«Qazaqtarmen myń jyldyq qudamyz» – deıdi oblysqa esimi belgili qojalyq tóraǵasy Anatolıı MATASOV

Anatolıı Petrovıch keler jyly alpystyń asqaryna shy­ǵa­dy. Ol – osy óńirdiń týmasy, 17 jasynan bastap mehanızator mamandyǵyn meńgerip, trak­tor­shy, kombaınshy bolyp eńbek etti. Egis-dala brıgadasyna jetekshilik jasap, Jer-ananyń qa­dyr-qasıetin kókeıine túıip ós­ken azamat elimiz naryq ekono­mı­­ka­sy­na kóshken kezde aýdanda al­ǵash­qylardyń biri bolyp sharýa qo­jalyǵyn qurdy. «Jas qa­nat» sharýa qojalyǵynda bas­tap­qy kezde sanaýly mal, bir myń­nan astam gektar egistigi bol­dy. Qo­ly­nan is keletin azamat artynsha «Kishi Naryn» qo­ja­lyǵyn qu­ryp, oǵan eki aýyl­dyń turǵyn­daryn ju­mys­qa qa­byl­dady. Ejel­den qa­zaq­tarmen tatý, yntymaqtaǵy Ana­­tolıı Petrovıchtiń eki qoja­ly­ǵynda eńbek etetinderdiń kóbi jergilikti ult ókilderi. Anatolıı Petrovıch jubaıy Nadejda Fedorovnamen birge úsh ul, bir qyz tárbıelep ósirdi. Qa­zaqtyń ádet-ǵurpyn, salt-dás­túrin jetik biletin A.Matasov eki birdeı qyzyn qazaqtarǵa tur­mysqa berdi. Anna degen qyzy óskemendik Ernar Baıanǵazınge turmysqa shyqqan. Odan bir jıenderi bar. Qudalary Erbol men Roza dostary arasynda syıly, qarapaıym jandar. Erbol ot­stav­kadaǵy polkovnık, onyń za­ıy­by Roza orys tili men áde­bıe­tiniń mamany, qazir D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetinde oqytýshy. – Qazaqtardyń quda-qudaǵı dese ishken asyn jerge qoıa­ty­nyn burynnan bilýshi edim. Al Erbol men Roza biz degende kó­ńil­deri darhan, keń jaılaý. Olar jaqynda aǵasy Sosıal men jeń­gesi Qarlyǵashty ertip kelip, qo­naq bolyp ketti. Kúıeý bala­myz Ernar Ulttyq qaýipsizdik komıtetinde qyzmet etedi, maıor, al qyzymyz Anna qazir balasymen úıde. Al ekinshi qyzymyz Vera da jergilikti jerdiń turǵyny Rýslan Aıdaǵulov degen azamatqa turmysqa shyqqan. Ekinshi kúıeý balam ózimmen birge eńbek etip júr, – dep  Anatolıı Petrovıch aǵynan jaryldy. A.Matasovtyń eki qojalyǵyn­da bul kúnderi 150 adam jumys isteıdi. О́tken jyly qojalyq úsh myń gektarǵa egin egip, gektary­nan 30 sentnerge deıin ónim aldy. Tipti bıdaıdyń ár gek­tary­nan 35-40 sentnerge deıin ónim jınap, rekord jasady. Anatolıı Petrovıch tehnıkany jańartyp,  «Belarýs» traktory, «Enıseı» kombaıny sııaqty 11  tehnıka sa­typ alypty. Ony bankterden nesıege emes, «Agroqarjy» fırma­sy arqyly lızıngke alyp, qary­zyn jaýyp ta úlgergen. Qazaqtyń jerinde turyp, onyń salt-dástúrlerine, tipti «mal ósirseń, qoı ósir» degen ula­ǵat­ty sózine den qoıǵan A.Matasov jibek júndi soltústik­qazaq­stan­d­yq merınos qoıyn ósire bastapty. Bir kezderi onyń sany tórt myńnan asqan. Qazir eki myń shamasynda eken. – Sizderge ótirik bolar, al bizge shyn, osynaý et pen jibek júndi mol beretin merınos qoıyn ósirýge degen talpynys kúshti bolǵan. Amal ne, eńbegimiz esh bolýda, sapaly júnniń bir kelisi nebári 180 teńge.  