Qaıta jańǵyr, qazaq kúresi!..

27 tamyzda Astanada tuńǵysh ret Elbasy Nursultan Nazarbaev júldesi úshin «Qazaqstan barysy» ataǵyn básekege salatyn túıe balýan báıgesi ótkizilmek. «...Kúreske keń ashyqty saılady jurt, Arnalǵan alyptarǵa aıqasýǵa» «Mynaý, mynaý, mynaý er! Pil súıekti, bulan er, Arystandaı aıbyndy er, Jolbarystaı jýan er. Ertistiń boıyn silikken er, Edildiń boıy úrikken er. Irbit, Altaı, Mekerje, Jármeńkede shyqqan er. Alataýdyń alybyn, Alyp jerge soqqan er. Qarataýdyń alybyn, Qaǵyp jerge tyqqan er...»

Ilııas Jansúgirov.

Kóshpendi qazaq órkenıetindegi balýan kúresi babalar dástúriniń bizge qalǵan aıryqsha asyl murasy desek, abzal aqıqaty da sol. Táýelsizdik jyldarynda serpilgen ulttyq rýhpen birge sońǵy ýaqyttarda ulttyq sport túrlerin qaıta jańǵyrtý oraıynda ıgilikti talap-talpynystar jasalyp, naqty ister atqarylyp jatqandyǵy da bek jaqsy. Endeshe, aldaǵy tamyz aıynda Táýelsizdik merekesiniń 20 jyldyǵy qurmetine Prezıdent N.Nazarbaevtyń júldesi úshin qazaq kúresinen respýblıkalyq «Qazaqstan barysy» jarysy ótkiziletin habaryn naq osy rettegi taǵy bir ıgi qadam dep qabyldap, qýana súıinshilegenimiz de ras. Osy jaǵdaıdyń mán-jaıyn tolyǵyraq bilmek úshin atalmysh jobanyń avtory, osynaý aýqymdy ulttyq sport sharasynyń belsendi uıymdastyrýshylarynyń biri, KTK telearnasynyń bas dırektory Arman ShORAEVQA jolyqqan bolatynbyz. – Arman Tólegenuly, áýeli, osy bir ádemi ıdeıa qalaı týdy, sony aıty­ńyzshy? – El kórip, jer kórip degendeı, bir jaǵynan dúnıeni titiretken Shyńǵys hannyń arýaǵyna táý etý úshin eki-úsh jyldan beri kórshiles Mońǵolııaǵa b­a­ryp qaıtý oıda júretin. Ári qan­das­tarymyzdyń úlken bir shoǵyry osy elde turady emes pe. Sapardyń sáti ótken jyldyń shildesinde tústi. Baıan О́lgıı aımaǵynyń 75 jyldyǵy bolady eken. Soǵan shaqyrý aldyq. «Djıp» kólikteri­men shyqqanbyz. Mońǵolııanyń Almaty­daǵy konsýly bizben ere júrdi. О́ske­mendi basyp, Reseı shegine kirip, Barnaýldan Taýly-Altaı kúre jolyna túsip, esh qıyndyqsyz týra Baıan О́lgııge kelip jettik. Munda halyqpen kezdesip, merekege qatysqannan keıin Ýlan-Batorǵa tarttyq. Ara qashyqtyǵy shamamen 2 myń shaqyrymdaı. Ýlan-Batorǵa kelsek, Táýelsizdik toıy­nyń ústinen tústik. Olar eń ulyq merekesin qatarynan úsh kún toılaıdy eken. Maǵan sonda qatty áser etkeni – toı tóriniń tóresindeı áspettelgen, mońǵolsha bokh dep atalatyn balýan kúresi boldy. Barsha mońǵol jurty bul kúres degende ishken astaryn jerge qoıa­dy. Mońǵolııanyń búkil halqy 2 mln. 700 myń bolsa, myna dodaǵa 2700 balýan jınalypty. Jekpe-jek beldesýler olımpııalyq júıemen ótkizilgende, eki-úsh saǵattan keıin jańaǵy 2700-diń qaq jartysy ushyp ketedi. 