О́risi keńeıgen óndiristi óńir

Damýdyń jańa kezeńine jarasty jasampaz ister elimizdiń barlyq óńirlerindegideı otandyq óndiris qarashańyraǵynda da tynymsyz qazir. Munyń ústine el qýatynyń ekono­mı­ka­lyq tiregi sanalatyn aımaqta kóshbasshylyq úrdisti saqtap, jańǵyrtý jaýapkershiligi bólek. Sol orynǵa berik bolýǵa umtylys qashanda erekshe. Bıyl da soǵan aıǵaq izdenis-sharalar jetip artylady, tyndyrylǵany da az emes, atqa­ryl­maqtyǵy budan da kóp. О́tken jyldy jalpy ónim kó­lemi boıynsha tuńǵysh ret 1 trıllıon 16 mıllıard teńgege asy­ryp, jemisti qorytyn­dy­la­ǵan oblys ekonomıka men áleý­mettik salany odan ári órletýge nyq qadam basa tústi. Oǵan áleý­et tolyq, múmkindik keńdi­gine búginde jer-jerde qaınaǵan ju­mys­tar dálel bola alady. Birinshi toqsandaǵy aıaq alys alǵa qoıylǵan mindet údesinen shy­ǵýǵa úmittendiredi. О́nerkásipte, óńdeýshi sektorda óndiristiń 13 paıyzǵa artýy esebinen damý qarqyny qamtamasyz etildi. Negizgi kapıtalǵa ınvestısııa kóle­mi byltyrǵy sáıkes merzimmen salystyrǵanda 1,5 esege ósýi or­taq iske zor qozǵaý boldy. Sonyń ishinde qurylystyń qyzý qolǵa alynýy nátıjesinde 68 myń shar­shy metr turǵyn úı paı­da­lanýǵa berildi. Munyń ózi ótken jyldaǵy osy kezeńmen salys­tyr­ǵanda 26 paıyzǵa artqan­dy­ǵyn alǵa tartar derek. Osyn­daı­lyq oń ózgerister bıýdjet túsim­deriniń molaıýyna da áserin tıgizýde. Kiris bóligi bıylǵy úsh aıda byltyrǵydan 3 mıllıard 404 mıllıon teńgege artyq tolyqty. 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan Memlekettik údemeli ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵdar­la­masynyń sheńberinde Indýs­trııa­landyrý kartasyna engizilgen, jalpy somasy 47 mıllıard teńgeden asatyn 24 jobany júzege asyrý kózdelip otyr. Bu­lardyń qatarynda jaryq beretin sham óndirisin uıymdastyrý tá­rizdi respýblıkalyq mańyzdaǵy jobalar bar. Máselen, ol Qa­zaq­stanǵa jylyna 300 Mvt genera­sııa­lyq qýattylyqty únemdeýge múmkindik jasaıdy. Kóshe sham­dary kóp ornatylǵan Almaty men Astana qalalary úshin asa paıdaly. Shıkizattyq emes eks­portty yntalandyrý maqsatynda bastalǵan «Eksport-2020» baǵ­dar­lamasy jergilikti ónimder ótimdiligin arttyrýǵa yqpal etse, al 2011-2015 jyldarǵa jáne 2020 jylǵa deıingi kezeńge ar­nalǵan agroónerkásip keshenin ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq da­mytýdyń aýqymdy is-sharalary osy baǵytta eleýli ózgerister kút­tirip otyr. Elbasynyń tap­syr­malaryna sáıkes órkendeý jo­lyndaǵy jańa bir qaryshty qadam bul kúnde oblys tyny­sy­na osylaısha tyń serpin berip keledi. El tarıhyndaǵy eń mereıli mereke – Táýelsizdiktiń 20 jyl­dy­ǵyn súbeli tabystarmen atap ótýge taýdaı talpynys qara­ǵan­dylyqtarǵa ortaq ynta. Oblysqa jumys saparyn jal­ǵastyrǵan Prezıdent N.Nazarbaev keshe Qaraǵandyda jańadan qatarǵa qosylǵan áleýmettik-eko­nomıkalyq nysandardy aralap kórip, isterimen tanysty. On­da­ǵy ujymdar Prezıdentti saı­laý­daǵy tamasha jeńisimen qut­tyq­tap, ózderiniń