Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov tanystyrǵan zań jobasy Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryna jarnalar men aýdarymdardyń mólsherin qaıta qaraý, sondaı-aq, jarna tóleýshilerdiń tizbesin anyqtaý maqsatynda ázirlengen. Osyǵan baılanysty atalǵan zań jobasynda Qazaqstan aýmaǵynda turaqty turatyn sheteldikter men azamattyǵy joq adamdarǵa tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi sheńberinde jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) júıesinde el azamattarymen birdeı medısınalyq kómek alý quqyǵyn usynýǵa qatysty norma kózdelgen. Al aýdarymdar men jarnalar tólenbegen jaǵdaıda, MÁMS júıesindegi medısınalyq kómekke azamattardyń quqyǵy boıynsha norma naqtylanady.
«Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý jónindegi zań jobasy boıynsha mólsherlemelerdi jáne aýdarymdar men jarnalardy esepteý nysandaryn ózgertý, tóleýshilerdiń jańa sanattaryn, olar úshin jarnalardy memleket júzege asyratyn adamdardyń sanattaryn engizý, Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń jumysyn uıymdastyrý jáne mindetti áleýmettik saqtandyrý men tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi júıesinde dári-dármekpen qamtamasyz etý máseleleri turǵysynda túzetýler qarastyrylyp otyr», – dedi mınıstr E.Birtanov.
Eldegi makroekonomıkalyq jaǵdaıǵa baılanysty, jumys berýshilerge túsetin júktemeni tómendetý maqsatynda olardyń aýdarymdarynyń deńgeıin tómendetý men jeke kásipker jarnalarynyń mólsherin bekitý usynystary engizilgendigine toqtalǵan baıandamashy bıyldan bastap tólenetin jarna kólemi men merzimderin atap ótti.
«Memlekettiń qorǵa tóleýge jatatyn mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý jarnalar mólsheri 2018 jyldyń 1 qańtarynan 3,75 paıyz deńgeıinde usynylady. Jumys berýshilerdiń saqtandyrý aýdarymdary 2017 jylǵy 1 shildeden bastap 1 paıyz, al 2018 jylǵy 1 qańtardan 1,5 paıyz bolýy eskerilgen. О́zin ózi jumyspen qamtyǵan halyqtyń jarnalary eń tómengi eki jalaqydan 5 paıyzdy quraıdy», – dedi mınıstr.
Aıta keteıik, medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda jarnalaryn memleket tóleıtin adamdar sanatyna 4 jańasyn qosý usynylady. Osy oraıda jumys istemeıtin 18 jasqa deıin múgedek balaǵa kútimdi júzege asyratyn azamattar, jumys istemeıtin oralmandar, Qazaqstan aýmaǵynda turaqty turatyn sheteldikter men azamattyǵy joq adamdar, úsh aıdyń ishinde orta tehnıkalyq jáne kásiptik orta bilimnen keıingi joǵary bilim berý, sondaı-aq, joǵary bilimnen keıin bilim berý uıymdarynda oqýyn aıaqtaǵan adamdar qamtylady.
Otyrysta depýtattar «Jol júrisi týraly» Zańǵa ózgerister engizý týraly» zań jobasyn talqylady. Májilistegi Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi Qanat Mýsın tanystyrǵan qujatta jolaýshylardyń polısııa qyzmetkeriniń ruqsatynsyz kólikten shyǵýyna ruqsat beretin ózgeris engizý kózdeledi.
«Kólikti toqtatqannan keıin polıseıdiń mindeti zań júzinde bekitiledi: kólikke birden kelip, ózin tanystyryp, qyzmettik kýáligin kórsetip, toqtatý sebebin túsindirip, tehnıkalyq qural qoldanylsa, ol týraly málimet berýi tıis. Osy ýaqytqa deıin bul mindetter Ishki ister mınıstriniń buıryǵynda ǵana bolǵan edi jáne ol árdaıym oryndala bergen joq», – dedi Q.Mýsın.
Sonymen qatar, kólik toqtatylǵan kezde júrgizýshiniń polıseıdiń is-áreketin vıdeoǵa túsirý quqyǵy zań júzinde bekitiledi jáne polıseıdiń qyzmettik ókilettiligin asyra paıdalanýǵa jol beretin normalardy alyp tastaý maqsatynda arnaıy sharalar tizimi qabyldanady. Sondaı-aq, taǵy bir ózgeristiń biri – merzimi ótken júrgizýshi kýáligin aýystyrý kezinde mindetti túrde emtıhandy qaıta tapsyrý mindettelmeıtin boldy. Sol sııaqty, jolaýshylar tasymalymen udaıy aınalyspaıtyn kólikterge túngi ýaqytta jolaýshylar tasymaldaýǵa salynǵan tyıym men kólikterge aerografııalyq sýretterge salynǵan tyıym alyp tastalady. Baǵdarsham aldynda toqtaý kerek syzyqtan asyp ketkeni úshin aıyppul kólemi 5 AEK-ten 3 AEK-ke deıin tómendetiledi dep kútilýde.
«Bul jerde Ádilet mınıstrligi ózge de múddeli memlekettik organdar men qarapaıym adamdardy qatystyra otyryp, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn daıyndap jatyr. Bul arqyly jol qozǵalysy erejelerin buzýǵa salynatyn birqatar aıyppuldar mólsheri tómendep, eskertý sııaqty sharalardyń qoldanylý múmkindigi artady. Al zań jobasy Májiliske bıyl jazda qaraýǵa beriledi dep josparlanýda», – dedi depýtat.
Jalpy otyrys aıasynda depýtattar Qarjy mınıstri Baqyt Sultanovtyń tanystyrýymen «2015 jylǵy 8 qyrkúıektegi «Tabıǵı teriden jasalǵan kıim zattary, kıimge kerek-jaraqtar jáne ózge de buıymdar» taýar pozısııasy boıynsha taýarlardy baqylaý (sáıkestendirý) belgilerimen tańbalaýdy engizý jónindegi qanatqaqty jobany 2015-2016 jyldary iske asyrý týraly kelisimniń qoldanylý merzimin uzartý jónindegi hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn talqylady. Oǵan qosa, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine olardy Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń normalaryna sáıkes keltirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy men «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketter arasyndaǵy qyzmettik jáne azamattyq qarýdy ótkizý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyna qorytyndy ázirleý jóninde qaýly qabyldandy.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»