1350-i qalady. Taǵy birer saǵattan keıin osynyń jartysy qalady. Eki kún osylaı aldyn-ala irikteý jarystary ótetin kórinedi. Stadıonnyń qaq ortasynda, kókmaısa kógaldyń ústinde. Kilem tóselmeıdi. Úshinshi kúni fınalǵa eki balýan shyq­ty. Bireýi qalmaq, ekinshisi mońǵol eken. Biriniń salmaǵy 180 kılo, qarsy­lasynyki 175 kılo dep jarııa etildi. Osy eki alyp bir-birin alysa almaı 4 sa­ǵat tiresip kúreskende stadıondaǵy 15 myń adam álgilerdiń qyzyǵyna qaradyq ta otyrdyq. Sonyń tamashasy jurtty baýrap aldy. Bul bergi jaǵy eken. Budan eki jyl buryn fınalǵa shyqqan eki balýan 8 saǵat kúresipti deıdi. – Oıpyrmaı, á!? – Buryn qazaqtarda da solaı bolǵan ǵoı. Mońǵoldardyń kúresi de qazaq kúresine uqsaıdy. Endi bárimiz de kóshpeliler emespiz be. Tek olarda tizesi jerge tıse boldy, jeńildi degen sóz. Asqan alyp, ádis-amaldary jeterlik, naǵyz kebeje qaryn, keń qursaq deıtindeı shoıqara dáýler. Tórt saǵat boıy ekeýi de tizelerin jerge tıgizbeı júrdi. – Qazaqtyń da aıtatyny bar ǵoı, súrindirdi dep. – Jeńilmeı júrgen jigit eken, sol jerde de jeńdi. Mońǵolııanyń prezıdenti ortaǵa shyǵyp, qolyndaǵy bir byl­ǵary sómkeden 100 myń dollar alyp, álgi bahadúrge tabys etti. Soǵan qosa sol arada bul batyrǵa «Mońǵolııanyń arystany» degen ataq berdi. – Ǵajap eken! – Sony kórip men oıǵa qaldym ári namystandym. Bul ǵajaptyń bolatyn reti, áýselesi qazaqta ǵoı. О́ıtkeni, shyn máninde de, sport salasyn alar bolsaq, qazaqtar fýtboldan álem chempıony bo­la­dy dep óz basym úmit etpeımin. Hokkeıden de. Qazaqtyń oń jambasyna keletini áýel bastan jekpe-jek. Qaı túrin alsaq ta. Boks. Kúres. Solardyń ishinde eń janyna jaqyn, qanyna sińgen, qol­jetimdisi – kúres. Osy shamamyz jetetindi, qoldan keletindi damytýymyz kerek. Mońǵol baýyrlardan biz kembiz be dep oıladym. – Iá, sodan siz ne istedińiz? Oıy­ńyzdy kimdermen bólistińiz? – Bir sheshimge kelip, batyldyq etkenim sol, qazaq kúresi erteden kele jat­qan, ómirde bar nárse ǵoı. Tipti, ol qanatyn keń jaımasa da, keshegi keńes kezinde de ómir súrdi. Qazir de qatardan qalǵan joq. Tek jetkilikti mán berilmeıdi, qasıetine saı qasterlenbeıdi. Osyny oılaǵanda bala kúnde oqyǵan batyrlar jyry men ańyz, ertegilerdegi alyp ba­ba­larymyz kóz aldyma kelgendeı boldy. Baýyrynda ósken óz atamnyń ataqty balýan báıgeler jaıly áńgimelerin eske aldym. Balýan Sholaq, Qajymuqan syn­dy bar qazaqqa maqtanysh kúsh ata­lary­nyń arýaqtaryna basymdy ıip, medet tiledim. Sodan Moń­ǵolııadan jol boıy úlken tebirenis-tol­ǵanyspen kelip iske kiristim. О́z oılarym men usynys­tarym­dy tujyrymdama etip jazyp, jora-joldastarmen tal­qyladyq. Bári bir aýyzdan qol­dady. Sosyn sol kezdegi Týrızm jáne sport mınıstri Temirhan Dosmuham­betov aǵamyzǵa bar­dym. Ol kisi janyp ketti. Odan Prezıdent Ákim­shiligine bardym. Ol jerdegi Darhan Myńbaı, Máýlen Áshimbaev sııaqty zııa­ly azamattar da aıtqanymyzdy iltı­patqa aldy. Odan qaldy, Tuńǵysh Prezıdent qory qoldaý bildirdi. Ásirese, naqty is-áreketpen oıyp úles qosqan Qyzylorda oblysynyń ákim­digi boldy. Naǵyz qaımaǵy buzyl­maǵan qazaqy óńirdiń artyqshylyǵy osyn­daı namysymyzǵa syn tusta baı­qaldy. Usynysymdy oblys ákiminiń eki birdeı orynbasary: Madııar Aldońǵarov pen Rzaqul Nurtaev qyzý quptap qýat­tady. Rzaqul jaı jankúıer jana­shyr