MENIŃ QANYM – QAZAQ QANY
San ǵasyrlyq qandy shaıqas qazaqtyń,
Syrlaryna bes saýsaqtaı qanyqpyn.
Onda dańǵyl izi jatyr óshpeıtin,
Er júrekti qazaq degen halyqtyń.
Bul dúnıede qazaq-qazaq bolǵaly,
Iir-qıyr basyp ótken joldary.
Qamalsa da qarly daýyl ótine,
Namys týyn túsirmegen qoldaǵy.
Qara qustaı qaptap qara qasiret,
Kózge jaýdyń tıse de atqan tasy kep.
Tómenshiktep ózgertpegen óz betin,
Áýel bastan qanǵa sińgen qasıet.
Ana jurtyn taptap basyp jat taban,
Bolǵanda da «shubyryndy aqtaban»,
Keýdede namys otyn óshirmeı,
Osy qannyń kúshimenen saqtaǵan.
Azýlylar aıbar shegip qorlaǵan,
Mezgilde de qul bolýǵa zorlaǵan.
Altaı menen aq Edildiń arasyn,
Janyn salyp, qanyn tógip qorǵaǵan.
Meniń qanym qazaq qany – taza qan,
Soǵan erip shyrqaı alam azat án.
Batyrlyqta Qabanbaıdy pir tutsam,
Aqyndyqta Abaı meniń óz atam.
Razy-hoshy etsem-aý dep kópti men,
Qııal qusym aralaıdy kókti keń.
Janym, tánim, qanym qazaq bolǵanǵa,
О́zimdi shyn baqyttymyn dep bilem.
Sháken OŃALBAI, Qytaı Halyq Respýblıkasy.
________________________________
DUǴAI SÁLEM, ÁLEMDEGI BAÝYRLAR
Meniń janym izgilikpen kórshi edi,
Meniń arym elimmenen eńseli.
Saǵan degen saǵynyshym ólsheýsiz,
Ata jurtym, ańsap keldim men seni.
Otan, Otan máńgilikke asqaq án,
Japyraǵyń saǵynatyn baspanam.
Túıir tasyń tabynatyn Astanam,
Elim aman, endi neden jasqanam.
Týystarym, qushaǵyńdy ash maǵan.
Saǵan jaýsyn kóz jasymnyń jańbyry,
Saǵan jetsin bosqan eldiń zar-muńy.
Bar qazaqty oılantýǵa tıisti,
Beıbarystyń beınet keshken taǵdyry.
Turan dalam, aınalaıyn atyńnan,
Sensiń keshe óksik atyp ah urǵan.
Jetim ulyń, jetim qulyń Beıbarys,
Jalǵyz astaý kók bıdaıǵa satylǵan.
Joıylmasa tilimiz ben saltymyz,
Sonda órleıdi kókke bizdiń dańqymyz.
Bas-basyna bı bolýdan joq paıda,
Ulttyń rýhyn kótereıik jalpymyz.
О́z elimnen izdegenim tabylar,
Búgin mende elde bardyń bári bar.
Duǵaı sálem, álemdegi qazaqtar,
Júrekjardy tolǵaýymdy qabyl al!
Qaırat QULMUHAMEDOV, Qytaı Halyq Respýblıkasy.
___________________________
PANAM SENSIŃ, ANAM SENSIŃ
Men aıdyn kól, ózen bolsam –
Jasyl quraq jaǵam sensiń – qazaǵym.
Men báısheshek gúliń bolsam –
Nárli baıtaq dalam sensiń – qazaǵym.
Men jaqsy bir óleń bolsam –
Aıtpaq bolǵan sanam sensiń – qazaǵym.
Men es bilmes sábı bolsam –
Panam sensiń,
Anam sensiń – qazaǵym.
Sen jaıylǵan qaǵaz bolsań –
Iz salatyn qalam menmin – qazaǵym.
Sen qaıǵyly júrek bolsań –
Jubatatyn ániń menmin – qazaǵym.