qýanyshtaryn bildirdi. Aldymen Elbasy «Ergono­mı­ka» JShS-inde bolyp, onyń bú­gingi tynys-tirshiligimen tanys­ty. Bul kásiporyn 1996 jyldan beri jumys istep kele jatyr. Ol – turǵyn úı-kommýnaldyq sha­rýa­shylyq salasyn jylýmen qam­tamasyz etýde, energııa únem­deýde jáne aýyz sýdy tazalaý, esepteý jumystary boıynsha jańa, ınnovasııalyq tehnologııa­lar­dy engizý maqsatymen quryl­ǵan ǵylymı-tájirıbelik orta­lyq. О́ndiriske engizgen keıbir jańalyqtaryn fırma aldymen ózderiniń keńsesin salǵanda paı­dalanypty. Sol «Ergonomıka» ofısin salǵanda qoldanylǵan energııa únemdeý tehnologııalary men jabdyqtary qazir de tıimdi jumys istep, fırmanyń osy shy­ǵyndarǵa tólenetin qarajatyn aıtarlyqtaı únemdep otyr eken. Barlyǵy 1850 sharshy metrdi qu­raıtyn ofıs ǵımaratynyń ener­ge­tıka men jylýǵa tólenetin qa­ra­jaty dál ózindeı basqa ǵıma­rattarmen salystyrǵanda álde­qaı­da tómen kórinedi. Elbasy N.Nazarbaevqa qol­danylǵan jabdyqtar men tehnologııalar kórsetilip, olardyń jumys isteý tártibi tanysty­ryl­dy. Sonyń ishinde jylýdy bu­rynǵysha qabyrǵalar arqyly berý emes, aıaqtyń astynan jiberý, sondaı-aq sýyq kóbirek enetin sol­tústik qabyrǵalardy tutas qoıyp, terezeni ońtústik jaqtan shyǵarý ıdeıasy Elbasyna qatty unady. Kásiporyn basshylyǵy jylý beretin maýsymda osy jab­dyqtardy paıdalanýdyń arqa­syn­da jylýǵa tólenetin 650 myń, al elektr energııasyna tóle­netin 300 myń teńge únem­del­genin aıtty. «Ergonomıka» JShS aıasynda kóptegen kásiporyndar jańa tehnologııalardy engizý tý­raly usynys túsirip, ony tá­jirıbeden ótkizedi. Sonyń ishinde JShS «AlmazServıs» sýdy bu­zylýdan saqtaıtyn «Penetron» gıdroızolıasııalaý júıesin, Qa­zaq­stan men Germanııanyń «Mınova Kazahstan» BK jylý júıe­sindegi jylýdyń temperatýrasyn tómendetpeıtin ızolıasııalaý ma­te­rıaldaryn aldymen tájirı­be­den ótkizip, qazir óndiriske engizipti. Al «Qaraǵandy Jaryq» JShS elektr júıelerin jańartý men damytýǵa qajetti «ASKÝE 0,4-10 kv» ınvestısııalyq joba­syn iske asyrypty. N.Nazarbaevtyń Qaraǵandyda atbasyn tiregen ekinshi nysany oblystyq qan quıý ortalyǵy bol­dy. Aýmaǵy 12 993 sharshy metr bolatyn bul ǵımarat kólemi 1,6 gektar jerdi alyp jatyr. 2008 jyly bastalǵan onyń qurylysy jaqynda ǵana aıaqtalypty. Or­ta­lyq jylyna 20 myń lıtr qan saqtaı alady. Osynaý alyp me­dı­sınalyq mekemeniń jalpy quny 2,7 mlrd. teńge eken. El­ba­sy onyń kóptegen bloktaryn aralap, ortalyqtyń jumys isteý tártibimen tanysty. Ǵımaratta qarsy alyp, onyń ishin aralatyp júrgen oblystyq densaýlyq saq­taý basqarmasynyń bastyǵy E.