ǵana emes, qazaq kúresinen Azııa fede­ra­sııasynyń tóraǵasy. Sóı­le­se kele olar jan-jaqty qoldaý, demeý jasaýǵa beıildi ekenderin aıtyp, iske qulshynyp kiristi. Aqsha da tapty. – О́tken jyly KTK-dan Qyzyl­ordada ótken qazaq kúresiniń dodasyn kózim shalyp qalyp edi. Sonda ózińiz de sóılep jatqansyz... – Iá, jigitterdiń kómegimen tyrna­qal­dy synaq retinde baıqastap, Qyzyl­ordada «Altyn belbeý» týrnırin ótkiz­dik. Júldesin de, basqadaı jaǵdaılaryn da oılastyryp, ózimiz de tájirıbe jı­naǵandaı boldyq. Stadıonda eki kıiz úı qurdyq. Bireýinde bapker, ekinshisinde balýandar jaıǵasty. Sóıtip, Moń­ǵo­lııa­­dan kelgen soń eki-úsh aıdyń ishinde osyndaı ıgi is-sharany ótkizip jiberip edik. – Bul mándi másele odan soń qalaı jalǵasyp, joǵary deńgeıge qalaı jyljydyńyzdar? – Qudaıǵa shúkir, kórgendi aıtyp, túrtki bolyp, qozǵaý salǵandy narqasqa azamattar aspandatyp kóterip áketti. Qazaqta sondaı márttik qaınary sar­qyl­maǵanyna qýanamyn. Áýeli Alla qol­d­a­dy. Odan soń azamattar. Sonyń ar­qa­synda ótken jyldyń aıaǵyna deıin mınıstrlik óz bıýdjetine engizdi. Odan qaldy, Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna oraı Prezıdent Ákimshiligi bekitken merekelik baǵdarlamadan oryn aldy. Osyǵan baılanysty Úkimettiń arnaıy qaýlysy shyqty. Sóıtip, aldaǵy 27 ta­myzda Astanada qazaq kúresinen «Qazaq­stan barysy» atty respýblıkalyq týrnır ótkiziletin bolyp sheshildi. Bul mártebeli dodany ótkizý jóninde mı­nıstrliktiń Sport komıtetiniń tóraǵasy Elsııar Qanaǵatov jetekshilik etetin jedel shtab qurylyp, qazir qyzý daıyndyq júrgizýde. Onyń quramynda sport mınıstrliginen, Qyzylorda oblysynyń ákimdiginen azamattar bar. Dúnıejúzilik jáne respýblıkalyq qazaq kúresi fede­rasııasynyń prezıdenti Serik Tókeev, qazaq kúresi boıynsha memlekettik jat­tyq­tyrýshy Marat Jaqyt jáne basqa­lar­dyń moınyna júktelgen jaýapkershilik salmaqty. Osy qatarda biz de barmyz. Eń bastysy, qazaq kúresinen buryn bolyp kórmegen alaman doda ótkizý ıdeıasyn Elbasy maquldap, aq batasyn berdi. Nursultan Ábishuly fınaldy tamashalaýǵa ózi qatysyp, jeńimpaz túıe balýanǵa bas júldeni óz qolymen tabys­taıdy degen senimdemiz. Jeńimpazǵa sonymen birge «Qazaqstan barysy» degen ataq beriledi. – Baıqaımyn, balýan báıgeniń bir áýselesi júldelerde jatqan sııaqty. Júlde jaıyn ejiktep aıtyńyzshy. – Munyń ózi qazaq kúresin keleshekte úlken dárejege kó­terý maqsatymen sa­baq­tasyp jatyr. Mun­daı saıystardy bu­ryn­ǵy zamandarda handar da, baılar da ót­kizgen. At báıgesi, aı­tystarmen qatar balýan báıgesi de as pen toıdyń kórkin keltirgen. Sonda je­ńis­ke jetken bahadúr-batyrǵa altyn taı­tuıaq syılap, bas báı­gege úıir-úıir jylqy tigedi eken. – «Úıirimen úsh toǵyz» degen qazaq shúlendigin bildiretin sóz sondaı myrzalyq úrdisten qalǵan ǵoı... – Taza altynnan quıylǵan taıtuıaq­tyń salmaǵy 777 gramm bolady eken. Sonda bas báıgeniń baılyǵy balýannyń aýyl-aımaǵyn aılap-jyldap asyrap-saqtaýǵa, áıtpese óziniń baqýatty ómir keshýine