Sen tastaqta tabandaǵan júırik bolsań –
Taǵalanar taǵań menmin – qazaǵym.
Sen jaraly qasqyr bolsań –
Aýyrsynar jarań menmin – qazaǵym.
Baıyt QABANULY, Mońǵolııa.
__________
ARMYSYŃ, AINALAIYN ABAI ELI!
Aq sálde bulttan taqqan jarasady-aý,
Aıbyndy asqar abat, tamasha taý.
Aıdyn kól, asaý darııa, jasyl beles,
Ár jurtta kóne mura, jańasha ataý.
Kúngeıde kúreńseli, kóbelek gúl,
Bul jaqta kúnniń ózi netken ótkir.
Janyńdy raıys jeli keter jelpip,
О́tkende jupar jańbyr sebelep bir.
Jon-jota shirenedi qyry qyraý,
Jaralǵan qyzy sheber, uly jyraý.
Shor altyn súıem jeri erdiń quny,
Túske engen Arqań – anaý,
Syryń – mynaý.
Qaǵanaq qarq, jalǵanyp úzik arman,
Jat jerdiń par kele me júzi, qarǵam!
Pánıdiń men bilgende peıishi osy,
Ǵalıdiń dúldúliniń izi qalǵan.
Kósilip kógen kergen burynǵydaı,
Kermıyq jazırasy sulýyn-aı.
Nesibeń ne tileseń dap-daıar dep,
Mańdaıǵa bere salǵan muny Qudaı.
Tókkende kók maısanyń quraǵy dán,
Salady Áıgerimniń bulaǵy da án.
Qazaqtyń keń dalasy silkinedi,
Tulpardaı bosatylǵan buǵaýynan.
Túlegen jaryqtyqtyń talaı óńi,
Eseıip zamanaǵa qaraı eri.
Biz keldik ańsap-sharshap osy jerge,
Armysyń, aınalaıyn Abaı eli!
Shynaı RAHMETULY, Mońǵolııa.
_________
ShETELDEGI QANDASTAR
Atadan ańyz jyr qalǵan,
Alashtyń uly bir ǵajap.
Senada atyn sýǵarǵan,
Balqannan asyp bul qazaq.
Tósinen tórtkúl álemniń,
Tabasyń onyń izderin.
Tórinde qazaq ár eldiń,
Kún qaqqan kúreń júzderin.
Babasy týǵan shirkin el,
Baýraıdy ony qyr áni.
Saǵynsa atajurtyn ol,
Shyǵysqa qarap turady.
Mereıin ulttyń túsirme,
«Qazaq» dep soqqan júregi.
«Mersedes» emes túsinde,
Arǵymaq minip júredi...
Buralań jolda adasyp,
Taǵdyry túsken kókparǵa.
Bir kezde ketti jer asyp,
Zamana jeli soqqanda.
Dalasy qaldy qıyrda,
О́miri toly ǵajapqa.
О́zgeniń tóri buıym ba,
О́zi aıbat, ózi qazaqqa?!
Ultyńnyń rýhyn ulyqta,
Janyńda júrsin dos qaptap.
Qazaqtyń elin umytpa,
Qazaqtyń atyn asqaqtat!
Tolybaı ABYLAEV, Mońǵolııa.
_______
ASTANA
Báıterek máýeledi el tórinde,
Balbóbek tań-tamasha, ertegige.
Esilge myń san juldyz tóńkerile,
Tur qarap uly dala kórkeıýde.
Edi arman,
Keldi zaman,
Elim de aman.
El tórinde qanattanǵan,
Bolashaqqa qol bulǵaǵan,
Aıbyndy Astana – Meniń qalam.
Ińkár bop qarııa da, jas bala da,
Asyǵyp tasynýda bas qalaǵa.
Túlegen aqıqattaı elordaǵa
Jaıady alańynan aspan ana.
Qazaqtyń qas-qaǵymda órgen eri.
Qaı qala Elordańa teń keledi.
Jamyraı jaýyp jaqut teńgeleri,
Altyn kún araı shashyp dóńgeledi.
