Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń normatıv qaýlysy №4

2011 jylǵy 27 sáýir              №4               Astana qalasy Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń keıbir sheshimderin qaıta qaraý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesi, Tóraǵa I.I.Rogov, Keńes músheleri I.J.Baq­ty­baev, N.V.Belorýkov, A.N.Jaıylǵanova, V.A.Malınovskıı, A.M.Nurmaǵambetov, Ú.M.Stam­qulov qatysqan quramda, mynalardyń: Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń ókili – Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty S.B.Aqylbaıdyń, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń ókili – Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty S.Ǵ.Temirbolatovtyń, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń ókili – Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet vıse-mınıstri D.R.Qusdáýletovtiń, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń ókili – Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń sýdıasy J.N.Báıishevtiń, Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń ókili – Qazaqstan Respýblıkasy Bas Prokýrorynyń orynbasary A.Q.Daýylbaevtyń qatysýymen, qabyldanýyna negiz bolǵan Konstıtýsııa normalary ózgerýine baılanysty, 2011 jylǵy 4 sáýirde óziniń ashyq otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń keıbir sheshimderin qaıta qaraý týraly máseleni qarady. Baıandamashy – Konstıtýsııalyq Keńestiń múshesi N.V.Belorýkovtyń habarlaýyn, otyrysqa qatysýshylardyń sóılegen sózderin tyńdap, Konstıtýsııalyq Keńestiń qaýlylary men kons­tıtý­sııalyq is júrgizýdiń ózge de materıaldaryn taldap, Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesi anyqtady: Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesine Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratý­rasynyń Konstı­týsııa­lyq Keńestiń jekelegen qaýlylaryn qaıta qaraý múmkindigin qarastyrýdy usynǵan 2011 jylǵy 25 naýryzdaǵy № 22-11/2457 haty kelip tústi. Bas prokýratýranyń aqparatyn zerdelep jáne burynyraq qabyldanǵan qorytyndy sheshimderin taldap shyǵyp, Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesi «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesi týraly» 1995 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy № 2737 Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Zańynyń 36-baby 1-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasyna sáıkes 2011 jylǵy 28 naýryzda konstıtýsııalyq is qozǵady. Bul tarmaqqa saı Konstıtýsııalyq Keńestiń sheshimin ol óz bastamasy boıynsha, eger Konstıtýsııalyq Keńes qabyldanǵan sheshimge negiz bolǵan Konstıtýsııa normasy ózgerdi dep tapqan jaǵdaıda, qaıta qaraýy múmkin. 1998 jylǵy 7 qazandaǵy №284-I jáne 2007 jylǵy 21 mamyrdaǵy №254-III Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdarymen Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna ózgerister men tolyqtyrýlar, atap aıtqanda, Parlament Palatalary depýtattarynyń sanyn ulǵaıtýdy (50-baptyń 2 jáne 3-tarmaqtary), Parlament depýtattyǵyna kandıdatqa qoıylatyn talaptardy ózgertýdi (51-baptyń 4-tarmaǵy) kózdeıtin; Parlament Palatalaryn qurý tártibine (51-baptyń 5-tarmaǵy), konstıtýsııalyq zańdardy qabyldaýǵa (54-baptyń 1-tarmaǵy), respýblıkalyq bıýdjetti bekitýge jáne Úkimet pen Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepterin bekitýge (53-baptyń 2) tarmaqshasy jáne 54-baptyń 1-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasy) qatysty; Memleket basshysyna zań shyǵarý bastamasy quqyǵyn beretin (61-baptyń 1 jáne 6-tarmaqtary); Respýblıkanyń Premer-Mınıstrin taǵaıyndaýǵa Parlament Májilisiniń kelisimin alý, Respýblıkanyń Joǵarǵy Sotynyń Tóraǵasyn jáne sýdıalaryn Parlament Senatynyń saılaýy tártibin (55-baptyń 1) tarmaqshasy jáne 82-baptyń 1-tarmaǵy) reglamentteıtin jáne taǵy da basqa ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Osyǵan oraı, Konstıtýsııalyq Keńes óziniń burynyraq qabyldanǵan keıbir normatıvtik qaýlylary qaıta qaraýdy qajetsinedi dep paıymdaıdy. Olardyń ishinde Negizgi Zańnyń ózgertilgen jáne tolyqtyrylǵan normalaryna sáıkes kelmeıtinderiniń tolyǵymen kúshi joıylýǵa tıis. Konstıtýsııalyq Keńestiń jekelegen erejeleri konstıtýsııalyq novellalarǵa sáıkes kelmeıtin