О́skeleń qala О́skemen

Munda Elbasy tapsyrmasyndaǵy áleýmettik máseleler jedel sheshimin tabýda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev О́skemen qalasynda Shyǵys Qazaqstan, Pavlodar, Qaraǵandy oblystary ókilderiniń qatysýymen óńiraralyq ınves­tısııalyq forým ótkizip, bul forýmdy respýblıkanyń daǵdarystan keıingi damý baǵdar­lamasyn júzege asyrýdyń basy dep atap, elimizde jańa ındýstrııalandyrý isiniń qolǵa alynǵanyn málimdegen edi. Sodan beri О́skemen qalasy el ómirinde mańyzy zor tarıhı úlken istiń tusaýy kesilgen qala atana bastady. Munan keıin Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Reseı Federasııasynyń Prezıdenti Dımıtrıı Medvedev qatysqan Reseı men Qazaq­stan­nyń shekaralas óńirleriniń úlken forýmy da osy qalada bolyp ótti. Sóıtip óske­leń qala О́skemen Astana men Almaty sekildi óńiraralyq, halyqaralyq basqosýlar ótkizip, keleli máseleler talqylaıtyn kórikti oryndardyń birine aınalý ústinde. Bir esepten munyń da jóni bar. Joǵarydaǵy jaǵdaılar, birinshiden, el basshyly­ǵynyń óńirlik damý máselesine qanshalyqty mán beretindigin, óńirlerdegi tirek qala­lardyń damý bolashaǵyna úlken senim artatyndyǵyn kórsetse, ekinshiden О́skemen qa­lasynda «Kazsınk» AQ, Úlbi metallýrgııa zaýyty, О́skemen tıtan-magnıı kombınaty, О́skemen kondensator zaýyty, Shyǵys Qazaqstan má­shı­ne jasaý zaýyty, «Azııa-Avto» jeńil avtokólikter qu­ras­tyrý zaýyty sekildi biregeı óner­kásiptik kásip­oryn­dardyń tutas bir tizbegi shoǵyrlanǵan. Osy­lar­dyń negizinde О́skemen qalasy elimizdegi eko­no­mıkany nárlen­dirýshi qalalardyń biri bolyp tabylady. Joǵarydaǵydaı el ómirindegi mańyzdy sharalardyń ótýine Altaıdyń aıasynda, Úlbi men Ertistiń qosyl­ǵan saǵasynda qonys tepken jasyl jelekti qalanyń jyl­dan-jylǵa qulpyryp, áleýmettik bet-beınesin aıqyn­daı túsýi de az áser etpegen sekildi. Árıne, tabıǵattyń jomart syıynyń, tarıhı-geo­gra­fııalyq turǵydan qalyptas­qan ónerkásiptik fak­tordyń jóni bólek desek te, Qazaqstannyń qýatty mem­leketke aınalýy nátıjesinde kez kelgen oblys or­talyqtarynda júzege asyrýǵa bolatyn sharalardy tııanaqtylyqpen oryndaý isinde de bul qala el na­za­ryn aýdararlyqtaı jaqsy tájirıbe jınaqtap úlgerdi. Tó­mende solardyń birqatary týraly áńgime qozǵamaqpyz. Kógaldandyrýda kóp mán bar Sonymen jýyqta issaparmen О́skemen qala­synda bolǵanymyzda biraz jaqsy isterdiń kýási bolyp qaıttyq. Týyp-ósken jerimiz Altaı taý­la­rynyń bir silemi bolyp tabylatyn Saýyr-Saı­qan aıasy, Zaısan kóldiń jaǵasy bolǵa­n­dyq­tan biz bul qalaǵa jıi kelip turamyz. Biraq bul jolǵy sapar barysynda qala kórkinen bir ádemi ózgeristerdi baıqadyq. О́zi de jasyl jelekti bolyp tabylatyn qalaǵa bapty qoldyń kúti­mindegi tal-terekter, kóshe boıynda ósirilip, boı­lary bir tegis bolyp qyrqylǵan kók shal­ǵyndar barynsha kórik bere túsken. Bárinen de ádemi bolyp otyrǵyzylǵan qyzyl-ala gúlderdi aıtsańyzshy... Qaladaǵy gúlzarlardyń jalpy kólemi 60 myń sharshy metrdi quraıdy eken. Bul byltyrǵy jylǵydan eki ese artyq kólem. Onyń ústine ádemi