Trıýmfator jańa shabýyl shebin kórsetip berdi

Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna bıylǵy Joldaýy elimizdiń ómirin taǵy da joǵary sapalyq deńgeıge kóterý mejesin kórsetip bergen bir ıgilikti is baǵdarlamasy bolyp shyq­ty. Bul 2010-2020 jyldarǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarla­ma­nyń ekinshi jylyndaǵy kezekti jumystardyń jospary ǵana emes, sonymen birge, el ekonomıkasyn túpkilikti ártarap­tan­dyrýdyń, otandastar ál-aýqatyn sapaly jaqsartýdyń, sondaı-aq ulttyq ıntellekt ósýi­niń jańa bir jobasy ispetti qujat bolyp shyqqan. Menińshe, qujatta 2020 jylǵa deıin alynýy belgilengen asýdy merziminen buryn ıgerý maqsaty jatqan bolsa kerek. Osy ýaqytqa deıin biz Ońtústik-Shyǵys Azııa jolbarystary atanyp júr­gen qarqyndy damýshy memleketterdiń jetistikterine tań qalyp keldik. Al barlyq aqıqatqa ǵylymı negizde kóz salsa Qytaı túgili Malaızııa, Indonezııa, Sıngapýr sekildi mem­leket­terdiń damý qarqyny men jetken jetistigi bizdiń elmen salystyrýǵa da kelmeıdi. Osyǵan oraı Prezıdentimiz bıylǵy Jol­daýynda naqty statıstıkalyq aqparattar keltirdi. «Egemen damýdyń alǵashqy jıyr­ma jylynda jan basyna shaq­qan­daǵy ishki jalpy ónim Ońtústik Koreıada 3 ese, Malaızııada 2 ese, Sıngapýrde 4 ese, Vengrııada 5 ese, Polshada 4 ese ósken» degen naqty kórsetkishterdi Elbasymyz mysalǵa keltirdi. Al 2010 jyldyń qorytyn­dy­synda bul kórsetkish Qazaq­standa 12 eseden artyqqa ósip, dál qazir 9 myń AQSh dollaryn qurap turǵany da mysalǵa alyndy. Basqalar úshin jumbaq bolsa da bul naqty kórset­kish­terdiń aqıqattyǵy Ońtústik-Shyǵys Azııa jolbarystary­nyń ekonomıkalyq damý ta­rıhyn egjeı-tegjeıli zerttegen maǵan bes saýsaqtaı belgili bolatyn. Iá, bizdiń damý qarqynymyz buryn-sońdy adamzat tarıhynda bolyp kór­megen erekshe bir ǵajaıyp qubylys. О́ıtkeni, egemendikke deıingi jáne odan keıingi Qazaqstan ekonomıkasynyń damý tarıhy da, álemdik, onyń ishinde Eýrazııa qurlyǵyndaǵy memleketterdiń damý tarıhy da belgili. 50 jyldan asatyn tek qana ǵylymı-zertteý jumystaryna ar­nal­ǵan ǵumyrymda Eýrazııa túgil AQSh, Latyn Amerıkasy memleketteriniń eko­nomıkalyq damý barysyn saraptan ót­kizgen adammyn. Solardyń ishinde meni erekshe rıza etetini Qazaqstannyń 20 jyldyq damý tarıhy. Tipti, barsha álem «ǵalam ǵajaıyby» dep moıyndaǵan Japonııanyń damý qarqyny da, jetken jetistigi de dál Qazaqstannyń 20 jylda shyqqan bıigindeı rıza etip, tań qal­dyrmaıdy. Sebebi, birinshiden, Japonııa ekinshi dúnıejúzilik soǵysta jeńilgen elderdiń biri bolsa da, olarda qalyń bu­qaranyń sanasyn ózgertýge kúsh jumsaý qajet emes edi. Bul – basty baılyq. О́ıt­keni, naryq qoǵamyna qajetti zańdardyń júıesi saqtalǵan jáne memleket turǵyn­darynyń «memleket asyraıdy» degen masyldyq ustanym sanasyn ýlama­ǵan bolatyn. Ekinshiden, olarǵa AQSh basty kómekshi boldy. Úshinshiden, Japonııa jan-jaǵynan ashyq teńizge, ıaǵnı álemdegi eń arzan