Jumyssyzdyqty joıýdyń joldary

Eldi ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda 370 myńǵa jýyq jumys orny qurylatyn bolady. Bul jóninde keshe Májilis Tóraǵasynyń orynbasary A.Bobrovtyń tóraǵalyǵymen ótken «Eńbekpen qamtý-2020» baǵdarlamasy atty úkimet saǵatynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri málim etti. Mınıstr G.Ábdihalyqovanyń aıtýynsha, jańa nysandar qury­lysy kezeńinde 207 myń adam qa­ty­syp, keıin jańa kásip­oryn­dar­da 161 myń turaqty jumys orny qurylatyn bolady. Al 2011 jyl­­dyń 1 qańtaryndaǵy málimet boı­ynsha elimizde halyq sany 16,4 mıllıon bolsa, sonyń 48 paı­yzynan astamy jumyspen qam­tylǵan. Bul oraıda jalda­ma­ly qyzmetkerler sany 31,7 paı­yz, al óz betinshe ju­my­spen aı­na­lysýshylar úlesi 16,5 paıyzdy quraıdy. Osy rette Gúlshara Naý­shaqyzy elimizde halyq sany, jalpy alǵanda, 1,8 mıllıon adam­ǵa kóbeıip, jaldamaly qyz­met­kerler sany 1,7 mıllıonǵa artqan­dyǵyn, al qazaqstandyqtar taby­sy­nyń 2,6 eseden astamǵa ósken­digin atap ótti. Byltyr óz betinshe jumyspen aı­nalysýshylar sany 8,1 mıl­lıon­ǵa jetken. Onyń ishinde jal­da­maly qyzmetkerler 5,4 mıllıon adamdy nemese 66,7 paıyz, óz betinshe jumyspen aınalysýshy­lar 2,7 mıllıondy nemese 33,3 paıyz­dy quraǵan. Osy óz betinshe ju­mys­pen aınalysýshy adam­dar­dyń 91 paıyzy óz betinshe jumys isteıtinder, 6 paıyzyn jumys berýshiler, 2 paıyzyn óndiristik kooperatıv músheleri jáne 1 paı­y­zyn otbasylyq kásiporyn­dar­dyń jumyskerleri qurap otyr. О́z betinshe jumyspen aınalysýshy­lar­dyń aýyldaǵy sany 71,2 paı­yz, 25,8 paıyzy qalalarda ju­mys isteıdi. Alaıda olardyń ónim­di­ligi jaldamaly qyzmet­ker­ler­dikinen  6 esege deıin tómen bolyp otyr. Úkimet «Eńbekpen qamtý- 2020» baǵdarlamasyn bıylǵy jyldyń naýryzynda bekitken, ol úsh baǵyttan turady. Birinshi ba­ǵyt boıynsha kásiptik oqytýdan keıin jumysqa ornalastyrý qol­ǵa alynady. Ekinshi baǵyt – jeke isin bastaýshyǵa eń aldymen aý­ylda uıymdastyrýǵa járdemde­sý. Úshinshi baǵyt – turatyn jerinde jumys, ne bıznes jasaýǵa múmkindik bolmaǵan jaǵdaıda Baǵ­­darlama boıynsha damyǵan óńir­­ge barýǵa múmkindik berý. Osy oraıda mınıstrlik aǵymdaǵy jáne keleshektegi jumys oryn­darynyń jalpyulttyq derekter bazasyn qurýdy qolǵa alǵan. «Oqý­dan keıin únemi jumysqa ornalastyra otyryp, kásiporyn­darda on eki aıǵa deıingi merzimde memleket jalaqy mólsheriniń jartysyna deıin sýbsıdııa­laı­tyn áleýmettik jumys oryn­da­ryn qurý baǵdarlamasy keńinen qolda­nylatyn bolady», dedi mınıstr. Sondaı-aq, memleket kadr daıarlaýǵa ketetin shyǵynnyń 70 paıyzyna deıin jumys berýshige óteý arqyly baǵdarlamaǵa qaty­sý­shylardy oqytýǵa jáne ju­mys­qa ornalastyrýǵa ázir ká­sip­oryndar men uıymdardy qoldap otyrý kózdelgen. Baǵdarlamanyń bul bóligi 2012 jyldan bastap eńgiziledi dep kútilýde. Jumys­pen qamtý ortalyqtary jumys berýshilermen tıisti shart jasap, baǵdarlamaǵa qatysýshylardy ju­­mys berýshi kórsetken kásiptik oqytý uıymyna jiberedi. Al jumys berýshi jumysqa qabyl­dan­ǵannan keıin onyń shyǵys­ta­ryn óteı otyryp, uıymǵa kásiptik oqytýdyń tolyq qunyn tóleıdi. Aýylda kásipkerlikti damytý úshin mıkrokredıtter berý kóz­del­se, úmitkerdi 1 aıǵa deıin ká­sip­kerlik negizderine úıretý kýrs­tarynan tegin ótýi usy­nylady. Mıkroqarjy uıymdarynyń ózderi konkýrstyq negizde olar­dyń jumys tájirıbesine, kredıttik portfeline, kepildik qamta­ma­syz etý jáne t.b. máseleler boı­ynsha talaptar belgileıdi. Qaryz alýshyǵa 3 mıllıon teńgeden as­paıtyn somada bes jylǵa deıingi merzimge mıkrokredıt berý jos­par­lanǵan. Mine, osy máse­le­ler­di sheshý maqsatynda «Jumyspen qamtý týraly» Zańǵa Úkimet pen atqarýshy organdar quziretterine sáıkes tolyqtyrýlar engizý qa­ras­tyrylýda. Sonymen qatar, «Turǵyn úı qatynastary týra­ly» jáne «Memlekettik áleý­mettik kómek týraly» zańdarǵa qosymsha normalar engizý ýaqyt talabynan týyndap otyr. Mınıstr, sondaı-aq depýtat­tardyń kóptegen suraqtaryna jaýap berdi. Qazirgi tańda ataýly áleýmettik kómek alýshylardyń sany 100 myńǵa jetse, sonyń 30 myńdaıy (30 paıyzy) eńbekke jaramdy sanalady eken. Mine, osy eńbekke jaramdy degen aza­mattarǵa Baǵdarlamaǵa qatysý usynylmaq. Eger bas tartqan jaǵ­daıda AÁK mólsheri qys­qa­ra­tyn bolady.  Úkimet ataýly áleý­mettik kómek alýshylar sanyn kemitýdi oılastyryp otyrǵan jaıy bar. Depýtattar azamat­tardyń ózge óńirlerge kóship barýǵa beriletin 800-900 myń teńgelik  járdemaqysynyń baspana alýǵa jetpeıtindigin alǵa tartty. «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasyn jumyspen qamtý baǵdarlamasyna kiriktirý oryn­dy ekendigi de aıtylmaı qal­ma­dy. Osylaısha suraq-jaýaptan keıin óz oılaryn ortaǵa salǵan de­pýtattar mınıstrdiń baıanda­ma­syn nazarǵa alý kerek dep sheshti. Asqar TURAPBAIULY.