molynan jetetin kórinedi. Demek, ol zamanda da balýandyq tabys kózi, kásip bolǵan. Endeshe, bizdiń oıy­myz bul zamanda da qazaq kúresiniń balýandaryn kásip ıesi qylý. Qazaq kúresimen kásip­qoılyq turǵydan shu­ǵyl­danbasaq, jetistikke jete almasy­myz da haq. Olaı bolsa, ulttyq kúre­simizge jurtty yntalan­dyryp, jastar­dy qyzyqtyryp tartqa­ny­myz jón. Aı­talyq, sýmo, bokh kúres­terin kásiptik dárejege kótergen Japonııa. Mońǵolııa elderinde balýandardyń bedeli de zor, ǵaryshkerden kem emes. Kezinde Qajy­muqan atamyzdy halqymyz han kótergen ǵoı, úkimet arnaıy zeınet­aqy taǵaıyn­daǵan. Mine, osynyń bárin oılap eskere kelgende bul dodaly jarystaǵy bizdiń tikken júldelerimiz de olqy soǵa qoımas. Mysaly, mereıi ústem shyqqan túıe balýanǵa berer bas báıgemiz – 150 myń dollar. Bahadúrdiń bapkerine 50 myń dollar saılandy. Ekinshi orynǵa kishkene kemirek – 30 myń dollar, bapkerine 10 myń dollar. Úshinshi oryn alǵan balýan men bapkerge – 10 myń jáne 5 myń dollar kóleminde júlde belgilendi. Árıne, jeńimpaz túıe balýan úshin mereıdiń úlkeni «Qazaqstan barysy» ataǵy bolmaq. Munyń syrtynda altyn­nan, kúmisten jáne qoladan quıylǵan taıtuıaqtar medal ornyna júredi. Tıisinshe birinshi, ekinshi jáne úshinshi oryn alǵan alyptarǵa beriledi. Bul da ulttyq dástúrdi jańǵyrtý. Oǵan qosymsha alǵashqy úshtikke altyn, kúmis jáne qola belbeýler arnalyp otyr. Jeńiske jetken túıe balýan erteń eńsesin tik kó­terip, tómenshiktemeı júretin jaǵdaı jasa­maqpyz. Sol úshin qomaqty júlde­ler ázirleýdemiz. Qandaı da bir demeýshi bolamyn, arnaıy júlde taǵaıyndaımyn degen azamattardyń qolyn qaqpaımyz. Aıtalyq, túıe balýanǵa, 150 myń dollarlyq bas júldeden tys avtokólik syılaǵymyz keledi. Oblys ákimderine aıtar, usynys: qaı óńirdiń azamaty túıe balýan bolsa, sol oblys ortalyǵynan bir páter kilti tapsyrylsa, quba-qup. – E, báse! Yntalandyrý, eldiń rýhyn kóterý degen osy emes pe. Bul doda taǵy qandaı erekshelikterimen este qalmaq? – Respýblıkalyq fınaldyq týrnırge aýdan, oblystardaǵy irikteý básekeleri­nen ótken, 74 kılodan joǵary absolıýttik salmaq sanatyndaǵy eń myqty degen 64 balýan qatystyrylmaq. Ár oblystan, Astana men Almaty qalalarynan – 4 balýannan. Ánshi-kúıshi, bıshiler shash­baýyn kó­terip úlken shoý-dýmanǵa aınal­ǵaly tur­ǵan osynaý balýan báıgesi bas qalamyzda, búkil álemdegi №1 «Velotrek» saraıynda ótpekshi. Onyń ishine 9 myń qolpashtaýshy kórermen syıatyny belgili. Sán-saltanaty kelisken kúres dodasy Táýelsizdiktiń 20 jyldyq merekesine arnalyp ári Konstıtýsııa kúnine oraılastyrylǵan. Naq osy tustarda Astanada TMD elderi sport mınıstr­leri­niń qatysýymen úlken Sport forýmy ótedi. Balýan báıgesi osy forým­nyń meımandaryna da uıalmaı kórse­tetin is-shara bolmaq. Doda taǵy nesimen este qalady degende, jańadan oılap tapqan tosyn syıymyz da joq emes. Onyń mánisi bylaı. 