Ábilqasymov aımaqta medısı­na­lyq mekemelerdi salý qarqyny artyp, olardyń materıaldyq-teh­­nıkalyq bazasy nyǵaıyp kele jat­qanyn aıtty. «Prezıdent bekitken «Salamatty Qazaqstan» baǵ­darlamasynda belgilengen maq­sattardy tolyǵymen oryndaý jo­lynda alǵa basa beretin bolamyz», dedi ol. Qan quıý ortalyǵynyń dırektory V.Laktıonov Elbasyn donorlardy irikteýdiń alǵashqy kezeńinen habardar etti. Sondaı-aq qan daıyndaý bólimshesin, plazmoferez ben plazmosıtoferez zaldaryn, qan ketýdi toqta­tý­ǵa jáne jara ornynyń tez bitýine arnalǵan fıbrın atty medı­sı­nalyq jelim ázirlenetin zert­hanany kórsetip, olardyń fýnk­sııalarymen tanystyrdy. Bul ortalyq qazirgi zamanǵy halyqaralyq talaptarǵa saı keletin joǵary tehnologııaly dıa­g­nos­tıkalyq jáne qan men onyń komponentterin saqtaıtyn ter­mo­jabdyqtary, qan arqyly beriletin ınfeksııany anyqtaıtyn tes­tisi bar biregeı keshen bolyp tabylady. Ony salý Elbasynyń tikeleı tapsyrmasynyń nátıje­sinde júzege asqan. Keshendi aralap shyqqan soń N.Nazarbaev Qaraǵandyǵa jasa­ǵan saparyn qorytyndylap, jýrnalıstermen brıfıng ótkizdi. Osyndaı qan ortalyqtary Shym­kentte tirkelgen tragedııalyq jaǵ­daılardan keıin qolǵa alyn­dy. Onda jaýapsyz, beı-bereket ómir súrip júrgen kezbelerdiń qa­nyn quıýdyń saldarynan adamdar ólimine jol berilgen edi. Al­daǵy ýaqytta sondaıdy boldyr­mas úshin biz sapaly qan ortalyq­taryn ashý isin shuǵyl túrde qol­ǵa aldyq. Onyń alǵashqysy Shym­kentte, odan keıin Astanada, endi mine, Qaraǵandyda da ashy­lyp otyr, deı kelip, Elbasy ortalyqtyń jetistikteri týraly aıtyp berdi. Der kezinde qajetti qandy quıý arqyly adamdy ólim­nen alyp qala alamyz. Sonyń arqasynda ana men bala jáne basqa da adamdardyń ólimi azaı­yp, halyq sany da artatyn bo­la­dy. Qazir qazaqstandyqtardyń ortasha ómir súrý jasyn 72-ge jet­kizý maqsat etilip otyr, dedi Prezıdent. Elbasy Qaraǵandydaǵy den­saý­lyq saqtaý salasynyń jalpy jumysy týraly aıtqanda, oǵan tolyq qanaǵattanatynyn bildirdi. Sońǵy bes jylda ǵana ob­lysta on segiz densaýlyq saqtaý mekemesi salynǵan jáne olar joǵary talaptarǵa jaýap beretin qural-jabdyqtarmen jaraq­tan­dy­rylǵan. Densaýlyq saqtaý sa­lasynyń jańa júıesin engizý ar­qyly dárigerler men medısına qyzmetkerleriniń áleýmettik qam­syzdandyrylýy da jaqsa­ryp, jalaqy ósken. Kardıologııalyq ortalyq ta ashylǵaly jatyr. Sóıtip, oblys azamattary júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń qymbat otasyn shetelge baryp jasatpaı, ózderinde-aq jasata alatyn bolady. Osynyń ózi ólimdi azaıtyp, halyqtyń ómir súrý jasyn ulǵaıtýǵa múmkindik beredi, dedi Prezıdent. Oblystyń jalpy damý qar­qynyna baǵa bere kele, Elbasy onyń durys baǵytta ekenin atap aıtty. Barlyq salada da qaraǵan­dylyqtarda ilgerileý bar. Sonyń ishinde údemeli ınnovasııalyq-ındýstrııalyq damý baǵdarlama­sy boıynsha bıyl 24 nysan iske qosylmaqshy, bul respýblıka­da­ǵy eń joǵary kórsetkish, dedi Elbasy. Sondaı-aq ol aýyl sha­rýashylyǵy, ǵylym jáne basqa salalarda da úlken jetistikter baryn atap ótti. Sóziniń sońynda Prezıdent qaraǵandylyqtardy Otan qorǵaýshylar kúni jáne Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńis kúni merekelerimen quttyqtap, jaqsylyq tiledi. Jaqsybaı SAMRAT, Aıqyn NESIPBAI. Qaraǵandy. ----------------------------------------- Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.