Ánim – elime tartar syıym

Meniń atam Dálelhan Súgir­baıuly Shyǵys Túrkistan qa­zaq­tarynyń ult-azattyq qozǵa­lysyn basqarýshylardyń biri retinde tarıhta qalǵan tulǵa. Atam 1949 jyly Búkilqy­taı­lyq birinshi quryltaıǵa bara jatqanda qasyndaǵy serikteri –avtonomııanyń basshylary Ahmetjan Qasymı, Ysqaqbek Mú­mınov, Ábdikárim Abbaspen bir­­­ge ushaq apatynan qaıtys bol­­ǵan edi. Onyń artynda Páti­han, Bókeıhan, Shyńǵyshan, Bilikhan, Tabyshan atty uldary qaldy. Men Bókeı­hannyń qyzy­myn. Kishkentaıymyzdan Qytaı jerinde ata-anamyzdyń ata­jurt­qa degen yntyzarlyǵyn, olar­dyń júrek túbinde shymyr­lap jatqan saǵynyshyn ańǵa­ryp óskendikten, bizdiń de esil dertimiz únemi Qazaqstan bola­tyn. Al jalpy atamekenge degen súıispenshilik sezimi eshqan­daı da aýyzdyqtaýǵa kónbeıtin ińkárlikten – bir kórsem, topy­raǵyn bassam, aýasyn jutsam, sýyn ishsem, dámin tatsam degen tolyp jatqan armandardan tura­dy. Sol arman jetelep, men de 1998 jyly otanyma keldim. Qytaıda Pekın ulttyq kon­ser­vatorııasyn támamdasam, elge kelgesin Roza Jamanova apa­myzdyń aıaly alaqanynyń jy­lýyn sezindim. Aspırantýrada oqyp, bilimimdi tolyqtyrdym. Seken Turysbekov aǵa ózi qur­ǵan «Aq jaýyn» ansambline án­shi­likke shaqyrdy. Osy ansamblmen Astanaǵa gastrólge kelip, odan Astanada qalýǵa Myr­zataı Joldasbekov aǵamyz­dyń kó­megi tıip, elge óne­rimdi kórsetýge múmkin­dik tý­dy. Osynyń bar­lyǵy taý­qymetti jyl­dar­da jer betine by­ty­rap ketken baýyrlaryn jınaı bilgen Elbasy­myzdyń ar­qasy. Shet jerde júr­gen qanshama qazaq ata­jurtyna oral­dy, qal-qa­derinshe eline eńbek etip, táýelsiz Otany­myz­­dyń bir kádesine ja­rasaq, soǵan janym sa­daǵa deıdi. El bolý úshin osydan artyq ne kerek. Byltyrǵy jyly elimiz Eýro­pa­daǵy qaýip­siz­dik jáne yntymaq­tastyq uıymynyń tóraǵasy bol­ǵany ózimizge belgili. Sonda Vena qalasynda tóraǵalyqty qo­ry­tyndylaý jınalysynyń aıa­syn­da ótken Qazaqstan óner she­ber­leri­niń konsertine qatysýǵa barǵan­byz. Osy saparda júrgende maǵan Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaı­ratkeri ataǵy berilgenin estidim. Qalaı qýanbassyń. Qaı adam da tókken teri baǵalanyp jatsa mar­qaıady emes pe, al óner adamy úshin onyń orny tipten bólek. Shabytyń shalqyp, shyǵar­ma­shy­ly­ǵymdy odan ári damyt­sam, hal­q­yma ónerimdi kórsetsem, shyńda­la tússem deısiń. Men úshin eń bir mártebeli nárseniń biri – shet memleketterge Qazaqstan atynan baryp án aıtýym. О́nerdiń arqasynda alys-jaqyn shetelderdiń birazyn ara­la­dym. Aıtaıyn degenim, ózge eldiń adamdary qazaq ónerin tamashalap, bizdiń keremet ulttyq kıimderimizge tańǵalyp, qazaq mý­zy­kasyna qol soǵady, janym sonda qýanyshqa bó­lenedi. Shy­nynda bizdiń ulttyq kıimderimizdegi, áýen-sazy­myz­daǵy boıaý­lary­myz eshbir klassıkalyq týyn­dydan kem emestigin ózimiz de bilemiz ǵoı, al sony ózgeler moıyndap, qoldaryn soǵyp, kon­sertten keıin pikirlerin aı­typ jatqanda, týǵan halqyń úshin marqaıyp turasyń. Shúkir, biz atajurtyn ań­sap, saǵynyshyn júreginiń túbi­ne túıgen atalarymyzdyń arma­nyn júzege asyryp, babalary­myz­dan mırasqa qalǵan qasıetti jerge tabany tıgen, osynda kelip, táýelsiz elim bar dep marqaıǵan urpaqpyz. Qytaıda júrgende armanymnyń eń bıik asqary – elge kelip, qazaq jur­tyn ánim­men sýsyndatý bola­tyn. Arma­nym oryndaldy, elime jettim, bıik-bıik sahnalardan án salyp júrmin. Men úshin ánimdi súıip tyńdap, qoldaý kórsetken týǵan elime ónerim­men qyzmet etýden artyq baqyt joq. Gúlzıra BО́KEIHAN, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri.