Saz áleminiń sardaryna qurmet

О́zi turǵan kóshege, ózi qurǵan orkestr men kon­ser­vatorııaǵa Qurmanǵazynyń atyn bergizgen, tipti kúı atasy Qurmanǵazyny Bethovenge teńegeni úshin «býr­jýazııalyq ultshyl» atanǵan Ahmet Jubanov syndy saz álemi sardarynyń esimi de, qazaq máde­nıetiniń órkendeýine qosqan úlesi de umytylmaq emes. Bul kúnderi aıtýly sazgerdiń týǵanyna 105 jyl tolyp otyr. Ahmet babamyzdyń mereıtoıyna ar­nal­ǵan barlyq is-sharalar óziniń tóltýma perzentindeı bolǵan Qurmanǵazy atyn­daǵy ult-aspaptar orkestriniń qara sha­ńyraǵynda – Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynda ótti. Ahmet Jubanovtyń ulttyq ónerdiń órkendeýine qosqan eńbegi ólsheýsiz desek, bul artyq aıtqandyq emes. 1933 jyldyń aqpanynan bastalǵan eńbek joly qazaq óneri men mádenıetiniń qalyptasýy, da­mýy jáne órkendeýiniń jemisti betterine aınaldy. Bul kezeń jańadan qaýlap paıda bola bastaǵan oqý, mádenı-óner orda­lary­nyń qurylýy men kásibı ujym­dardyń qalyptasý kezeńi bolatyn. Búgingi tańda qurylǵanyna 70, 60 jyl tolǵan Qurman­ǵazy atyndaǵy memlekettik akademııalyq ult-aspaptar orkestri, Jambyl atyndaǵy fılarmonııa, Qurmanǵazy atyndaǵy memlekettik konservatorııa jáne sol oqý ornyndaǵy halyq aspaptar kafedrasy,  Ulttyq ǵylym akademııasy, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty quramyndaǵy О́nertaný sektory qazaq  má­denıetiniń iri qaıratkeri Ahmet Ju­banovtyń tikeleı aralasýymen jáne jetekshilik etýimen ómirge joldama alǵan ujymdar ekenin taǵy da bir qaıtalaı ketkenniń artyǵy bolmas. Jazýshy S.Muqanov Ahmet Jubanov­ty uly Abaıdyń beınesin jasaǵan Muh­tar Áýezovpen salystyrsa, ol da – aqıqat. Ahmet Jubanovty ardaqtaý sharasy aldymen  konservatorııanyń úlken holy­na qoıylǵan bıýstiń ashylýymen bas­taldy. Bul joly da Jubanovtyń tasqa kósh­ken beınesin Sýretshiler odaǵynyń mú­she­si, músinshi Tileýberdi Bınashev jasaǵan eken. Ol buǵan deıin de Jubanov zıra­tyndaǵy, A.Jubanov atyndaǵy mýzyka­lyq mektep-ınternatynyń aýlasyndaǵy jáne Atyraý­da­ǵy eskertkishterin jasaǵan sheber. Kákim­jan Naýryzbaev syndy sýretkerdiń shákirti   Abylaı hannyń, M.Áýezov pen K.Baı­seıitova­nyń, Sozaqtaǵy Kereı men Jánibek hannyń músinderin qashaǵan. Qazirgi kúnderi Tileýberdi Bınashev taǵy bir úlken ju­mys­tyń ústinde otyrǵan kórinedi. Iаǵnı, Qur­man­ǵazynyń eskertkishi de aıaqtalýǵa jaqyn. Sonymen Ahmet Jubanov bıýstiniń ashylý saltanatynda Ajar  Jubanova men Qurmanǵazy orkestriniń dırektory Erkebulan Músirep sóz alyp, jınalǵan qaýymǵa jyly lebizderin bildirdi. – Ákemizdiń beınesi konvervatorııanyń konsert zalyna qarama-qarsy qoıylǵany da beker emes. Jubanov qaı kezde de óz shákirt­terimen birge dedi, – Ajar Ahmetqyzy. Osydan keıin Ahmet Ju­banov atyn­daǵy qoǵamdyq qordyń tusaý­ke­seri ótti. Budan keıin Jubanovty ulyq­taǵan shara úlken konsertke ulasty. Qur­manǵazy or­kestriniń súıemeldeýimen ót­ken konsertte aldymen Mádenıet mı­nıstri­niń oryn­basary Asqar Bóribaev  mazmundy baıandama jasap, mýzyka óneri­niń túrli janrynda jemisti qyzmet etken Ahmet Jubanov álemine keńinen toqtalyp ótti. – Ahmet Jubanovtyń shyǵarmashylyq ómiri túgel zerttelgen joq. Mańyzy tolyq ashylǵan emes. Sondyqtan atqa­ry­latyn ister áli de alda, – dedi vıse-mınıstr Asqar Bóribaev. Qurmanǵazy orkestrinde 40 jyldaı eńbek etken Qazaqstannyń halyq ártisi Aldabergen Myrzabekovtiń sózinde de talaı adamnyń taǵdyry jatyr. – Meniń búgin  sóılemeı qalýǵa qaqym joq. Ahmet Jubanov – ultymyzdyń mań­daıy­na bitken teńdesi joq uly tulǵa. Hal­qymyzdyń turmysy tómen kezdiń ózinde kolhoz-sovhozdardan biz sııaqty mýzykalyq saýaty joq jastardy jınap, tuńǵysh ret halyq aspaptary orkestrin dúnıege ákelýi­niń ózi ólsheýsiz eńbek. Orkestrde oınaý úshin keminde mýzykalyq ýchılıshede bilim alý qajet. Ol zamanda ondaı mýzyka maman­dary bolmady. Osy­ny joǵarydaǵy sheneýnikterge túsin­dirip, nátıjesinde Qurmanǵazy orkestrin álemge tanytty. Basqasyn aıtpa­ǵannyń ózinde, ol kisiniń adamgershiligi de joǵary boldy. О́ner adamdarynyń bolmysy men tabıǵatyn tereń túsindi. Shákirtterin shabyttandyryp, olardy udaıy qoldap otyrdy, – dedi Aldabergen Myrzabekov. Sonymen, Qurmanǵazynyń «Serper»  kúıimen bastalyp, «Saryarqasymen» aıaq­talǵan konsertte orkestrdiń ár jyl­dardaǵy ardagerleri men Ahańnyń kózin kórgen shákirtteri kıeli sahnamen, baıyrǵy tyń­dar­mandarymen qaıta qaýyshty. Aınash ESALI. Sýretterdi túsirgen Bersinbek SÁRSENOV. Almaty.