Halyqtyń jaǵdaıy jaqsarady

Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýynda elimizdi órken­detýdiń tyń ári baıypty baǵdary men bastamalary aıqyn­dalǵan. Qundy qujattaǵy «Jumyspen qamtýdyń jańa strate­gııasy» ta­raýynda eki jyl ishinde «Jol kartasy» sheń­berinde halyqty daǵ­darystan shyǵarý úshin eńbekpen qamtyp, jumys­syzdyqtyń azaı­ǵany jáne ınfraqurylymdardyń jaqsarǵany aıtylǵan. Endi ár­bir qazaqstandyqty aýqymdy ındýstrııa­landyrýǵa qatystyryp, el­diń 2020 jylǵa deıingi damýynyń alǵysharttary jalǵasatyny al­ǵa qoıyldy. Jáne 2012-2015 jyldary qarjylandyrý kózderi kó­beıtilip, mal sharýashy­lyǵyn damytý baǵdarlamasy aıasynda aýyl turǵyndaryn jumyspen qamtýdy sheshý qarastyrylǵan. Oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdar­lamalar basqar­ma­synyń bastyǵy Umsyn Balabıevaǵa óńirdegi osy oraıda búgingi qolǵa alynǵan jumystar jaıly áńgimeleýin ótingen edik. О́tken jyldary naryqtyq qa­tynastyń qıyndyqtaryn sezinip, oǵan qarsy áreket jasaǵan kóp­shi­lik qaýym endi-endi eńse kóter­gende álemdik ekonomıkalyq daǵ­da­rys kelip qosyldy. Alaıda El­ba­synyń dana saıasaty­nyń arqa­syn­da osy qıyndyqty da eńserip, órleýdiń jańa satysyna qadam bas­tyq. Joldaýda qazaqstan­dyq­tar­dyń ómir súrý sapasyn jaq­sartý ba­ǵytynda Úkimetke naqty tap­syr­ma berilip, halyqty ju­mys­pen qamtýdyń jańa strate­gııa­sy ázir­len­di. 2011-2020 jyl­darǵa arnal­ǵan baǵdarlamanyń qabyl­da­nýy oǵan dálel. Shilde aıynan bastal­ǵan áleý­mettik ma­ńyzdy shara osy­laı óńirge joldama al­ǵa­nyn erekshe qýanyshpen jetkizýge bolady. О́ńirde aǵymdaǵy jyly res­pýb­lıkalyq bıýdjetten «Jumy­spen qamtý-2020» baǵdar­la­masyn júzege asyrýǵa 1176,7 mln. teńge bólindi. Baǵdarlamaǵa 1223 adam qa­tysady dep kútilýde. Onyń ishinde birinshi baǵyt boıynsha 105,4 mln. teńge qarastyrylyp, 446 adam­dy kásiptik daıarlaý, qaıta daıarlaý já­ne biliktiligin arttyrýǵa jiberý josparlan­ǵan. Jáne 228 adamnyń eńbekaqy­syn sýbsıdııalaý kózdel­gen. Al, ekin­shi baǵyt boıynsha 126,3 mln. teńge qarastyrylyp, 100 adamdy aldyn-ala kásipkerlik negizderine oqytyp, shaǵyn nesıe berý, so­ny­men qatar 23 kásipkerdiń ınf­ra­qu­rylymdaryn damytý alǵa qo­ıyl­dy. Sondaı-aq úshinshi ba­ǵyt bo­ıynsha 150 otba­syna tur­ǵyn úı salý maqsatynda 945 mln. teńge bó­lin­­di. Jumys osylaı bastalyp, óńir­­de baǵdarlamanyń iske asy­rylýy úshin daıyndyq jumystary jalǵasyp keledi. Oblys ákiminiń qaýlysymen ob­lystyq komıssııa qurylyp, baǵ­dar­lamanyń baǵyttary bo­ıyn­sha «Jetisý» áleýmettik kásipkerlik kor­po­rasııasy shaǵyn nesıe berýdi uıym­das­tyrýshy uıym retinde tanyldy. Baǵdarlama qabyldanǵan kezeń­nen bastap onyń úsh baǵyty bo­ıyn­sha áleýetti qatysý­shy­lar tizimin jı­­naqtaý maqsatynda aýyldyq ok­rýg­­terdegi ózdiginen jumyspen qam­tyl­­ǵan­dar, jumyssyzdar, az