-órkendeýge úndeıdi. Osyndaı jolmen ekonomıkalyq áleýetti jaqsartýǵa jón silteıdi. Onyń ushar basynda, árıne, Memleket basshysy turǵany belgili. Ol óziniń básekege qabilettiligimen-aq kópke úlgi. Tipti, jahandyq qatań básekede jınaǵan zor abyroı, bedelimen álemdik deńgeıde ózin sózsiz moıyndatty. Minberge shyǵyp osyndaı oı aıtyp, pikir bildirgen azamattardyń biri Vıacheslav Popov boldy.
Balalyq shaǵynyń basym bóligi ınternat úıinde ótken bul jigittiń ulty orys bola tura, qazaq tilin úırenýge degen erekshe yqylasymen el ishinde abyroıy asqaqtaǵan. Birshama ýaqyt buryn áleýmettik jeli arqyly Qazaqstanda turyp, osy eldiń dám-tuzyn tatyp júrgendikten, «Osy jerde kindik qanymyz tamǵandyqtan, qazaq tilin ana tilindeı úırenýge mindettimiz» dep uran tastaǵany eldiń esinde. «Bizdiń negizgi maqsatymyz – úsh tilde erkin sóıleıtin menedjerlerdi daıyndap shyǵarý. Til bilý – senimdilikti serik etip, jetistikterge jeteleıdi. Ásirese, qazaq tili. Sondyqtan da men birshama ýaqyt buryn jaýapkershiligi zor sheshim qabyldap, áleýmettik jeli arqyly alty aı ishinde qazaq tilin tolyq meńgerip shyǵamyn dep jarııa saldym. Men úshin osy maqsatqa jetý úlken olja, mol tabys bolmaq. Endeshe, men alty aıda qazaq tilin úırenip shyǵamyn. Aıtqanym – aıtqan! Artqa jol joq! О́ıtkeni, meniń osyndaı málimdememdi oqyp, qoldap, qýattaǵan, tileýlestik bildirgen jandar sany búginde 2 mıllıonnan da asyp tústi», dedi V.Popov.
Respýblıkamyzdyń alys óńirleri men aýyl, aımaqtarynan kelgen delegattar bas qosqan jıynda Assambleıanyń jańa tolqynymyz dep sóz sóılep, osy kúngi ómir jolyn ózgege ónege etkisi kelgen jastar qaýymy da boldy. Sonyń biri túp atalary ırandyq bolǵanymen, ózi Ońtústik Qazaqstan oblysynda týǵan, búginde Soltústik Qazaqstan oblystyq Kásibı-pedagogıkalyq kolledjinde bilim alyp júrgen stýdent Saıda Bekbýdı edi. Ol ózin tanystyra kele, «Serpin» baǵdarlamasynyń qatysýshysy retinde atalǵan oqý ornynda «Elektrık» mamandyǵyn meńgerip júrgendigin atap ótti. Oqýǵa ozattyǵymen jáne belsendi áreketimen Qazaqstan halqy Assambleıasynyń osy óńirdegi jastar qanatynyń quramyna qabyldanǵan.
«Jastardy ındýstrııaǵa bastaǵan «Serpin-2050» baǵdarlamasy – ońtústik pen soltústikti jalǵaǵan uly kósh. «Serpin» baǵdarlamasy – halqy qalyń, jumys orny tapshy oblystardyń jastary úshin úlken múmkindik. Búginde bul baǵdarlama boıynsha soltústik jáne ortalyq aımaqtardyń 22 ýnıversıteti men 54 kolledjinde, 5 oblystan 13 etnostyń ókili, 12 myńǵa jýyq jas bilim alyp jatyr. Bıyl «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda, Qazaq eliniń eki basyn jalǵaǵan, «Qyzylorda – Petropavl» baǵytynda júretin poıyz jolǵa shyqty. Turǵyndar ony «Quda-qudaǵı poıyzy» dep atap ketkeli qashan?! О́ıtkeni, «serpindik» jigitter soltústiktiń qyzdaryna quda tússe, al qyzdarymyz – soltústiktegi jigitterdiń armanyna aınaldy. Bas qosqan birneshe jup taǵy bar. Bul jaǵynan da elimizdiń birligi nyǵaıyp jatyr», dep sózin ádemi ázilmen juptaǵan Saıda Rýstamqyzy baǵdarlamamen kelgen alǵashqy kezderi azdap qıyndyqqa kezikkenin de jasyryp qalmady.
«Bastapqyda sál qıyn boldy. Soltústiktiń qysy qatal eken. Biraq, bizdi bilim alý jolyndaǵy jastyq jalynymyz jylytty. Bilgen orysshamyz keıde jetpeı jatty. Alaıda, serpindikter – jańa jaǵdaılarǵa tez beıimdelgish zerek jastar bolǵandyqtan, biz orys tilin de meńgerdik. Aǵylshyn tilin de meńgerip jatyrmyz. Al jergilikti jastardy qazaq tiline úıretýdemiz. Osylaısha, biz, úsh tildi jetik meńgergenderdiń qataryn tolyqtyryp kelemiz», dedi ol. Osylaısha, el men Elbasynyń alǵysyn arqalaǵan arý óz oıyn bıylǵy jyly iske qosylǵan «Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý» baǵdarlamasyna qatysty da pikirimen aıaqtady.