tasymal jolyna ıe memleket. Mine, Japonııadaǵy osynaý úsh ba­symdyqtyń birde-biri Qazaqstanda bol­ma­dy. Kerisinshe, Qazaqstan búkilálemdik qyspaq jaǵdaıynda táýelsizdik týyn kótergen memleket. Teńiz jolynan al­shaq­tyǵymyz dáleldeýdi qajet etpeıtin aqıqat. Bul – bir. Ekinshiden, AQSh bizdiń qýatty el bolýymyzǵa eshqashan da múddeli bolǵan joq. Bastapqyda bizdiń qolda KSRO-dan muraǵa qalǵan ıadrolyq qarý áleýeti bolǵandyqtan da úrke qarady. Úshinshiden, Qazaqstan Ulttyq bankti qurǵan kezde onda bir ýnsııa altyn nemese bir sent valıýta bolmady. Tórtin­shiden, táýelsizdik alǵan Qazaqstandy dú­nıe júzinde eshbir memleket tanymaıtyn edi desek, qatelespespiz. Besinshiden, táý­elsizdik alǵan kezde Elsınniń kómektes­kisi kelgenimen, Reseıde Qazaqstanǵa bere qoıatyn naqty kómek kúshi joq edi. О́zderi de turalap jatqan bolatyn. Altynshy­dan, irgedegi alyp Qytaıdyń bizge qatys­ty shekaralyq daýy boldy. Jetinshiden, ońtústiktegi jaqyn kórshilerimizde ter­ror­shyl-ekstremıstik áreketter órship turdy. Aýǵanstannan Qyrǵyzstan, О́zbek­stan, Tájikstan sekildi bizge jaqyn memleketterge kúshti qaýip tóndi. Segizinshiden, KSRO áskerı-ǵaryshtyq strategııa­lyq jobalaryna qyzmet etken búkil zaýyttar toqtaýǵa májbúr boldy. Bul Qazaqstan ındýstrııasynyń 80 paıyzyn enshileıtin alyp aǵza bolatyn. Túptep kelgende, Qazaqstanda halyq sharýa­shy­ly­ǵy taýarlaryn shyǵaratyn ónerkásip salasy el ekonomıkasynyń 10 paıyzyn da enshilemeıtin. Mine, osyndaı jaǵdaıda, alapat resessııa, gıperınflıasııa, sheksiz jumys­syz­dyq óris aldy. Basqasyn bylaı qoı­ǵanda, ǵalym meniń ózime osylardy toq­tatý múlde múmkin emesteı kórinetin. Oılap qarańyzshy, 1993 jyly teńgemizdi óndiriske engizgen kezde onyń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamy 1=4,5 mólsherinde bolatyn. Kóp uzamaı-aq ol 1=150 deń­geıinen asyp ketti. Al aýyl sharýa­shy­ly­ǵynyń qanshalyqty kúızelgenin aıtýdyń ózi qıyn. Tipti, onyń jaǵdaıyn kúni búginge deıin tú­zeı almaı kelemiz, biraq jal­py ekono­mı­kanyń ǵa­ryshtyq jyl­dam­dyqpen da­my­ǵany son­sha­lyq, 1994 jyl­ǵy jan basyna shaqqandaǵy jyldyq ishki jalpy ónimniń 700 dollarlyq deńgeıinen ústimizdegi jyldyń alǵashqy kúnine deıin dál osy kórsetkishti 9000 dollarǵa jetkize aldyq. Mundaı qarqyndy ǵarysh­tyq jyldamdyq demegende ne dersiz?! О́z basym Nursultan Ábishulyn sózdiń týra maǵynasynda trıýmfatorǵa teńeı­min. Árıne, ol áskerlerin sońynan ertip, jaý qamalyn alǵan joq. Biraq, táýel­sizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy eldiń jaǵdaıy jaý shapqan elden de jaman boldy desem, eshkim munyń qate deı almas. Halyqtyń teń jartysynan astamy jumyssyz qaldy. Mine, dál osyndaı jaǵdaıda teńselip ketken halqyna juba­nysh aıtý úshin sol kezderi Nursultan Nazarbaev qalyń buqaramen qazirgiden de jıi kezdesip júrdi. Bir qaıran qalarlyǵy sol – halyqty tózimge shaqyrǵan Prezıdentimiz qıyndyqtyń kóp uzamaı-aq