Quryltaıda kóptegen máseleler aıtyldy, bári de oryndy boldy dep sanaımyn. Men óz tarapymnan aıtaıyn degenim, 2006 jylǵy Qazaqstannyń Reseıdegi elshisiniń qoldaýymen Máskeýde «Reseıdegi Abaı jyly» atty sharanyń sheńberinde Abaı ınstıtýty ashylǵan edi. О́kinishke oraı, keıingi elshilerdiń kezinde sol ınstıtýt jabylyp qaldy. Abaıdyń atymen qazaq mádenıetin, ónerin tanystyrýda bul ınstıtýt aıtarlyqtaı jumys isteı bastaǵan bolatyn. Biz ony ózimizdiń gazetke másele etip jazdyq ta, biraq tym-tyrys. Sondyqtan, Máskeýde Abaıdyń aty atalmaı qalǵany bizdi qynjyltyp otyr. Al basqa halyqtardyń sondaı ınstıtýttary, máselen, Gete ınstıtýty, Servantes ınstıtýty, tipti Maqtymquly ınstıtýty da áli kúnge jap-jaqsy qyzmet etip tur. Olar tipti bireýden qarajat tilemeı, óz aldyna qarjy da tabatyn halge jetken. Abaı ınstıtýty da osyndaı dárejege jetip jatsa, ol qazaq mádenıetiniń álemge tarala berýine qyzmet eter edi ǵoı. Meniń aıtpaq ekinshi máselem, til úırenýge qoıylatyn talapty qataıtý kerek. Qazirgi kezde Qazaqstanda qazaq tilin bilmegen adamnyń emin-erkin ómir súre alatynyn bilgen keıbir sheteldik jastar, óz jerinde suranysta joq tildi úırenip qaıtemiz deıtin bolǵan. Eger men Qazaqstanǵa barsam, orys tilimen-aq barlyq qyzmetke turyp, barlyq esikke kire alady ekenmin dep, olar qazaq tilin úırenýdi artyq jumys sanaıdy. Osyǵan qynjylasyń.
Al, eger mundaǵy talap kúsheıtilse, Máskeýde júrgender de oılanyp, ana tildi úırenýge amalsyz umtylar edi. Qazaq tili memlekettik til bolǵannan keıin ony bilý qajettiligi qatań talap túrinde bolýy kerek qoı. Barlyq elderde solaı. Kóptegen elder memlekettik tildi bilmegen adamdarǵa azamattyq ta bermeıdi. Máselen, Baltyq boıyndaǵy elder sol elderdiń memlekettik tilin bilmegen adamǵa azamattyq bermeıdi. Soǵan oraı memleket tarapynan bolatyn barlyq jeńildikter men tólemaqylardan jurdaı bolady. Zańy solaı, sondyqtan eshkim qyńq ete almaıdy. Talap osylaı bolǵannan keıin onda turatyn ózge halyqtar qazir tegis sol elderdiń memlekettik tilin úırenip aldy. Biz de osyndaı talapty qoldanbaı, nege buǵa beremiz?! Oılana kele osy qazaq tilin bilmeıtin balasy bar sheneýnikterdiń isi-aý degen qorytyndyǵa keldim. О́zi osy memlekettegi bıliktiń bir qulaǵyn ustaǵan sheneýnigi bola otyryp, balasynyń memlekettik til – ana tilin úırenýine jaǵdaı jasamaǵan sheneýnik eldiń jaǵdaıyn oılamasy belgili ǵoı. Ondaılardyń Qazaqstandy kórkeıtetinine senim joq.
Tildi bilýge qoıylatyn eń qarapaıym talap – UBT negizgi pánder qataryna oqýshynyń qazaq tilinen alǵan baly barlyq mamandyqqa mindetti túrde engizilýi kerek der edim. Sonda mektep oqýshylary qazaq tiline mán beretin bolar edi.
Orynbasar BOLATULY, Máskeýde shyǵatyn «Qazaq tili» gazetiniń redaktory.