Tamsandy talaı meıman tanyp búgin.
Astana Azııada alyptuǵyn.
Jasasyn dana halyq, dańqty ulyn,
Saryarqa, saryǵyń bas, jaryq kúni.
Shynaı RAHMET, Mońǵolııa.
__________
ATAMEKEN
Ysyryp taǵdyrdyń tolqyny,
О́zińnen shette men kóp júrdim.
Sondaǵy ókinish, olqyny,
Ońaltam qalaısha dep júrdim.
Atajurt egemen el bolyp,
Asyǵa mekenge oraldym.
Qýanysh boıdaǵy sel bolyp,
Baqytty ómirge jol aldym.
Ústimnen zildeı muń túskendeı,
Jeńildep, sergip bir qalyppyn.
Shet jerde maqsatqa kúsh kelmeı,
Ishimnen tyndym da zaryqtym.
Qut maǵan dalań da, tasyń da,
Endi men armansyz ótemin.
Kóp oılar, kóp maqsat basymda,
Muratqa ózińde jetemin.
Shýaqty, tamasha aspanyń,
Shıpaly janyńa aýasy.
О́zińsiń ómirlik dastanym,
Ár shóbiń bir derttiń daýasy.
Al mende bastaldy jaıly kún,
Taýsylmas yrysty baılyǵyń.
Maıda jel jelpigen aıly tún,
О́zińe nalasyn jaıdy kim.
Shet júrseń bir ómir sol arman,
Oraldym bolyp men oralman.
Ǵanıbet elińe oralǵan,
– Kel, – degen rızamyn solardan.
Topyraǵyń kózime súrtildi,
О́zińnen asqan bir jalǵan joq.
Kóbeıtip shattyq pen kúlkimdi,
О́kinish, arman-muń qalǵan joq.
Boran QYDYROV, О́zbekstan.
__________
BABA JERI
Atameken – jer uıyǵym, ańyzym,
Qazaqylyq bolmysymnyń tamyry.
Medet berip jatyr munda urpaqqa.
Aı mańdaıly ata-babam qabiri.
Munda – murat,
Munda – yryzyq, nesibe,
Munda sozam aıaǵymdy kósile.
Babam jatqan baıtaǵymnan baz keshsem,
Qazaqpyn dep tyrashtanam nesine.
Sońǵy toqtam bolyp osy baılamym,
Aldym betke Atajurttyń aımaǵyn,
Sebim tıip, tym bıikten shyrqasyn,
Tóbemdegi kók bórili baıraǵym.
Atameken, saǵan keldim shattana,
Muny mendik basty murat dep qara.
Bógde jurtty qalaı otan dep aıtam,
Babam jatqan jer –
Otanym tek qana!
Naýryzbaı QOJAHMET, О́zbekstan.
____________________
ANA TILIM – ASYL TIL
Ana tilim, ardaqty asyl tilim,
Til baılyǵy ómirge bergen bilim.
Ardaqtaı bil, urpaqtar, óz tilińdi,
Umytpańdar ana tilin – ósıetim.
Jańaýyl – atanady bizdiń aýyl,
Bir týǵandaı júredi aǵa-baýyr.
Orys tilde júredi barlyq sabaq,
Urpaqtarǵa til jaǵy óte aýyr.
Ádebıetpen júredi qazaq tili,
Qazaqtyń synyptaǵy ósken gúli.
Ata-analar oılanyp otyramyz,
Qandaı zaman bizderge keler túbi.
Úlkenniń tyńdasa urpaq ósıetin,
Bolsa eken ata-anaǵa bas ıetin.
Ananyń aq sútindeı – ana tili,
Ardaqtaı bil, ana til – qasıetiń.
Apýza ÁMIRENOVA, Reseı Federasııasy, Altaı Respýblıkasy.
_________
JAPYRAQ
Men bir japyraq.
Qymbat qoı bir ýys topyraq.
О́sshi, Qazaq.
О́sshi jamyrap.
Júsip PILTAN, Iran.