qam­tylǵan azamattar sany anyq­talyp, tizimdeldi. Endi olarmen naq­­ty ju­mys júrgizilýde. Máse­len, oqytýǵa qa­jetti mamandyq tizimi belgilenip, búgingi kúnge 55 ma­mandyq pen ká­sip boıynsha oqytý­ǵa  shamamen 25 oqý oryndary qa­tys­tyrylatyn boldy. Búgingi kúni shaǵyn nesıe alýǵa 221 adam nıet bildirdi. Nesıe alý­shylardyń basym bóligi aýyl sha­rýa­shylyǵy, halyqqa qyzmet kór­setý jáne óndiristerin damytý nemese keńeıtýge baıla­nys­ty suranys jasaǵandar baǵ­darlama aıasynda qarjylandy­ry­lady. So­nymen birge ınfra­qu­ry­lymdardy damytýǵa qajettiligi bar kásipkerdiń tizimi jasaldy. Aýdandyq, qalalyq jumyspen qamtý or­gandary úshinshi baǵyt bo­ıyn­sha ekono­mı­kalyq damý or­ta­lyq­­taryna turaqty jumys­pen qam­tý maqsatynda qonys aýdarý­ǵa ti­lek bildirgen otbasylar tizimi j­ınaq­tal­dy. О́ńir­de búgingi kúnge 6 eko­no­­mıkalyq ósý núkte­leri belgilendi. Olar Panfılov aýdanyn­da­ǵy «Qorǵas» halyq­ara­lyq shekaralas yn­ty­maqtas­tyq ortalyǵy, osy aý­dan­­nyń Altyn­kól jáne Ile aý­da­nynyń Jetigen stansalaryn qam­tıtyn «Qorǵas – Jetigen» temir jo­­lyn salý men «Geıt Sıtı» or­ta­lyǵy, Jambyl aýdany Úlken aýy­­lyndaǵy Bal­qash jylý elektr stan­sasy, Tal­dy­qorǵan qalasyn­da­ǵy ındýs­trııa­lyq aımaqqa kirip otyr. Bıyldyń ózinde atalǵan 6 damý ortalyqtarynyń úsheýine 150 otbasyna arnalyp, turǵyn úı salynady. Olardy kóshirý 2012 jylǵa josparlanǵan. Aýdandyq, qalalyq jumyspen qamtý or­gan­dary úshinshi baǵyt boıynsha áleýetti qatysýshylar tizimin jasady. Búgingi kúnge bar­lyǵy 1440 múshesi bar 411 otba­sy­nyń tizimi jınaqtalǵan. Olar­dyń 57 paıyzy jumys­syzdar, óz betinshe jumys isteıtinder jáne basqa da eńbekke qabiletti azamattardan qu­ral­sa, 43 paıyzyn stýdent, mektep jasyndaǵy jáne mektepke deıingi balalar quraıdy. О́ńirde oblystyń 19 aýdany men qala­la­ryn­da jumyspen qam­tý orta­lyqtary qury­lyp, res­pýb­lıkalyq bıýdjetten 229,2 mln. teń­ge jáne 221 shtattyq birlik bó­lindi. Shtat­tyq birlikter ekonomı­kalyq belsendi, jumys­syz­dar já­ne óz betinshe jumyspen qamtyl­ǵandar sany­na baılanysty bólindi. «Jumyspen-qamtý-2020» baǵ­dar­­lama­sy­nyń qanatqaqty keze­ńin­de óńirde jumys­syzdyq deńgeıi 5,6 paıyzdan joǵary bol­maı­dy dep kú­tilýde. Al, óz betinshe ju­mys­pen qam­tyl­ǵandardyń úlesi 43 paıyzǵa, kedeıshilik deńgeıin 6,3 paıyzǵa tómendetý bol­janǵan. Qazirgi ýaqytta Eńbek jáne h­a­lyqty áleýmettik qorǵaý mı­nıstr­ligi­niń tap­syrmasyna sáı­kes baǵ­dar­lamanyń 2012-2014 jyl­darǵa arnalǵan josparly kór­setkishteri qalyp­tas­tyrylý­da. О́ńirdegi ju­mys­­syz­dar qata­ryn azaıtyp, óz betinshe jumys­pen qamtyl­ǵan, az qam­tamasyz etilgen azamattardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa erekshe yq­pal etý osylaı jú­ze­ge asyrylýda. Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy.