Ultaraqtaı jerdiń úlken daýy

Basqa jurtta qaıdam, jer daýy bizdiń qazaqtyń qanyna bitken qasıet sııaqty. Olaı deıtinimiz, keshegi kúnde, búgingi kún­de osy jerge qatysty daý-da­maı tolastamaı-aq qoıdy. Onyń tór­kinin izdeseń, túrli sebep bar. Ultaraqtaı jerge talasqan eki jaqtyń da, olarǵa bir jerdi bólip bergen ákimdik jáne basqa da tıisti mekemelerdiń de, tipti, eki jaq júgingen bıleri­mizdiń de kinálary bar ekenin baıqaýǵa bolady. Jáne áý basta bas­talǵan sol daýdy shıelenistirmeı, kerisinshe eki jaqty bátýa­lastyrýǵa tıis álgi aıtqan mekemeler bul máselege kelgende kóńilsizdik nemese nem­quraı­dylyq, tipti jumsarta aıt­qanda jaýapsyzdyq tanytat­yn sııaqty. Sodan kelip aýylda bas­talǵan daý-damaı aýdanda jalǵa­syp, keıin oblysty shýlatyp, odan ári aıǵaıy Astanaǵa jetedi. Sony­men daýlasýshy eki jaq ta sharshaıdy, basqa jurttyń da júıkesin juqartady.  Búgingi maqalamyzǵa arqaý bolyp otyr­ǵan áńgimeniń tórkini de dál osyndaı daýǵa qatysty. Almaty oblysy, Qarasaı aýdanynyń turǵyny Esenjolov Janaman «Egemenge» «eńirep» otyryp hat jazypty. «Prezıdentimiz elimizde orta jáne shaǵyn bıznesti órkendetý máselesine erekshe kóńil bólip otyrǵanyn bárimiz de jaqsy bilemiz. Men de osyndaı maqsat­pen Almaty oblysynyń sol kezdegi ákimi S.Úmbetovke aryzdan­dym. Másele jedel sheshildi. Oblys ákiminiń tapsyrmasymen Qarasaı aýdanynyń ákimi (búgin­de marqum) B.Qutpanov meniń aryzymdy qanaǵattandyrdy. Ol óziniń maǵan jazǵan hatynda «Qa­rasaı aýdany ákiminiń appa­raty oblys ákimi S.Úmbetovtiń atyna jazǵan ótinishińizdi qarap, monsha, toıhana, qurylys dúkeni jáne stolıar sehyn salý úshin Shamalǵan beketi Tólebı kóshe­sinen 0,10 ga jer telimi berilgendigin, sizdiń qolyńyzǵa 2006 jyldyń 12 sáýirinde jer ýchas­ke­siniń jáne obektiniń orna­las­qan jerin anyqtaý jumysyn júrgizýge ruqsat beretin qaǵaz­dyń berilgendigin habarlaımyz» degen mátindegi hat aldym. Kóp uzamaı 2006 jyldyń 31 tamy­zynda Qutpanovtyń maǵan jer berilgeni týraly qaýlysy da shyqty. Osy jerde aıta keteıin dege­nim, men sol kezdegi oblys ákimine de, aýdan ákimine de meniń ótinishime kóńil bólip, qanaǵat­tan­dyrǵany úshin rızashy­ly­ǵym­dy bildiremin. Keıin sol qaýlyda kórsetil­gendeı, jerdi satyp alý jóninde kelisim-shart jasap, aqshasyn tó­le­dim. Qarasaı aýdanynyń sol kez­degi bas sáýletshisi T.Is­maılov­tyń basshylyǵynda komıssııa qury­lyp, bes birdeı mekeme basshysy qol qoıǵan komıssııanyń ruqsat qaǵazyn da aldym. Áýel basta maǵan berilgen jerdiń úı nómiri joq bolatyn. Júgirip júrip Tó­le­bı kóshesiniń nómiri joq úıine 18 nómirin belgiledi. Komıs­sııaǵa arnalǵan áýe-foto kartasynan kó­shirme de qolyma tıdi. 2006 jyl­dyń 7 shildesinde meniń atyma osy jer ýchaskesin berý jóninde komıssııanyń sheshimi shyqty. Sońynan jer ýchaskesine jeke menshik quqyǵyn beretin aktini alyp, tıisti oryndarǵa tirkettim. Biraq keıin «jer astynan jik shyqty, eki qulaǵy tik shyq­ty­nyń» keri keldi. Meniń tolyq qujattandyrylǵan jerimdi basqa bireý ıelenip ketti. Eger «Egemen Qazaqstan» meniń osy aryzymdy tekserip, jýrnalıstik zertteý júrgizse, kóp máseleniń beti ashylar edi...». Aryz ıesi ótinish etkendeı biz onymen kezdestik. Ol bizdi  aıy­ry­lyp qalǵan jerine aparyp kór­setti. Úlkenirek bir úı jáne aýla­synda úıshik turǵyzylǵan eken. – Men búkil qujattarymdy daıyndap bola bergende eldegi bir týysym qaıtys bolyp, biraz kúnge sonda kettim, – deıdi Janaman Esenjolov, – qaıtyp kelsem belgisiz bireýler myna kishkene úıshikti turǵyzyp qoıǵan eken. Zerttep qarasam, sol jyldary  Jańa-Shamalǵan aýyldyq okrýginde sáýletshi bolyp istegen Elamanov Rýslannyń