Aýrýhana qurylysyn qarjylandyrý qajet

«Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń Prezıdenti N.Nazar­baev­tyń Jar­ly­ǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń 2020 jylǵa deı­ingi Stra­te­gııa­lyq damý jos­parynyń negizgi maqsattarynyń biri densaýlyq saqtaý salasynda 2015 jylǵa qaraı elimizdegi týberkýlez aý­rýyn 10 paıyzǵa, 2020 jylǵa qaraı 20 paıyzǵa deıin tómen­detý mindeti qoıylǵan. Bul maq­satqa densaýlyq saqtaý nysandarynyń qurylysyn salý jáne qural-jabdyqtarmen qamta­ma­syz etý, mamandar daı­yndaý men salamatty ómir saltyn us­taný baǵytynda memlekettik sharalar keshenin iske asyrý arqyly jetýge bolady. Búginde týberkýlezben aýy­ra­tyndar men ólim jaǵdaıyna jetetinder sany azaıdy degenimizben, bul másele áli ótkir jaǵ­daıda tur. Dúnıejúzilik den­saý­lyq saqtaý uıymynyń statıs­tıkalyq esepteýleri boı­ynsha, 100 myń turǵynnyń 50-i týberkýlez dertine shal­dyq­qandar ekendigi anyqtal­ǵan. Al Qazaqstan Respýblıka­synda sońǵy jylda­ry týberkýlez aýrýymen tirkel­gen­derdiń kórsetkishi 2-3 esege joǵary bolyp otyr. О́kinishke qaraı, Qazaqstan týberkýlez derti boıynsha TMD jáne Eýropa elderi arasynda aldyńǵy orynda tur. Ekologııalyq jaǵdaıdyń na­shar­laýy, kóshi-qon úderisteri, tur­ǵyndardyń ómir súrý deń­geıiniń tómendeýi, ótken jyl­dardaǵy densaýlyq saqtaý sa­la­synyń jetkilikti qarjy­lan­dy­rylmaýy, sonyń ishinde týberkýlezge qarsy is-sharalar­dyń tolyq júrgizilmeýi eldegi epıdemıolo­gııalyq jaǵdaıdyń áldeqaıda na­sharlaýyna alyp keldi. Eger bu­ryn negizinen týberkýlezben áleý­mettik jaǵ­daıy tómen adamdar kóbirek aýyratyn bolsa, endi qazir aýqatty adamdardyń da osy dertke shaldyǵatyny anyqta­lyp otyr. Sondyqtan, búgingi tańda týberkýlezge qarsy is-shara­lar­dyń barlyq deńgeıde keshendi túrde oryndalýy talap etiletini sózsiz. Almaty oblysy, Jam­byl aýdany, Qaraqastek aýy­lyn­­daǵy týberkýlez aýrý­ha­nasy 1932 jyldan beri ju­mys istep keledi. Qamystan óril­gen ǵı­marat bú­ginde apatty jaǵdaıda tur. Tóbe­sinen sý tamshylap, qabyrǵalary qaqy­rap, sanı­tar­lyq-tehnıkalyq qu­­ral-jabdyq­tary tattanyp ketken, em-shara jasaıtyn kabınetteri sanı­tar­lyq tártip pen erejeler talap­taryna saı emes. Parlament Májilisiniń depýtat­tary óńirge barǵan saparynda atalǵan aýrý­hanany baryp kór­dik, onyń apat­ty jaǵdaıda tur­ǵanyn anyq baıqadyq. Bul ǵımarat kúrdeli jón­deýge de jatpaıdy. Jańa za­manǵa laı­yqty 70 oryndyq aýdandyq aýrýhana keshenin salý qajet. Birneshe jyl boıy oblys basshylary respýblıka­lyq bıýd­jetten jańa qurylys­qa qarjy bólý máselesin qoı­yp keledi. О́ıtkeni, jergilikti bıýdjettiń kirisi bul máseleni qamtamasyz ete almaıdy.  Jańa ny­sannyń jobalyq-smetalyq qu­jattary da, tehnıkalyq-ekono­mıkalyq negizdemesi de daıyn. Endi el Úkimeti Respýb­lı­ka­lyq bıýdjet komıssııasynyń oty­rysynda Almaty oblysy, ­Jam­byl aýdany, Qara­qastek aýylyndaǵy týberkýlez aýrý­hanasynyń quryly­syn qarjy­lan­dyrý máselesin qa­rap, atal­ǵan qurylys ny­sanyn 2012-2014 jyldarǵa ar­nalǵan ba­sym­dyq berilgen ın­ves­tı­sııa­lyq jobalar tizimi boı­ynsha salý úshin shy­ǵystar kózde­lýine yqpal etse, nur ústine nur bolar edi. Keshe Senat Tóraǵasynyń orynbasary M.Kópeevtiń qatysýymen «Qorshaǵan ortaǵa emıssııadan túsetin qarajatty óńirlik deńgeıde tıimdi paıdalaný máseleleri jónindegi zańnamany jetildirý» taqyrybynda dóńgelek ústel bolyp ótti. Dınar NО́KETAEVA, Májilis depýtaty.