artta qalatynyna ýáde etip júrdi. Ol kezde «Shevron» kompanııasy bizdiń elge áli kelmegen. Kaspıı túbinen áli bir shelek munaı alynbaǵan shaq bolatyn. Joǵaryda aıtyp ketkenimdeı, Batys pen Shyǵystyń alpaýyt ınvestorlary bizdiń ekonomıkany kóterýge qarjy salmaq túgil, shoshıtyndaı jaǵdaıda edi. О́ıtkeni, ıadrolyq tajal qarýy bar el boldyq. Osynyń bárin táýelsiz­dikten keıingi damý saıasatynyń baǵytyn 180 gradýsqa bura alǵan, bul rette odan ári ne bolady dep múlde qobaljymaǵan Nursultan Ábishulynyń kemeńgerligine rıza bolasyń. Ol naǵyz trıýmfatordaı batyldyq tanytyp, barlyq qıyndyqtar­dy jeńip shyǵyp júrdi. Alǵashqy jyl­daryn Qazaqstandaǵy shıkizat qoryn nasıhattaýǵa arnaǵan Elbasymyz jańy­lys­pady. Teris qarap júrgen sheteldik alpaýyttardyń beti buryldy. Áýeli «Shevron» keldi, sonan soń «Brıtıj Petrolıým», «Adjıp», taǵy basqalary yqylas tanyta bastady. Qazir osyndaılardyń kópshiligi Nur­sultan Ábishulynyń qabyldaýyna kirýge yntyzar bolyp júr desem, qatelespes­pin. Ár qadamyn ǵylymı negizdep alyp baryp basatyn Prezıdentimiz eńbek maı­danyndaǵy shabýyldaryn údete tústi. Birinshi kezekte shıkizat óndirisine ınvestısııa quıýshylarǵa jol ashty. О́ıtkeni, KSRO zamanynyń ózinde Qazaqstannyń metallýrgııa, energetıka atalatyn ındýs­trııalyq salasy negizinen shıkizat óndirý­men aınalysatyn. Solardy qalpyna keltirsek, iri qalalarymyzdaǵy biraz adam jumys tabatynyn, aqyr aıaǵynda osy taýarlardy eksporttaý arqyly elge valıýtalyq kiris túsirýge bolatynyn ol kisi durys túsindi. Aqyry barlyq is Nursultan Ábishuly oılaǵanyndaı sheshildi. «Qazaqstan-2030» Strategııalyq damý baǵdarlamasynyń bastapqy kezeńi dál osylaısha shıkizattyq salany ıgerip, qor jınap, halyqtyń basym bóligin jumyspen qamtamasyz etip, eldiń ál-aýqatyn kóterýge arnalǵanyn osy 30 jyldyq aýqymdy jospardy jasaýǵa qatysqan ǵalymdardyń biri retinde men jaqsy bilemin. Nátıje biz josparlaǵannan da jaqsy bolyp shyqty. Shynyn aıtaıyn, dál sol jospardy jasap jatqan kezde, basqany by­laı qoıǵanda, óz basym kúızelip tur­ǵan Almaty kóshelerinde 2010 jyly 450 myń jeńil avtokólik kún saıyn júrýi múmkin ekenin kóz aldyma elestetpep edim. Bul bul ma, qazir bizdiń Qazaqstanda 2 mıllıondaı jeńil avtokólik resmı tirkeýden ótken eken. Bul degenińiz, árbir segizinshi otandas nemese bas-aıaǵy 4 jannan turatyn eki otbasynyń biri kólik minip júr degen sóz. Mundaı baılyqty álemniń eshbir memleketi bas-aıaǵy 20 jylda qamtamasyz ete alǵan joq. Eger osy ýaqytqa deıingi beıbit sha­býylda alǵan shepterdi esepter bolsaq, onda «Qazatomprom» ulttyq atom óner­kásibi kompanııasynyń ýran óndirip, eks­porttaýdan dúnıe júzi boıynsha birinshi orynǵa shyqqanyn aıtsaq ta jetkilikti. Ýran qory jaǵynan bizben shamalas jáne ashyq teńiz jolyna birden shyǵatyn, sondaı-aq tórtkúl dúnıege erteden tany­mal, aqyr aıaǵynda búkil ǵumyryn na­ryqtyq qoǵamda ótkizip kele jatqan Avstralııa men Chılı sekildi memleketter bizdiń sońymyzda qalyp qoıdy. Al osy­nyń ishinde Avstralııa Ulybrıtanııanyń, Uly­brıtanııa AQSh-tyń senimdi áriptesi ekenin eskersek, onda Qazaqstannyń shyq­qan bıigi ǵalymdardyń da basyn aınal­dyratyndaı asqaq shyń deýge bolady. Trıýmfator N.Á.Nazarbaev eshqashan da jetistikke toqmeıilsigen tulǵa emes. Ol ultynyń, memleketiniń aldyndaǵy óz jaýapkershiligin jete sezinip, jumys isteıtin naǵyz kóshbasshy. Iá, ol kóp Pre­zı­denttiń biri emes, biregeı Ult Kósh­basshysy. Sondyqtan da óziniń bilim-biligin, baı tájirıbesin ultynyń ıgiligi úshin, ózi shańyraǵyn kótergen memle­ketiniń órkendeýi úshin jumsap keledi. Sondyqtan da 2007 jyldyń tamyzynda AQSh ıpotekalyq júıesinde bastalyp, búkil álemge taraǵan daǵdarys zardabyn Qazaqstan onshalyqty sezine qoıǵan joq. О́ıtkeni, AQSh-ta bastalǵan «daýyldyń» túbinde bizge de jetetinin jete túsingen Kóshbasshymyz odan qorǵanatyn dýal turǵyzǵan joq, sonyń qýatyn el ıgiligine paıdalanyp qalý úshin jel dıirmen jasap úlgerdi. Men kezinde «Qazaqstan daǵ­darysty óz paıdasyna sheshe alady» degen edim. Boljamym ómirdiń aqıqatyna aınaldy. Sebebi, Nursultan Ábish­ulyndaı bilikti basshysy bar el alys bo­lashaqty jarqyn etý úshin alyp baǵdar­lama qabyldaǵany barshaǵa belgili. Sol 30 jyldyq baǵdarlamanyń ekinshi kezeńi ındýstrııalandyrý men ınnovasııalyq óndiris qurýǵa, túsiniktirek tilmen aıt­saq, shıkizat emes daıyn buıym shyǵa­ratyn kásiporyndardy ómirge ákelýge arnalǵan. Osy jerde aıta keteıin, at­qarýshy bıliktiń alǵashqy onjyldyqta tyndyrǵan isi sonshalyqty – biz kelesi onjyldyqtyń ındýstrııalyq-ınnovasııa­lyq baǵdarlamasyn jasap júzege asyrýǵa da, oǵan deıingi búkilálemdik qarjy daǵdarysyn jeńýge de jetetin qor jınap alǵan bolatynbyz. Sol qordyń arqa­synda daǵdarys qyspaǵyn sezbedik, sol qordyń arqasynda ındýstrııalyq-ınno­vasııalyq baǵdarlamanyń bastapqy jy­lyn tabysty aıaqtadyq. Endi mine, «Ekinshi jyly ne isteý kerek?» degen suraqqa dál osy Joldaýda jaýap berilip turǵan sekildi. Biraq, túsine bilgen adamǵa Elbasynyń bul Joldaýy bir jylmen shektelmeı, alys bolashaqtaǵy tutastyqty qamtı otyryp, el ekonomıkasyn ártaraptandyrý, ishki jalpy ónimdegi qosymsha quny mol daıyn taýarly óndiris úlesin ulǵaıtý, bul úshin múlde jańa óndiris oryndary men ınfraqurylymdar jasaý, osyny túpkilikti baıandy etetin ǵylymdy meılinshe qoldaı otyryp, ulttyq ıntellektini sapalyq joǵary deńgeıge kóterý, sóıtip, Nursultan Ábishulynyń qyzme­tin­degi basty maqsat – qazaqstandyq­tar­dyń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn odan ári jaqsarta túsý, bir sózben aıt­qanda, barlyq istiń nátıjesin otandastar ózderiniń kúndelikti turmys-tirshiliginde, ómiri men densaýlyǵynda seziný degen aýqymdy sharalar tizbegin qamtyǵan. Bir qaraǵan adamǵa jańa óndiris tek qana jańa ónim berýmen, ári ketkende sony satqannan túsetin kiristi molaıtýmen shekteletin sekildi kóringenimen, onyń