Joba jáne jol

“Batys Qytaı – Batys Eýropa” kólik dálizi – ǵasyrlyq joba. Tran­s­qurlyqtyq kólik dálizinen memleket qana emes, jurttyń da kútip otyr­ǵa­ny kóp. Eni tar, kórinisi nashar, buq­pa-buqpa saılarmen qýa­lap kete bara­tyn joldardan kólik júr­gizýshiler ábden zárezap bolyp bitti. Jol bo­ıynda avtoapattan qaı­tys bolǵan­dar­ǵa ornatylǵan bel­­­­giler kó­beıip ketti. Munyń ózi jo­laýshy­lar­dy qaradaı shoshytady. Ońtústik Qazaqstan oblysy­nyń aýmaǵyndaǵy kólik dáliziniń uzyn­dyǵy 454 shaqyrym ǵana. Bir qyzyǵy, máshınemen Jam­byl, Qyzylorda oblystaryna jo­laý­shy­lap shyqsań, qaınaǵan ju­mystardy kóresiń. Merdigerler teh­nıka, qural-jabdyqtaryn bir jerge toptap, halyq­aralyq talap­tarǵa saı jol salyp jatyr. Bir budyry joq asfalt jolǵa tabany ilikken má­shıne jelmen jary­syp ketedi. Keshigip jatqan Ońtústik. Ásh­eıinde, paıdaly sharýany retteýge kelgende jyldamdylyǵymen, py­syq­­tyǵymen erekshelenetin Oń­tús­tiktiń isker azamattary: “Jolǵa qa­jetti tehnıka, sement, bıtým, sha­ǵyl tas, qum, betondar ózimizde bar, dóń­ge­letip áketemiz”, dep ala­qan­daryn ysqylaǵan edi. Ázirge jer tegisteý jumystary júrip jatyr. Oblysta sapaly jol salýdan al­dyńǵy qatarda júrgen “Bereke A” korporasııa­sy­nyń prezıdenti Rásh­kúl Ospanálıeva: “Bizdi halyq­aralyq jol salýǵa táji­rı­be­leriń joq” dep tenderge qatys­tyr­mady. Al, sheteldik merdi­ger­ler­diń ara­sy­nan shı shyǵyp ja­tyr. Tipti, tehnıkasy joq, jol salýdyń ne ekenin bilmeıtin jergilikti mer­di­ger­lerdiń tenderde jeńgenin kór­dik. Osyny baqy­laı­tyn aýmaqtyq avtomobıl jol­da­ry departamenti qaıda qarap otyr?” dep kúıinedi. Bireýdiń qorasy órtenip jatsa kórshisi soıylǵan qoı basyn ja­lyn­ǵa ustap, “tegin otqa úıtip al­aı­ynshy” depti deıdi. Sol sı­ıaqty jol ústine túsken eski albar, qu­la­ǵaly turǵan qo­ra­synyń qunyn at ba­syndaı al­tynǵa baǵa­lap, mem­leket usynǵan qar­jyny qomsynyp, ju­mysty toqtatyp qoıǵany qanshama. Osyndaı jaǵdaıda Ońtústikke Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri Berik Kamalıev keldi. Ob­lys­tyq ákim­dikte ótken májiliste to­pyraq karerlerin rásimdeý, jer telimderin satyp alý jáne jo­bany júzege asyrý bary­syn tal­qylaǵan keleli keńes ótti. Keńesti Ońtústik Qazaqstan ob­ly­sy­nyń ákimi Asqar Myrzah­me­tov júr­gizip otyrdy. Oǵan óńir­de­gi joba­ny iske asyryp jatqan merdigerlik kom­panııalardyń bas­shylary qatysty. Keńeste Ońtústik Qazaqstan ob­lysyndaǵy «Batys Qytaı – Ba­tys Eý­­­­ropa» kólik dálizin qaıta salý ýchas­kelerindegi jumys barysy qaraldy. Kólik vedomstvosynyń bas­shy­sy B.Kamalıev óz baıandamasynda 24 maý­symda Premer-Mınıstr K.Másimov­tiń tóraǵalyǵymen eko­no­mıkany mo­dernızasııalaýǵa baı­lanysty Memlekettik komıssııa­nyń otyrysy ótken­digin eske sal­dy. Onda «Batys Qytaı – Batys Eýropa» jo­basyn iske asyrý ba­rysy tyń­dal­dy. Búgingi kúni avtojol saly­natyn jer telimderin sa­typ alý jáne to­py­raq karerlerin rásimdeý másele­leri