64 bal­ýan áý dep jekpe-jekke shyqqanda ár­qaı­sy ıyǵyna bir-bir túlki terisin ilip shyǵady da tóreshige tap­syrady. Jekpe-jek aıaq­tal­ǵanda jeńgen jigitke tóreshi eki túlki terisin syı­laıdy, ıaǵnı jeńisti qanjy­ǵasyna baılap beredi. Endi ekinshi jekpe-jekke ár balýan eki túlkimen shy­ǵady da, jeńgeni 4 túlkini baılap alyp ketedi. Úshinshi aınalymǵa ár balýan 4 túlki­men shyǵyp, jeńgen adam 8 túlkini bókte­redi. Sóıtip, eń sońynda, fınalda je­ńim­paz atanǵan túıe balýan ata joly­men 64 túlkini baılanady. Onyń bul ol­jany kimge baılaıtyny – óz erkinde. Taǵy bir aıta qalarlyq jaı, ár ob­lys, aýdandarda qazir qazaq kúresinen irik­teý jarystary ótip jatyr dedik qoı. Solarda jeńgen túıe balýandar óz óńiriniń, óz oblysynyń, óz aýdanynyń barysy atana­dy. «Almatynyń barysy», «Shyǵys Qa­zaq­stan oblysynyń bary­sy», «Aıyr­taý aýdanynyń barysy» degen sııaqty. Osy­laısha barystarymyz ár salada kóbeıse, tabystarymyz molaısa, ol da jaqsy­lyqtyń nyshany. Ári na­mystyń qaıraǵy. «Bul jigit bizdiń barysymyz!» dep jerlesteri maqtan tutsa, árbir aýdannyń mereıi bolady ǵoı. – Barystyń balasy – alan. Olaı bolsa, jasóspirimderden alandardy da baýlýǵa bolady eken-aý? – Nege bolmasyn! Meniń oıymsha, osy jaılar men bastamalar sabaqtasa kelgende úlken bir ulttyq jobaǵa ulasýy tıis. Jalpy, biz qazaq kúresin keleshekte jankúıer qaýym úshin tartymdy shoýǵa, dýman-saltanatqa ári árkim qyzyǵarlyq kásipqoı sport túrine aınaldyrýymyz kerek. Bıyl, qudaıǵa shúkir, ákimshilikter de, mınıstrlik te qol­dap jatyr ǵoı. Osyndaı qoldaý, uza­sa, endi eki-úsh jyl ǵana kerek bolady. Al, ary qaraı qazaq kúresinen ótki­ziletin dodaly jekpe-jekter ózin ózi aqtaıtyn bir ındýstrııaǵa aınalady dep bilemin. Elbasy júldesi úshin respýb­lıkalyq balýan báıge jyl saıyn ót­kizilip turmaq. – Astana týrnırine eki aıdan sál astam ýaqyt qalǵan eken. Daıyndyq dárejesine kóńilderińiz tola ma? – Jańa aıtqanymyzdaı, irikteý dodalary ótip jatyr. Onyń ózi 3 kezeń­nen turady: aýyl, aýdan jáne oblys. Keıbir jerde irikteý shalaǵaı ótetin bolsa, qaıta ótkizýge týra keledi. Qalaı bolǵanda da, oblsport­komıtetterdiń tór­aǵa­laryna, oblys ákimderiniń áleýmettik sala jónindegi orynbasarlaryna talap qoıylyp, suralyp jatyr. Olar da jaýapkershilikti sezinýde. Osy daıyndyq kezeńinde baıqalǵan jaqsy ózgerister, oń nyshandar jeterlik. Naǵyz qazaq kúresiniń bapkerleri telefon soǵyp: «Arman baýyrym, saǵan rahmet! Qazaq kúresi dalada qalatyn shyǵar dep oılap edik. Endi kúresti kóteremiz», dep qýa­ný­ly. Kúresti budan 5, 10 jyl buryn tas­taǵan jigitter qaıta týǵandaı qanat­ta­nyp, jattyǵýǵa qulshyna kirisken. Degenmen de, qazaq kúresi shyn máninde damyǵan oblystar saýsaqpen sanarlyq. Qyzylorda, oǵan kórshiles Shymkent, Semeı men О́skemen, ıaǵnı Shy­ǵys Qazaqstan oblysy, Jambyl ob­lysy. Bularda ata murasy – qazaq kú­resine kádimgideı mán berilip, irikteý básekeleri de jaqsy ótýde. Myqty balýandar da negizinen osy oblystarda. Bas­qa oblystar da namysqa tyrysyp ba­ǵady dep oılaımyn. Jalpy, jekelegen myqty balýandar ár óńirden taby­lady. Tek mańdaıynyń baǵy bilsin