normatıvtik qaýlylarynyń ishinara kúshi joıylýǵa tıis. Olardy alyp tastaǵanda Konstıtýsııa normalaryn túsindirýdiń ishki qısyny men ózara baılanysy, mazmuny men maǵynasy joǵalmaıdy. Sol arqyly, ishinara kúshi joıylyp otyrǵan qorytyndy sheshimderde bekitilgen quqyqtyq pozısııalardyń nysany ózgermeıdi jáne aýqymy keńeımeıdi (Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń 2007 jylǵy 8 qarashadaǵy № 9 normatıvtik qaýlysy). Bul rette, Konstıtýsııalyq Keńestiń normatıvtik qaýlylarynyń kúshi joıylýy, Konstı­týsııalyq Keńestiń osy atalǵan qaýlylarymen baılanysty Qazaqstan Respýblıkasy zańdarynyń, sondaı-aq ózge de quqyqtyq aktileriniń zańdyq kúshi joıylýyn bildirmeıdi (Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń 2007 jylǵy 8 qarashadaǵy № 9, 2008 jylǵy 7 aqpandaǵy № 1 jáne 2008 jylǵy 24 qyrkúıektegi № 7 normatıvtik qaýlylary). Baıandalǵannyń negizinde, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesi týraly» 1995 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy № 2737 Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq zańynyń 31-33-baptaryn, 36-baby 1-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasyn jáne 3-tarmaǵyn, 40-babynyń 1-tarmaǵyn, 41-baby 1-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyn basshylyqqa alyp, Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesi qaýly etti: 1. Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń myna normatıvtik qaýlylarynyń: - «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 53-babynyń 2) tarmaqshasyn resmı túsindirý týraly» 1996 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy № 9/2; - «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 51-babynyń 4-tarmaǵyn resmı túsindirý týraly» 1997 jylǵy 18 sáýirdegi № 7/2; - «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 61-babynyń 6-tarmaǵyn resmı túsindirý týraly» 1997 jylǵy 23 maýsymdaǵy № 14/2; - «Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti 1998 jylǵy 15 jeltoqsanda qabyldaǵan jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentine qol qoıýǵa usynǵan «О́simdikter karantıni týraly» Zańnyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna sáıkestigin tekserý týraly ótinimi jóninde» 1999 jylǵy 4 aqpandaǵy № 16/2; - «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 61-babynyń 7-tarmaǵyn jáne 63-babynyń 1-tarmaǵyn pecmı túsindirý týraly» 2003 jylǵy 13 mamyrdaǵy № 6; - «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine advokatýra máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna sáıkestigin tekserý týraly» 2007 jylǵy 14 aqpandaǵy № 2 tolyǵymen kúshi joıylsyn. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń myna normatıvtik qaýlylarynyń: - «Qaraǵandy qalasy Lenın aýdandyq sotynyń Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń zań kúshi bar «Memlekettik qyzmet týraly» Jarlyǵynyń 33-babynyń 2-tarmaǵyn konstıtýsııalyq emes dep taný jónindegi usynysy týraly» 1997 jylǵy 21 sáýirdegi № 6/2: dáleldeý bóliginiń tórtinshi abzasyndaǵy: «Memlekettik qyzmetkerdiń jasy alpystan aspaýǵa, ózgeshe jaǵdaılarda alpys besten aspaýǵa tıis.» degen sóılem alynyp tastalyp; - «Parlamenttiń jáne onyń Palatalarynyń ókilettigin belgileıtin Qazaqstan Respýblıkasy Konstı­týsııasynyń 53-57-baptaryn resmı túsindirý týraly» 1997 jylǵy 15 qazandaǵy № 17/2: dáleldeý bóliginiń ekinshi abzasynyń úshinshi sóılemindegi «Konstıtýsııanyń 53-babynyń 13) tarmaqshasynda» degen sózder alynyp tastalyp; - «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasy 61-babynyń 7-tarmaǵyna jáne 28-babynyń 1-tarmaǵyna resmı túsindirme berý týraly» 1999 jylǵy 12 naýryzdaǵy № 3/2: dáleldeý bóliginiń 1-tarmaǵy úshinshi abzasynyń: «Atalǵan bıýdjetti talqylaý jáne bekitý rásiminiń Respýblıka Konstıtýsııasynyń jekelegen baptarynda erekshe reglamenttelýi, Konstıtýsııanyń 54-babynyń  1-tarmaqshasynda kózdelgenindeı, kóptegen basqa zań jobalarynan bir ereksheligi, bul zańnyń jobasy Palatalardyń jeke otyrystarynda qabyldanbaı, tek talqy­lanatyndyǵymen; al bekitilýi Palatalardyń birlesken otyrysynda júzege asyrylatyndyǵymen túsindiriledi.» degen ekinshi sóılemi alynyp tastalyp; - «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 51-baby 