áıeli Tilegen Aqtolqyn meniń jer ýchaskeme syrttan ıelik etip alypty. – Sotqa júginbedińiz be? – Meniń aryzymda negizgi aıtpaǵym da osy sot jóninde edi. Qarasaı aýdandyq sotynyń sýdıa­sy Ý.Qasymovanyń solaqaı sheshimi osy daýdyń ýshyǵýyna negizgi sebepshi dep esepteımin. Men sotqa Almaty oblysy­nyń Jer qatynastary basqarma­sy­nyń «Tılegen Aktolkyn Ab­d­rah­man­kyzy zemelnyı ýchas­tok prınadlejıt na osnavanıı reshenııa akıma Novoshamalganskogo selskogo okrýga ot 23 aprelıa 2004 goda za №4-18 ı akt na pravo chastnoı sobstvennostı №031606 ploshadıý 0,1 ga dlıa vedenııa lıchnogo podsobnogo hozıaıstva, ras­polo­jen­nyı po adresý Karasaıskıı raıon, stansııa Shamalgan, po ýlıse Tolebı dom b/n. Akt na pravo chastnoı sobstvennostı №0316306, kadastrovoı  №03-047-533-777 ız­gotovlen ka­das­t­ro­vym bıýro Karasaıskogo raıona ýchastok ne koordınırovan. Plan ýchastka polnostıý nalagaetsıa na zemelnyı ýchastok vydelennyı grajdanıný Esenjolový J.» degen taıǵa tańba basqandaı anyqtamasyn da ót­kizdim. Bul anyqtamaǵa sýdıa pysqyryp ta qaramady. Osy aralyqta daý-damaıǵa negiz bolǵan ýchaskege jańadan úı turǵyzǵan jigitpen de kezdesýdiń sáti tústi. Oǵan birneshe suraq qoıdyq. – Siz jerdi kimnen satyp aldyńyz? – Men 10 myń AQSh dol­laryna bul jerdi satyp aldym. Jerdi maǵan satqan adam Álim­baeva Záýresh. – Ýchaskeńizdi qujattastyr­dy­ńyz ba? – Bir jylǵa taıaý ýaqyt boldy satqan adam maǵan áli bul jerdi qujattastyryp bere almaı ja­tyr. – Sonda úıdi ne úshin jáne qalaı turǵyzdyńyz? – Ol kisi menen aqshany alǵan­nan keıin «Qazirshe notarıýs ar­qyly kelisim-shart jasaıyq, keıin búkil qujattaryńyzdy jasap beremin» dep ant-sý ishkendeı boldy.  Men sol sózderge senip, mańdaı terimmen tapqan taby­syma osy úıdi turǵyzdym. Jer­diń daýly ekenin bilgenimde satyp almaǵan bolar edim... Biz sol kúni jerdi satýshy Záýresh Álimbaevamen de kezdestik. Ol kisi bul ýchaskege qatysty búkil qujattardyń bar ekenin, kóshirmesin jetkizip beretinin aıtty. Biraq sol kúni de, ertesine de ol kisiden habar bol­mady. Álde qujattary tolyq emes nemese belgisiz bireýlerge degen úlken senimi bar sııaqty. Múmkin jýrnalıstiń qolynan ne keler deısiń, degendeı mensinbestik te bolýy da múmkin. Atalǵan daýly ýchaskeniń tirkelimin tekserý maqsatynda biz Qaskeleń qalasyna kelip, Al­maty oblystyq Ádilet departa­mentiniń Qarasaı aýdanyndaǵy halyqqa qyzmet kórsetý orta­ly­ǵyna suraý saldyq. Bizdiń suraǵymyzǵa «Qa­ra­saı aýdany, Jańa-Shamalǵan aýyl­dyq aýma­ǵy, Shamalǵan stan­sasyndaǵy Tólebı kóshesi nómiri 18-shi úı ornalasqan ýchaske Esenjolov Jolamanǵa tıesili» degen anyq­tama berdi. ...Biz joǵaryda aıtqandaı, mundaı daýdyń tórkinine úńilip qarasaq, túrli sebep bar. Jýrnalıstik zertteý júrgizgen osy daýdyń da saldary jetkilikti. Endi daýlasýshy eki jaq qana emes, oǵan japa shegýi múmkin úshinshi jaq qosylǵaly tur. Ol  – búginde sol ýchaskege bar tap­qan-taıan­ǵa­nyn salyp úı turǵyz­ǵan quja­t­syz qojaıyn. Ulta­raq­taı jerdiń daýy ýshyǵyp-aq tur. Onyń as­qynbaýy úshin, osy daýǵa áý basta ádil sheshim shyǵarýǵa tıis aýdan­dyq sottyń sýdıasy Ý.Qasymova­nyń áreketi de tekserýdi talap etetin sııaqty. «Men osy daýdan ábden sharshap, sottan kórgen qorlyq­tan júıkem juqaryp, bá­ri­ne qoldy bir siltep qoıa qoısam dep edim. Joǵarǵy Sotqa kelgen jańa Tóraǵanyń aıtqan sózderin estip, ádildikke degen senimim qaıta oıanǵandaı boldy. «Egemenge» aryz jazýymnyń sebebi de sol edi», deıdi Janaman Esenjolov. Biz aryz ıesi Esenjolov Ja­namannyń janaıqaıy tıisti oryndardyń qulaǵyna shalynar ma eken degen oımen osy maqa­lany jazdyq. Sharafaddın ÁMIR.