Al bir qoıdan bes-alty keli jún bersek, odan kem degende tórt kostıým tigýge bolady eken. Al kostıýmińizdiń baǵasy qansha ekeni belgili. Sebebi, sapaly júnnen sapaly kıim tigiledi. Memleketke rahmet, iri qara men qoı ósirseń, etin tap­syr­sań, sýbsıdııa beredi, biraq onyń mólsheri mardymsyz, bir kelisine 100 teńge ǵana alasyz. Son­dyqtan aldaǵy ýaqytta aýdandy bylaı qoıyp, oblysta osyndaı qoı tuqymyn ósiretin birden-bir sharýashylyq basshysy retinde aıtarym, salalyq  mınıstrliktegi basshylar asyl tuqymdy mal ósiretin bizderge nazar aýdarsa eken, – dep biraz jaılardan habardar etti. Qoı fermasyna keldik. «Qoı qozdap, qorada shý» degendeı, saýlyqtardyń barlyǵy túlepti. Kók shyǵa bastaǵandyqtan, birer otar jaıylymdyqqa shyǵyp úl­ge­ripti. Qozylardyń birazy qorada, shóp-jem berilýde. Qojalyqta 300 iri qara, 170 jylqy bar. Kó­mekshisi Oralhan Álimbaev, zootehnık Muhtarhan Álibaev Anatolıı Matasovtyń oń qoly. Al kúıeý balasy, mehanızator Rýslan Aıdaǵulov, kombaınshy Sergeı Matasov, elektrmen dáneker­leý­shi Iýrıı Marılov, kombaın­shy Rınat Bozashev ózderine tap­syrylǵan iske jaýapkershilikpen qaraıtyn pysyq azamattar ekeni baıqalady. Qojalyq tóraǵasyn tolǵandy­ra­tyn máseleler az emes. Sonyń biri, sońǵy birer jylda tehnıka men qosalqy bólshekterdiń adam nanǵy­syz qymbattaýy kórinedi. Shynyn­da da, alańdaýǵa turarlyq jáıt. Má­se­len, bir keli elektrot qazir 400 teń­geden 1700 teńgege bir-aq se­kirgen. «Nıva» kombaıny byl­tyr­lar 4 mıl­lıon 300 myń teńg­e tursa, qazir 11 mıllıonǵa sha­ryq­tap ketken «MTZ-80» trak­­tory tipti 3 mıllıon teńgeden  asyp túsedi. Al burynǵy baǵasy 9100 AQSh dol­la­ry bolypty. «KamAZ» máshıne­si­niń bir doń­ǵa­laǵy 5 myń teńgeden 14 ese ósip, 70 myń teńgege jetken. «Sonda qo­ja­lyqtar qalaı ómir súrýi tıis, «áı deıtin áje, qoı deıtin qoja joqtyń» keri keldi me, joǵary jaqtaǵylar baǵa saıa­satyn rettep otyrýy kerek emes pe? Qarjy daǵdarysy degendi syl­taý etip, biz de ósirgen bıdaı men astyq­tyń baǵasyn as­pan­datyp otyrsaq, elge ne betimizben  qaraı­myz», dep qoja­lyq tór­aǵasy A.Matasov ózin tol­ǵan­dyr­ǵan oıyn ortaǵa sal­dy. Shy­nynda da, oılanatyn másele! Oblys ákimi B.Saparbaev osy­dan eki jyl buryn «Týǵan jerge taǵzym» aksııasy aıasynda buryn­dary sýteginge jekeshelenip ketken balabaqsha, klýbtardy keri qaıtarý jóninde bastama kóter­geni belgili. A.Matasov eki birdeı úlken ǵımarat – balabaqsha men mádenıet úıin tegin qaıtar­dy. Qazir mádenıet úıiniń ishi kir­se shyqqysyz, al bala­baq­sha­da elý bala tárbıelenip jatyr. Onyń taǵy bir azamattyǵyna eriksiz súısinesiz. «О́zinde eńbek etetinderge 620 gramdyq nannyń bir ból­kesin nebári 25 teńgeden sata­dy, sonda bir jylda 3 mıllıon teńge óz qaltasynan shyǵa­dy. Son­daı-aq, kómir, shópti de eki ese arzan baǵaǵa beredi. Ju­baıy Nadejda Fedorovna ustaı­tyn dúkende de azyq-túlik baǵa­sy arzan», deıdi Katonqaraǵaı aýdanynyń ákimi Arman Bek­bosynov rızashylyqpen. Qazaqtarmen qudandaly, bir ózin­de birneshe ulttyń qany bar (ózi aıtady) Anatolıı Petrovıch «Qur­met» ordeniniń ıegeri, «Kato­qa­raǵaı aýdanynyń qur­metti azamaty». Ońdasyn ELÝBAI. Shyǵys Qazaqstan oblysy, Katonqaraǵaı aýdany. ____________________ Sýrette: A.MATASOV pen aýyl ákimi Berdibek Erejepov.