4-tarmaǵynyń «tıisti oblystyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń ne respýblıka astanasynyń aýmaǵynda keminde úsh jyl turaqty turǵan» normasy bóligine resmı túsindirme berý týraly» 1999 jylǵy 18 naýryzdaǵy № 5/2: dáleldeý bóliginiń on tórtinshi jáne on besinshi abzastary; qaýly bóliginiń 1-tarmaǵynyń úshinshi abzasy alynyp tastalyp; - «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasy 61-babynyń 6-tarmaǵyn resmı túsindirý týraly» 2000 jylǵy 15 maýsymdaǵy № 9/2: dáleldeý bóliginiń 2-tarmaǵy ekinshi abzasynyń: «Bul rette Úkimettiń oń qorytyndysynyń qajettiligi týraly konstıtýsııalyq-quqyqtyq sharttyń barlyq jaǵdaılarda da jáne memlekettik kiristi qysqartýdy, sondaı-aq memlekettik shyǵysty kóbeıtýdi kózdeıtin barlyq zań jobalary úshin mindetti ekenin eskergen jón.» degen ekinshi sóılemi alynyp tastalyp; - «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasy 55-babynyń 1) tarmaqshasyn jáne 82-babynyń 1-tarmaǵyn resmı túsindirý týraly» 2000 jylǵy 5 shildedegi № 11/2: qaýlynyń mátini boıynsha: «, alqalarynyń tóraǵalaryn», «, alqalarynyń tóraǵalary», «alqalarynyń tóraǵalaryna» degen sózder alynyp tastalyp; - «Saıası partııalar týraly» Zańnyń Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasyna sáıkestiligin tekserý týraly» 2002 jylǵy 11 shildedegi № 6: dáleldeý bóliginiń altynshy abzasyndaǵy «qoǵamdyq jáne memlekettik ınstıtýttardyń birigip ketýine,» degen sózder; dáleldeý bóliginiń jetinshi abzasynyń «Saıası partııalar isine memlekettiń jáne memleket isine saıası partııalardyń aralaspaýyn, sondaı-aq qoǵamdyq birlestikterdi memlekettik qarjylandyrýǵa konstıtýsııalyq tyıym salynýyn (Konstıtýsııanyń 5-baby 2-tarmaǵy), saıası partııalarǵa birikken jáne onyń organdarynda turaqty jumys isteıtin azamattardyń áleýmettik quqyqtaryn kemsitýge jol beriletin múmkindik dep túsinbeý kerek.» degen ekinshi sóılemi alynyp tastalyp; - «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zań aktilerine prokýrorlyq qadaǵalaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna sáıkestigi týraly» 2002 jylǵy 5 tamyzdaǵy № 5: dáleldeý bóliginiń 1-tarmaǵynyń jıyrma úshinshi jáne jıyrma tórtinshi abzastary alynyp tastalyp; - «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq zańyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna sáıkestigi turǵysynda tekserý týraly» 2004 jylǵy 9 sáýirdegi № 5: qaýlynyń dáleldeý bóliginiń 5-tarmaǵy birinshi abzasynyń: «Palatalardyń birlesken otyrysynda Parlamenttiń konstıtýsııalyq zańdar qabyldaýy nemese olarǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizýi úshin (53-baptyń 1-tarmaǵy), Konstıtýsııa «keminde eki oqylym» ótkizý mindetti ekenin belgileıdi (62-baptyń 6-tarmaǵy)» degen ekinshi sóılemi alynyp tastalyp, ishinara kúshi joıylsyn. 3. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesi týraly» 1995 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy № 2737 Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq zańynyń 40-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes bul qaýlynyń keri kúshi bolmaıdy, sondyqtan Konstıtýsııalyq Keńestiń burynyraq qabyldanǵan normatıvtik qaýlylarynyń tolyǵymen nemese ishinara kúshi joıylýy, Konstıtýsııanyń 74-babynyń 1 jáne 2-tarmaqtaryn eskerip, budan buryn konstıtýsııalyq emes dep tanylǵan zańdarǵa Respýblıka Prezıdentiniń qol qoıýyna nemese olarǵa zańdyq kúshi keri qaıtarylýyna múmkindik týdyrmaıdy dep belgilensin. Qajet kezde mundaı zańdar, Konstıtýsııada jáne normatıvtik quqyqtyq aktilerdi ázirleý men qabyldaý tártibin reglamentteıtin zańnamada belgilengen rásimderdi saqtaı otyryp, qaıta qabyldanýy múmkin. 4. Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 74-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes normatıvtik qaýly ony qabyldaǵan kúnnen bastap kúshine enedi, shaǵymdanýǵa jatpaıdy, Respýblıkanyń búkil aýmaǵynda jalpyǵa birdeı mindetti jáne Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 73-babynyń 4-tarmaǵynda kózdelgen retti eskere otyryp, túpkilikti bolyp tabylady. 5. Osy normatıvtik qaýly respýblıkalyq resmı basylymdarda qazaq jáne orys tilderinde jarııalansyn. Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń Tóraǵasy I. ROGOV.