Iá, bir túıir dánge zar bolǵan sondaı torǵaı tirlikte alǵa umtylyp, bolashaqqa talpynyp, oqý qýmaq túgil oǵan umsynýdyń ózi ol kezde erlikke para-par edi. Tulymshaǵy jelbiregen jaýqazyn qyz Bolaıdyń boıynan osyndaı erlik tabyldy. Ol Lengirde ashylǵan muǵalimder ýchılıshesine barýǵa bel býady.
Sol tustaǵy adamdardyń bir-birine degen meıirimdiligi men baýyrmaldyǵy búgingi kúnge ańyz bolyp estiledi. Aýyldyq keńestiń tóraǵasy men mektep dırektory onyń bul oıyn barynsha quptap, qujattaryn qattap, aq batasyn berip, dittegen oqýyna jiberedi.
– Sol kezde Qudaıdyń ózi meni taýsylmas yrzyq-nesibege, baq-berekege ıtergen ǵoı dep oılaımyn. О́ıtkeni, ustazdyqtan asqan qasıetti de, qadirli mamandyq joq qoı, kim kimniń de oıynda anasynan keıin ustazy turmaı ma! – dep eske alady bul kúnde qart ustaz.
Basqa da er-azamattardyń qatarynda muǵalimderdiń qarý ustap, jappaı maıdanǵa attanyp ketken kezi. Maman tapshy. Ýchılısheni jaqsy bitirgen muny bilim basshylary Eltaı mektebine oqý isiniń meńgerýshisi etip jiberedi. Sol kezde Bolaı Mátkerimqyzy nebári 13 jasta ǵana eken.
Mine, kóp jylǵy eńbegi men bilim berý júıesin damytý jáne óskeleń urpaqty tárbıeleý isine qosqan úlken úlesi úshin ustazdardyń eń úlken nagradasy Y.Altynsarın belgisimen marapattalǵan Bolaı Mátkerimqyzy Qasymbekovanyń 40 jylǵa sozylǵan ulaǵatty eńbek joly osylaı bastalyp edi. Aýyldastarynyń aıtýynsha, Nurlybaı ata men Bolaı apanyń aldynan myń qaraly shákirt bilim alypty. Bul degen osy bir taý qoınaýyndaǵy az ǵana Abaıyl aýylynda ómir boıy ustazdyq etken ol ekeýi myń qaraly shańyraqqa bilim shyraǵyn jaǵyp, osynsha otbasyn bilim nurymen nurlandyrdy degen sóz.
Osy arada, endi Bolaı apamyzdyń qudaı qosqan qosaǵy soǵys jáne eńbek ardageri, Túlkibas aýdanynyń qurmetti azamaty, Halyq aǵartý isiniń ozyq qyzmetkeri Nurlybaı Tuńǵyshbaıuly Qasymbekov týraly aıtpaı ketýge tipti de bolmaıdy.
Bir qyzyǵy, ol kisi soǵysqa alynǵanda óziniń qazaqsha aıtqanda «aıhaı jerlesi», sol kezde-aq ataǵy aspandap turǵan Baýyrjan Momyshulynyń polkine baryp túsedi.
Sodan bir reti kelgende bul «Assalaýmaǵaleıkúm» dep qazaqsha sálem beredi ǵoı.
– Sen kimsiń? –dep tiksinip qalady Baýkeń. Bul jónin aıtady.
– «Qoıandy qamys óltiredi, erdi namys óltiredi» degen maqaldy bilesiń be? – deıdi batyr túsin sál jibitip, – bilseń osyny umytpa!
Boldy, bitti. Jerlesim dep ol da emeshegi úzilip emirene qoıǵan joq, batyr dep baýyryna kirýge bul da beıil tanytpady. El taǵdyry tarazyǵa túsip turǵanda aǵaıyngershilikke jol joq ekenin ekeýi de túsinedi. Aqyry Nurekeń batyr aǵasyna bergen sertinde turyp, eldiń de, jerdiń de namysyn qoldan bermeı, bes jyl Otan úshin ot keship júrip, soǵys bitken soń keýdesin orden men medaldarǵa malyp elge oraldy.
Bolaı apamyzdyń aıtýynsha, olar soǵys júrip jatqanda bireýi maıdanda, bireýi tylda júrip hat jazysyp, habarlasyp, sol bir qıyn-qystaý kezderi bir-birine dem berip, demeý kórsetip turǵanǵa uqsaıdy. Aqyry kóńilderi jarasqan eki jas, ómirlerin de jarastyryp, bas qosyp, shańyraq kóteredi. Qos ustazdyń qosylyp ótkizgen ulaǵatty joldary osylaı bastalǵan.
– Biz ekeýmiz de muǵalim boldyq. Aýylymyzdyń barsha balasy aldymyzdan ótti, – dep eske alady apamyz. – Solardy tárbıeleýden asqan paryz joq dep oıladyq. Qudaı osy peıilimizdi quptady ma, Nurekeń ekeýmizge on perzent berdi. Aınalamyzdy joqshylyq býyp tursa da olardy qalaı baǵamyz dep qaıǵyrǵan joqpyz. Alla asyraıdy dedik.
Qazaq úshin eneniń jóni bólek. Ol shyn máninde ekinshi anań. Bulardyń shańyraqtary shattyqqa tolyp, qut-bereke darýyna Nurekeńniń sheshesi Rázııa ájemizdiń de zor shapaǵaty tıgeni anyq.
Búginde Nurekeń men Bolaı ananyń shańyraǵynda dúnıege kelgen eki qyz, segiz uldyń bári de uıasyna da, qııasyna da qonǵan. Olar ósip-óngen úlken áýlet. Osylaısha, Bolaı ananyń beınetiniń zeınetin kórip otyrǵan jaıy bar.
Sáýlebek JÁMKENULY,
zańger-jýrnalıst