deńiz. – Demek, Astana týrnıri tek túıe balýandar básekesi bolmaq qoı? Absolıýttik salmaq degende, 75 kılo balýan 140-150 kılolyq dáýge qarsy shyǵa bere me? – Qazaqta namys degen uǵymnyń jóni bólek qoı. Mysaly, erteńgi fınalda 80 kılolyq bir balýan kúresip, 150 kılo tartatyn alypty uqsatyp jyǵyp ketse, men oǵan eshbir tańdanbaımyn. Al endi taǵy da daıyndyq jaıyna keler bolsaq, uıymdastyrý komıtetiniń músheleri osy kezeńde atqarylar barlyq jumystar men mindetterdi bólisip alǵan. Olardyń bári de jaýapty, bilikti ári qoldarynda bıligi bar azamattar. Son­dyq­tan, bul turǵydan qam jemeýge bo­lady demekpin. Tájirıbeli tóreshiler alqasynyń quramy saqadaı saı. Júl­de­lerdi daıyndaý, uıymdastyrý jáne bas­qa da tehnıkalyq máseleler ret-retimen sheshimin tabýda. Ulttyq órnektegi logotıpimizdi ázirleýge konkýrs jarııaladyq. Taıtuıaq, júldeli belbeýler de solaı kórnekti bolýy tıis. Osynyń bárinde ulttyq rýh menmundalap turǵany abzal. О́ıtkeni, osynaý balýan báıge de, dál sondaı bolmasa da, olımpıadalardy eske túsirerdeı úlken sán-saltanatpen ashylmaq. Eldiń Ánurany oryndalady. Eldiń Jalaýy jelbireıdi. Sonymen birge eldik rýhymyz kóterilmek. – Dodaly týrnır maqsatynyń ózi de sol emes pe? – Bul rette bizde maqsat ta, soǵan oraılasqan múdde de bar. Áleýmettik lıft degen bolady. Osyǵan saıǵanda, golf nemese hokkeı oınaýǵa qanshama shyǵyn ketedi. Al kúreske keler bolsaq, jazda oǵan sport zaldyń qajeti joq. Eshqandaı trenajerler kerek emes. Mońǵolııaǵa bar­ǵanda kórgenimiz: kógal­dy jer bolsa bol­dy, 5 jasar baladan bas­tap kúrese beredi. Mońǵol balýan­dary úlken dodaǵa daıyn­dalǵanda eki aı buryn bir ózenniń jaǵa­syna kıiz úı quryp jatady eken. Jat­tyqqan balýan úlken bóreneni kóterip, ózenniń aǵysyna qarsy belýardan sý keship 5-6 shaqyrym júredi. Shombal tas­tardy órge doma­latady. As-sýyn mańaı­daǵy shopandar kóterip alady. Aıtpaǵym, mońǵol eli balýan, batyr, bahadúrlerin qatty qaster­lep, pir tutady. Chempıon túıe balýan­nyń portreti ár úıdiń tórinde, qurmetti orynda turady. Jańaǵydaı jattyǵý jasaýǵa qazaq aýylynda da qaı jerde bolsyn jaǵdaı bar. Balýandarǵa beıil-qurmet qashannan bizdiń halqymyzdyń da qanyna sińgen qasıet. Olaı bolsa, osy ulan dodany uıym­dastyrýdaǵy bir maqsat – eldiń, jastardyń buǵan deıin qaǵajý kórip kelgen qazaq kúresine degen yqylasyn oıatý. Taǵy bir maqsat – qazaq kúresin álemge ta­nytý, olımpııalyq jáne Azııa oıyn­dary­nyń baǵdarlamasyna engizý, jer júzinde qazaq balýandarynyń ata­ǵyn shyǵaryp, aıdynyn asyrý. Demek, Astana týrnırin osy joldaǵy alǵashqy asý dep bilgenimiz abzal. Oǵan ardager balýan­darymyzdyń bárin shaqyramyz. Balýan­dary­myzdy pir tutatyn burynǵy dás­túrimizdi qalpyna keltirsek eken. Mem­leket quraýshy ulttyń ulyq qa­sıetin ta­nytatyn balýan báıge­mizdi asqaqtatsaq eken. Sóıtip, Astana týr­nıriniń alama­nyn qazaq kúresiniń jar­qyn toıyna aınaldyrsaq eken. Bizdegi murat ta, maqsat da osy... Áńgimelesken Qorǵanbek AMANJOL, Almaty.