ózekti bolyp otyr. Búgin­ge oblys boıynsha 886 ýchaske satyp alynbaǵan. Jumys júr­gizilip jat­qan joldarda 847 jer ýchaskesinen 150 ýchaske satyp alyn­b­a­ǵan, onyń ishinde, 30 – sot­tyq tár­tip­pen alynýǵa tıis. Osy­ǵan oraı, jergilikti at­qa­rý­shy organdar tara­py­nan belsendilik ta­nytylý qajet. Jáne bir ma­ńyzdy másele – topyraq karerlerine jer qoınaýlaryn paıdalaný qu­qy­­ǵyn rásimdeý uzaqtyǵy. Qazirgi tań­da, dálizdiń iske asyry­lyp jat­qan ých­as­kelerinde 194 karer­ge jer qoı­naý­yn paıdalaný qu­qyǵyn rá­sim­deý qajet. Sonyń ishin­de, 152 karerlik prosedýralar 2010 jyl­dan beri júzege asy­ry­lý­da. Búgingi kúni tek 18 karer bo­ıynsha ke­li­silýdiń qorytyndy pro­­se­dýrasy júr­gi­zi­lýde. Is-shara­lar­ǵa sáıkes topyraq karerlerine jer qoı­naý­laryn paı­dalaný quqy­ǵyn rá­­sim­deý merzimin memlekettik or­gan­­da­r­y 3 kún­nen 10 kúnge deıin ýa­qyt­ta qaraýǵa tıis. Alaıda, Qor­sha­ǵan ortany qorǵaý, Tótenshe jaǵ­daı­­lar mınıs­tr­likteri­niń aýmaqtyq qu­rylym­dary jáne Indýstrııa já­ne jańa tehnologııalar mınıs­tr­li­giniń Geologııa jáne jer qoı­naýy komıteti, sondaı-aq, oblys­tyq ákimdiktiń qu­rylymdyq bó­lim­sheleri tarapy­nan kelisilgennen keıin bir aıǵa deıin keshiktirý kezdesýde. Osy máseleler boıynsha Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Geologııa jáne jer qoınaýy komıteti men jańa tehnologııalar jáne óńiraralyq de­par­tamentiniń ókilderi túsinikte­meler berdi. «Batys Qytaı – Batys Eýropa» jobasyn iske asyrý jóninde Qa­zaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi Avtomobıl joldary komıtetiniń tór­aǵasy Zamır Saǵynov baıandady. Sodan soń Ońtústik Qazaqstan ob­ly­sy ákiminiń orynbasary Bolatbek Álıev­tiń baıandamasy tyń­daldy. Ol jo­­ǵaryda keltirilgen málimet­ter­ge baı­­­la­nysty túsinik berdi. Ju­mys júr­gi­zilip jatqan joldar­daǵy 847 jer ýchas­kesinen satyp alyn­ba­ǵany 130 eke­­nin eske saldy. Reglament bo­ıynsha jer qoı­naý­laryn túgendeýge 18 aı bó­liný kerek bolsa 22 osyndaı istiń eki aıda oryn­dal­ǵandyǵyn aıt­ty. Iаǵnı, ákim­dik óz salasy boıynsha tııanaq­ty ju­mys istep jatyr. Qalǵan jer ýchaskeleri boıynsha is sotqa ót­kizilgen. Zań ta­la­by boı­ynsha oǵan birshama ýaqyt qa­jet. Daýly isten ákimdik basyn osy­laı­­sha arashalap aldy. Jıyn ba­ry­syn­da jumysty ba­qylaýǵa tıisti aý­maqtyq avtomobıl joldary de­par­­ta­mentiniń kúshi jetpeıtindigi anyq­tal­dy. Endi oǵan ob­lys­tyq jolaý­shy­lar kó­ligi jáne avtomobıl joldary bas­qar­­masy kó­mekke keletin bolady. Aǵym­­daǵy jyl­­dyń aıaǵyna deıin bir baǵytta 140 sha­qy­rym jol salý josparlanýda. Tekserý barysynda koreılik «Kýdong» merdigerlik kompa­nııa­sy­nyń 1 aıdan artyq óndiris kestesinen qalyp qoıý jaǵdaıy baı­qal­dy. Osyǵan oraı, joba basshysy aýys­tyryldy. Qazirgi kezde, kompanııa kes­teden qalyp qoıý­dy joıý máse­le­sin qaıta qarastyrýda. Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy. Sýretti túsirgen Hýsan Azızov.