Qazaqstanǵa, qazaqstandyqtardyń bolmys-bitimine, sana-sezimine tıgizetin yqpaly «soqamen jer jyrtyp júrgen adamnyń ǵarysh kemesin ıgerýge qabiletti bolyp shyqqanyndaı» áser etetin asa betburysty is. О́ıtkeni, jańa kásiporyn­dar negizinen ınnovasııalyq óndiris oryn­dary bolyp esepteledi. Ondaǵy qyz­metterdiń ataýlary da, eńbek etý jaǵdaıy da múlde bólek. О́ndiris ornynyń sanı­tarlyq jáne ekologııalyq tazalyǵy joǵary deńgeıde bolady. Qyzmetkerler munda óndiristi negizinen kompıýter arqyly basqarady. Bul úshin, onda jumys isteıtinderdiń bilimi halyqaralyq joǵary deńgeıde bolýy shart. Biz ǵylym men óndiristiń kirigýi degende, árqashan da ǵalymdar ashqan jańalyqtardyń nátıjesin konveıerlik óndiristen alý degendi kózge elestetemiz. Bul durys ta, biraq ol ǵylym men óndiristiń kirigýi degen úlken uǵymnyń bir ǵana tarmaǵy. Al, joǵaryda aıtqanymdaı, jańa kásip­oryn­darda jumys isteıtin maman qyzmet­kerlerdiń óndiristi kompıýtermen bas­qarýy sol «ǵylym men óndiristiń» degen uǵymnyń kelesi bir bólshegi emes pe? Iá, dál solaı. Olaı bolsa, jalpyulttyq ju­mysshy taby qalyptasqanda, olar jo­ǵary ıntellektýaldy bolyp shyǵady eken. Bul degenińiz, naǵyz ulttyq órleý. Mine, Nursultan Nazarbaev «basty maq­satymyz ıntellektýaldy urpaq tár­bıe­lep, ıntellektýaldy ult qalyptastyrý» dese, osynaý ustanymda búkil qazaq­stan­dyq óndiristiń biz joǵaryda aıtqandaı baǵytta damıtyny aıtylyp tur dep uǵynǵan jón. Joldaýdy aýqymdy baǵdarlama dedim. Endi osy sózimdi dáleldeı keteıin. О́z Joldaýynda Elbasy «2014 jylǵa deıin jalpy quny 8,1 trıllıon teńgeni qu­raıtyn 294 ınvestısııalyq jobany júzege asyrý josparlanyp otyr» dedi. Sondaı-aq osy ınvestısııalyq jańa jobalar jumys isteı bastaǵanda 161 myń turaqty jumys orny ashylatyny da aıtylǵan. Endi oılap kórińizshi, 161 myń adam ınnovasııalyq ónim shyǵaratyn, qyzmet kórsetetin jańa kásiporyndarda jumys isteıdi. Olardyń barlyǵy da osy zamanǵy ozyq tehnıkamen jaraqtanǵan nysandar bolady. Demek, munda jumys isteıtin osynshama adam joǵary bilikti naǵyz ıntellektýaldy tulǵa bolýy kerek degen sóz ǵoı. Ulttyq damý degen osy. «Kemeldengen sosıalızm dáýirinde» qala­lardaǵy zaýyttar men fabrıkalarda ju­mys isteıtin qazaqtardyń sany 10 paı­yzǵa da jetpeıtin. О́ıtkeni, olardy ón­diris oryndaryna jolatpaý, qazaq­tardy qoıymen aýyldarda «qamap ustaý» ol kezdegi saıasattyń kózge kórinbeıtin tini edi. Endi, mine, táýelsizdiktiń bar bolǵany alǵashqy 20 jylynyń ishinde sol qoıly aýyldaǵy qazaqtardyń balalary kompıýtermen basqarylatyn óndiris oryn­daryn­da jumys isteıtin bolady. Ulttyq rýhanı damý degen osy emes pe! Joldaýmen tanysyp shyqqannan keıin úlken oıǵa qaldyrǵan taǵy bir máseleni kórgendeı boldym, ol – Prezıdentimizdiń ózin-ózi qamtamasyz etýshiler tobyna jatatyndar esebinen kásipkerlikti odan ári damytý týraly ómirsheń oıy. Iá, bizdiń osal tusymyz, qol jetpeı jatqan jerimiz osy edi. Al munda