Sýyqsaıdaǵy qarbalas tirlik

Jetisýdyń ásem tabıǵaty men móldir sýy adam densaýlyǵyna paı­dasymen qatar mal sharýa­shy­ly­ǵyn damytýǵa da asa qo­laıly. Naryqtyq qatynastyń al­ǵashqy jyldaryndaǵy qıyndyq­ta aq­sýlyq Igor Kýznesov saý­da-sattyqpen, taǵy basqa tabys tabatyn kózderdi izdestirip, ter tógipti. Sol tusta eńbektiń qur ketpeıtinine kóz jetkizgen. So­ńyn­da mal ósirip, egin salýdyń tıimdiligin bilip, oǵan den qoıypty. Nátıje jaman emes. Onyń ústine Kedendik odaqtyń nyǵaıýy otandyq agroónerkásip­tiń túbegeıli ózgerýin talap etse, aýylsharýashylyq ónimderin óń­deý jáne onyń básekege qabilet­ti­ligin arttyrý máselesi kún tár­tibine ótkir qoıylǵany da onyń jigerin janyǵan. Qazir jumys tásilin ózgertetin kez kelgendigin sharýalar shetinen jaqsy túsin­gen­deı. Ásirese, klasterlik júıe­niń artyqshylyǵy tarazy basyna salmaq salyp-aq tur. – Taýarly-sút fermasy sa­lynady. Biz endi sıyrdy qolmen emes, apparat arqyly saýamyz. Sýyqsaı jaılaýynda saýynshy qyz-kelinshekter osylaı qýanyp júr. Solardyń biri Janna Mu­hametshenova bir saýylymda ǵana 18-20 sıyr saýady. Fermada ar­naıy qondyrǵymen saýylǵan sút úlken zaýyttarda kedergisiz alyn­sa, onyń maılylyǵy men sapasy jaqsy. Tutynýshydan eskertý joq. Onyń ústine qol eńbeginen qutyldyq, – deıdi saýynshylar áńgime arasynda. «Alataý» sıyrlary sútti mol beredi. Erteńgisin 10 lıtr, keshkisin 10 lıtr. Ferma barlyq qa­jettiliktermen jabdyqtalsa, eńbek budan da jeńildeıtin edi. Mal basy ósse, sút te molaıady. «Nıkolaı ı K» sharýashylyǵy sútti Taldyqorǵandaǵy «Laktık LTD» seriktestigine ótkizedi. Eki ara edáýir. Jaz aılarynda sútti ashytpas úshin ábigerge túsetini belgili. Kúndelikti tasymal men oǵan jumys qolynyń jetispeýshiligin qosyńyz. Osy jaıtty oılaǵan Igor Kýznesov sút fer­masyn salýǵa bel býyp, «Bıznes­tiń jol kartasymen» nesıe alýǵa suranys beripti. – Úlken keshen salsam degen josparym bar. Árıne nesıe má­selesi oń sheshilse, bári talapqa saı bolady. Mal basyn asyldan­dyrýǵa barynsha nazar aýdara­myz. Fermany tolyq iske qosý úshin 200 mln. teńgedeı qarjy kerek. Sondaı-aq iri qarany 600 basqa jetkizip, jumys aýqymyn keńeıtemiz, – deıdi sharýa qoja­lyǵynyń basshysy. Bastama qoldaýǵa turarlyq. Elimiz táýelsizdik alǵan jyly sharýa qojalyǵy qurylypty. Ol kezde ujymda bir ǵana eski trak­tory bolǵan. Alǵashqy kezde omar­ta ustap, bal alýmen shuǵyl­danǵan. Ań aýlap ta kóripti. Keıin Jer-ananyń babyn tapsa, eńbegi janatynyn, mal baqqan­nyń da tabysy baryn túsingen. Qazir qojalyq ıgiliginde 15 tehnıka bar. 500 gektar jerge astyq egedi. Agrotehnıkalyq sharalar­dy qatań saqtaýdy umytpaıdy. Qońyr kúzde mańdaı terdiń óteýin kóredi. Dıqandar bıyl jań­byr jaqsy jaýdy, buıyrtsa, mol ónim bolatynyn alǵa tartady. – Gektarynan 30 sentnerden ónim alsaq jaman bolmas edi. Túıindi máseleler de bar. Igerilmeı bos jatqan sýarmaly jerlerdi qolynan keletinderge berse jaqsy ónim alar edik. Qazir joǵarydaǵylar osy máselege nazar aýdaryp jatqan kórinedi. Sheshilse tıimdi bolar edi, – degen atalǵan sharýa qojalyǵy­nyń múshesi Tahır Esimbekovtiń pikiri de kóńilge qonymdy. Árıne, sharýa oıdaǵydaı bo­lyp jatsa, taǵy da jańa jumys oryndary ashylady. Bul aýyl­da­ǵylardyń da ál-aýqatynyń jaqsarýyna septigin tıgizedi. Qazaqtyń bııazy júndi qoıyn kóbeıtý joldary qarastyry­lýda. Qazir eki otar bar. Jáne 12 gektar baqtyń da kútimi jaq­sy. Japyraqtary jaıqalǵan aǵashtar túıin salyp, buıyrtsa alma men óriktiń, almurttyń, taǵy basqa jemistiń kóp bola­tynyn kórsetedi. Qazir sharýashylyq úshin bas­ty másele ónim óńdeý keshenin salý. Onyń sheshimin taba­tyn kún jaqyn ekendigin utym­dy uıymdastyrylǵan irgeli isterden kórdik, qýandyq. Sýyqsaı baýraıy tamyljyp tur. О́zekti órlegen iri qara, aqtyly qoı tabıǵat ásemdiligin ásireleı túsipti. Etektegi qarba­las tirlik te jarasym tapqan. Halqymyzdyń atakásibin Igor­daı aptal azamattyń alǵa apar­ǵany, aýyldastaryna jumys bergeni de ǵanıbet. Ol óz isine myǵym. Demek, elimizdiń órken­deýine qosatyn úlesi de qo­maqty. Kúmisjan BAIJAN. Almaty oblysy, Aqsý aýdany.