Assalaýmaǵalaıkúm, «Gamlet»!

I.Omarov atyndaǵy Qostanaı oblystyq qazaq drama teatrynyń sahnasynda álemdik dramatýr­gııa­nyń shyńy sanalatyn Ý.Sheks­pır­diń «Gamlet» tragedııasy qo­ıyl­dy. Qazaqtyń keń tynysty aqyny Hamıt Erǵalıev aqóleń túrinde aýdar­ǵan shyǵarmany teatr­dyń bas rejısseri, Qazaq­stan­nyń halyq ártisi Ersaıyn Tólebaı sahnala­ǵan kezde yq­sham­dap, qazaqy uǵym­ǵa yńǵaılaı túsipti. Rejısserdiń bul sheberliginen tereń fıloso­fııa­ǵa quryl­ǵan oqıǵa jelisine esh­qandaı nuq­­san kelip turǵan joq. Ǵu­myryn teatrǵa arnap kele jat­qan kánigi mamannyń aıtýynsha, dra­matýr­gııa­nyń álem­dik injý-mar­ja­ny sanalatyn shy­ǵar­many qoımaı, eshqandaı teatr bıik deń­geıge shyq­­tyq dep aıta al­maıdy. Qos­tanaı teatry mundaı bıikke on jyldyń ishinde kóte­ril­di. «Án túzeldi, tyńdaýshym, sen de tú­zel» degen emes pe Abaı! Qazaq teatry «Gamletti» qoıady degennen zal kórermenge lyq toldy. Onyń arasynda qarııadan jas­tarǵa deıingi jas ereksheligin by­laı qoı­ǵanda, orys teatrynyń kórermen­deri de júr. Spektakl aıaqtalyp, sahna jabylǵanda ony bir demmen oty­ryp kórgen jurt­shylyq dýyl­dap ornynan turyp ketti. Rasyn aıtý kerek, rejıs­ser­diń de, akter­ler­diń de, kórer­me­nderdiń de mun­daı ala­qaı qýa­nyshy ár sát bola bermeıdi. Bul uly shyǵarmanyń boıaýyn buzbaı, kórermenge jetkize bilýden bolar. Akterlerdiń on­daǵy ár ke­ıip­­kerdiń beınesin ár­lep shyǵara bilýiniń arqasynda aq pen qara­nyń, adaldyq pen aram­dyqtyń, mahabbat pen ǵaýadattyń máńgi kúresin oıyp alyp kórsetken shy­ǵarma qyr­lanyp, jutyna tús­ken. Ákesi­niń inisi Klavdııdiń opa­syzdyǵy úshin odan kek alýdy oılaǵan Gamlet – Nurlan Ken­jeahmetovtiń ár qımylyn zal kirpik qaqpaı kútip otyrdy. Bo­ıyn kek kernegen Gamletten ba­tyl­dyqty da, batyr­lyq­ty da, ádil­dikti de, tipti eń jaqyn adam­daryn jo­ǵaltqan sharasyz jan­­nyń da kúıin uǵýǵa bolatyn edi. Aqyrynda onyń ózi de osy kú­restiń qurba­ny­na aınalady. ­О́nerdiń qudireti emes pe, kó­rer­men de oı jeteginde ketedi. Eki júz­di Polonıı, óziniń toǵy­shar­ly­ǵy jolynda týǵan aǵasyn qurban­dyqqa shalǵan Klavdıı, adaldyqty ustap tura almaǵan Gamlettiń anasy Gertrýda bolmasa adaldyq, adamgershilik úshin ómir­de kúres te bolmas edi. Gamletti súıgen Ofelııanyń shy­na­ıylyǵyn jas aktrısa Móldir Ta­ǵaeva mól­diretip kórsete bildi. Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń eńbek si­ńirgen qaıratkeri Qonys­bek Begaıdarov qandaı ról bolsa da shıyr­shyq attyryp jiberetin sheberligin bul joly da kópke dáleldedi. Onyń Polonııi bo­ıyn­daǵy jaǵympaz­dyq­­tyń, ba­qaı­e­septiktiń túbi jaq­sy­lyqpen aıaqtalmaıtyndyǵy kó­rermenin sendiredi. Sonymen qa­tar akterler Berikqan Tókenovtiń Klavdııi men Gúlmıra Ýálıeva­nyń Ger­trý­dasy da kórermen kó­ńi­li­nen shyqty. О́tken jyly on jyldyǵyn toılaǵan teatr osy kúnge deıin 52 shyǵarma sahnalapty. Akterler, rejısserler mańdaıterin sy­pyr­ǵan sol qoıylymdardyń kórer­menge bergeni de az bolǵan joq. Sońǵy jyldary qostanaılyqtar Ybyraı Altynsarınniń, Mirja­qyp­tyń, Sultan Baımaǵam­betov­tiń beınesin teatr sahnasynan kórdi. Alda qazaqtyń birtýar aza­maty, qoǵam qaıratkeri Ilııas Omarovtyń júz jyldyq mereı­toıy kele jatyr. Teatr atyn alyp otyrǵan ári Qostanaı topy­raǵynyń perzenti osynaý iri tul­ǵany da teatr ujymy kórermenge sahnadan kórsetkisi keledi. Bas rejısser Ersaıyn Tólebaıdyń aıtýyna qaraǵanda, onyń júzege asaryna teatr ujymy senimdi. Basqasyn aıtpaǵanda, qazaq teatr óneriniń paıǵambarlary Ser­ke, Elýbaı, Qapandy bergen Qos­tanaı óńiri tilimiz ben dinimiz, dástúrimiz eshkimge kerek bol­ma­ǵan zamanda rýhanı jutańdyqty da bastan keshti. Táýelsizdik alǵan jyldardan keıin oblysta qazaq teatry esigin ashty. Endi mine, qazir qazaq drama teatrynyń sán­di de sáýletti ǵımaraty boı kó­terýde. Ústimizdegi jylǵy kúzge salym ol paıdalanýǵa berilmek. – Teatrdyń ózi adamnyń rýhanı azyǵy úshin jumys isteıtin oryn. Teatrdyń ishi de, syrty da bári de sulý bolýy kerek. Qostanaıda saly­nyp jatqan teatrdaı ǵımarat Qazaq­stannyń ózge óńirinde ázirge joq. Bizde buryn kadr jetispeıdi degendi kóp aıtatyn edik. Qazir Qostanaı teatrynda kásibı tórt rejısser bar. Bul úlken jetistigimiz. Ár­tis­ter quramy da bilikti, jas ja­ǵy da tolymdy. Teatr janynan ashylǵan stýdııa balalar tár­bıe­lep, maman­dardy ózimiz daıyn­daý­ǵa múmkindik berdi, deıdi Er­saıyn Tólebaı. Teatr tek ósý, órleý ústinde. Bilikti rejısser biz áńgimelegen «Gamlet» spektakline kánigi akterlermen qatar, jastardy tart­ty. Olar da rejısser seniminen shyǵa bildi. Daıyndyq sheberligin shyń­daýdan jalyqpaıtyn teatr­dyń ár akteri Shekspırdiń álemdik deńgeı­degi shyǵarmasyn «Assalaýmaǵa­laıkúm, «Gamlet!» dep qýana qarsy aldy. О́ıtkeni, olar ózderiniń ishki qýatyna, da­ıyndyǵyna senimdi edi. Kórer­men­niń de kóńilinde osy sóz tur­ǵan­daı, óıtkeni olar teatr óneri­­niń álemdik qazynasynan qa­nyp ishkisi keledi de. Názıra JÁRIMBETOVA. Qostanaı.