el ekono­mı­kasyn ósiretin tolyp jatqan resýrs bar. Dálirek aıtqanda, bul shamamen 2 mıllıondaı otandasymyzdy naqty óskeleń, ómirsheń ekonomıkamen aınalysýǵa beıimdeý týraly bastama bolyp tur. Olaı deıtin sebebim, Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstrliginiń tiziminde 2-3 iri qarasy, 20-shaqty qoıy esebinen kún kórip, aýylda júrgender osy topqa jatqyzylady. Aýylda da jaǵdaı ártúrli, 5-6 nemese onshaqty sıyry, 40-50 qoıy barlar da kezdesedi. Mine, osy­lardyń ónimi memlekettik statıstıkaǵa enbeı júrýi ábden múmkin. Sondyqtan da bulardyń basyn eń áýeli kooperatıvterge biriktirip, sonan soń aýdandarda sol kooperatıvter múshesi bolyp sanalatyn aksıonerlik qoǵam qurǵan durys sekildi. Aıtalyq, dál osylaı istesek, bir aýdanda 20-30 kooperatıv ómirge keledi. Olar bastapqyda soıystyqqa arnaıtyn erkek maldaryn bordaqylap satatyn alańdar qurý jumysynan isin bastasa, óte jaqsy bolady. Bul maldar aýdan ortalyǵyndaǵy mal soıý jáne daıyn et ónimderin óndirý sehynda qajetke jaratylady. Alystaǵy aýdandarda shujyq sehyn uıymdastyrsa – utatyn tus osy. О́ıtkeni, súıektiń ózi biraz tasymal shyǵynyn kóteretin júk qoı. Al múmkindik bolyp jatsa, osy súıekten súıek unyn jasasa, bul shoshqa sharýashylyǵyna satylatyn ótimdi taýar. Osylaı istegen jaǵdaıda shaǵyn nesıelerdi beretin zańdy tulǵa qalyptasady. Kásipkerlik degen osylaı ómirge keledi jáne onyń bereri mol bolmaq. Al biz kúni búginge deıin bul jerdi memleketimizdiń qamqorlyǵynan tys qaldyryp keldik. Ol ol ma, sol aýyldaǵylardyń josparsyz, júıesiz jumys isteýinen mal basyn biraz kemitip aldyq. Minekı, biz aınalysatyn naqty nysandy, sheshetin naqty máseleni Elbasymyz atap kórsetip otyr. Buǵan, árıne, búkil el bolyp qýanýǵa tıispiz. Tek jergilikti atqarýshy bıliktiń bul má­se­leni qalaı sheshetini belgisiz. Árıne, durys bolýyn qalaımyz. Sebebi, aýyldar Qazaqstandaǵy azyq-túlik qaýipsizdiginiń bazalyq negizi. Olardy kúsheıtpesek, búgingideı azyq-túlik qymbatshylyǵynan aryla almaımyz. Nursultan Nazarbaev árqashan da beıbit «shabýyldarynda» udaıy jeńiske jetip, trıýmfator bolyp júr. Eldi qys­paqqa alǵan táýelsizdiktiń alǵashqy jyl­daryndaǵy qıyndyqtan kóp uzatpaı shyǵaramyn dedi, shyǵardy! Keshegi daǵda­rysty jeńemin dedi, jeńdi! EQYU tóraǵasy bolyp jarty álemge Qazaqstan sózin tyńdatamyn dedi, tyńdatty! Endi kelip biz áńgimelep otyrǵan asqaraly mejeni alýǵa elin bastaıtynyn jarııalady. Meniń tolyq senetinim, trıýmfator N.Á.Nazarbaevtyń bul maıdanda da tolyq jeńiske jetetindigi. Endeshe, bul qujatty dástúrli joldaýlardyń biri dep emes, ulttyq órleýge bastaǵan jeńimpaz Kóshbasshynyń jańa beıbit maıdan shabýyly shebine halqyn shaqyrýy dep uǵynǵan jón. Kóshbasshynyń josparyn durys túsinip, onyń sońynan ergender jeńiske jetetinin 20 jyldyq tarıhymyz dáleldep bergen. Saǵyndyq SATYBALDIN, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory,  UǴA akademıgi.