«Bul – 21 myńnan astam jastyń tegin kásibı-tehnıkalyq bilim alýyna múmkindik beretin baǵdarlama. Biz, Assambleıanyń jańa tolqynymyz. Elbasy jarııalaǵan rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasy – ol bizdiń, HHI ǵasyr jastarynyń baǵdarlamasy. Ony iske asyratyn da biz. Sondyqtan biz Qazaqstandy jańartatyn, qanatyn keńeıtetin, jetistigin eseleıtin, birlikti nyǵaıtatyn – alyp kúsh bolatyndyǵymyzǵa senimdimiz», dep túıgen Saıda Rýstamqyzynyń sózine kórermen qyzý qol soqty.
Memleket basshysynyń qatysýymen ótken alqaly keńes meılinshe erkin pishimde órbidi. Ásirese, minberge shyqqan sóz sóıleýshiler men Elbasy arasynda órbigen áńgime, únqatysýlar jıynnyń shyraıyn asha tústi. Mundaı jaǵdaı kórermender arasynan sóz sóıleýge suranǵandardyń kóptiginen de baıqaldy. Qalyń buqaranyń qalaýymen kezekten tys minber usynylǵanda, sóz sóılegender qatarynda óz basynan ótkizgen taǵdyr-talaıy ózgege sabaq bolsa eken degen tórt balanyń anasy da boldy.
Búginde Ásel Bazarbaeva elimizdegi baqytty analardyń qatarynda. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevqa kezinde dástúrli emes dinı aǵymnyń jeteginde qalaı ketkenin aıtyp, qoǵamdy odan saqtaýdyń jaı-japsaryn baıandady. «Qazir sol kezdi eske alsam, janym túrshigedi. Din arqyly ondaı manıpýlıasııany jasaýǵa bolatynyn oılaǵan da joqpyn. Men adamnyń oıyna kirmeıtin nárseden óttim. Kemsitý, jábirleý, moraldyq turǵyda qysym kórsetý – bári-bári boldy. Alaıda, men úshin eń asyl adamdar – ata-anańnan bas tartýyń kerek dep aıtqanda, ol senimniń dini emes ekenin túsindim. Sol tyǵyryqtan shyǵýǵa batylym jetti», dedi Á.Bazarbaeva.
Onyń aıtýynsha, qazirgi kezde dinı ekstremızmniń qurbanyna aınalǵan azamattarǵa kómek kórsetip otyrǵan jón. «Búginde men osy jumyspen de aınalysamyn. Destrýktıvti ıdeıalardan zardap shekken áıelderge moraldyq jaǵynan kómek kórsetemin. Ondaı adamdar az emes. Men dinı aǵymdardyń jeteginde ketken júzdegen adamdy bilemin. Alaıda, olardyń biren-sarany ǵana sol tyǵyryqtan shyǵýǵa nıet bildiredi. Bizde «árbir qazaq – meniń jalǵyzym» degen sóz bar. Olarǵa da jalǵyzym dep qaraıyq. Ortamyzǵa qaıtýyna kómekteseıik. Ol úshin arnaıy ońaltý ortalyqtaryn kóptep ashý qajet», dep atap ótti Á.Bazarbaeva.
О́z kezeginde mundaı oıdy qup kóretindigin bildirgen Prezıdent bul bastamany birden qoldady. «Ondaı ortalyqtar kóp bolýy kerek. Ár óńirde qoldaý qajet. Ákimder, mınıstrlikter óz kómekterin berýi tıis», dedi N.Nazarbaev. Elbasy, sondaı-aq, Qazaqstan halqy Assambleıasy músheleriniń sózderinde kóptegen mándi máseleler kóterilgenine toqtalyp, BAQ ókilderine ony tereń taldaý jóninde usynys aıtty.
Sessııa barysynda Memleket basshysy N.Nazarbaev QHA múshesi, Aqtóbe oblystyq Qoǵamdyq kelisim keńesiniń tóraǵasy Sergeı Vıshnıakty jáne QHA Keńesiniń múshesi, «Ázerbaıjandyqtar qaýymdastyǵy» Respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Abılfas Hamedovti Assambleıa Tóraǵasynyń orynbasarlary etip taǵaıyndaý týraly ókimge qol qoıdy.
XXV sessııanyń qorytyndysynda Assambleıa qoǵamdyq sananyń jańǵyrýy zańdy bolyp tabylatyny jáne obektıvti túrde qajet ekendigi, Qazaqstannyń búkil damý strategııasyna tutastyq beretini a