dendrobaq, etnoaýyl, jeti birdeı sý burqaǵy paıda bolypty. Sol burqaqtyń biriniń bıiktigi 70 metrge deıin jetip, qalalyqtar nazaryn eriksiz ózine aýdarady eken. Sonan keıin bizge taǵy bir unaǵany qa­la­nyń tazalyǵy boldy. Mine, osynyń barly­ǵy­nan usynyqty qoldyń reti sezilip turdy. Árıne, qala kórkiniń kóptegen kórinisterden quralatyndyǵy belgili. Sonyń eń bastysy – onyń turǵyndary, ıaǵnı qalanyń ajaryn eń aldymen onyń adamdary ashady. Olardyń júz­deri jarqyn ba? Kıim kıisteri qalaı? Olar óz qalasyn qanshalyqty maqtan tutady, turmys­ta­ryna rıza ma? «Qaıyrymdy qalanyń turǵyn­da­ry» traktatyn jazǵan sonaý Ál-Farabı za­manynan beri bul suraqtar qalalardyń áleý­met­tik bet-beınesin aıqyndaýda áli kúnge deıin kún tártibinen túsken emes. О́ıtkeni qala ór­ke­nıeti men mádenıeti qashanda bolsyn adamdarǵa qyzmet kórsetýge negizdelip quralady ǵoı. Biz mine, osy turǵydan alyp qaraǵanda da О́skemen qalasy turǵyndarynyń boıynan merekedegideı kóterińki kóńil-kúıdi baıqa­dyq. Olardyń kóp­­shiligi óz tirshilikterine rıza sekildi. Qysqasyn aıt­qanda, Altaı aıasyndaǵy ós­keleń qala О́s­kemen boıynda el táýelsiz­di­giniń 20 jyl­dy­ǵy qarsa­ńyn­da silkinis pen serpilistiń barlyǵy anyq sezilip turdy. Shynyn aıtqanda, О́ske­men qalasynda biraz jaqsy isterdiń júzege asyrylyp jat­qandyǵyn biz osydan biraz buryn estigen edik. О́tken jyly Qazaqstan men Reseı­diń shekaralyq óńirleriniń forýmy aıasynda Qazaqstan men Reseı prezıdentteriniń kezdesýiniń naq osy qa­lada ótýiniń ózi bekerden-beker emes sekildi. Álde qala bas­shy­lyǵy men jurtshylyǵy sol kezdesýden, oǵan jasa­lyn­ǵan daıyndyq jumy­s­ta­ry­nan úlken áser alyp, edá­ýir tájirıbe jınaqtady ma eken, joq álde bıylǵy el táý­elsizdiginiń 20 jyldy­ǵy­nyń yqpaly ma, áıteý­ir bizge sol tustaǵy as­qaqtaǵan qala rýhy áli kúnge deıin saqtalynyp kele jatqandaı sezildi. «Biz kóshedegi jóndeý, bezendirý, qalany abattandyrý, kógaldandyrý jumystary О́ske­men tarıhynda ózindik iz tastaǵan sol forým ótkennen keıin shektelip qala ma dep oılaǵan edik. Biraq ol kúmánimiz teriske shyqty. Qala­myz bıyl da sol tustaǵydaı jasaryp, jaınap tur. Osyǵan óte rızamyz», dedi bizben tildesken kóptegen qala turǵyndary. Iá, qalada aıtýǵa, kópshilikke úlgi etýge turarlyq sharýalar az emes eken. Endi solar týraly baıandaı keteıik. Jeti myń adam jer alǵan О́skemendikter júziniń jarqyn bolýy tek qala kórkine ǵana baılanysty emes eken. Muny biz qalalyq ákimdiktiń qyzmetkerlerimen habar­lasqanymyzda bildik. Qaladaǵy abattandyrý jumystarymen qatar, О́skemende osy ýaqytqa deıin qala halqyn tolǵandyryp kele jatqan kóptegen áleýmettik máseleler jedel sheshimin taba bastapty. Sonyń bastylarynyń biri – úı salý úshin jer telimderiniń berilý máselesi. Qalalyq jer qatynastary bóliminiń máli­met­teri boıynsha munda 2008 jyldyń 1 qań­taryna deıin jeke úı salý úshin jer telimderin alýǵa 9 myńnan astam adam kezekte turǵan. Bir ǵajaby, osy tizim eshbir ózgermesten ondaǵan jyldarǵa sozylyp kelgen eken. Jaǵdaı 2009 jyldan bastap túbi­rinen ózger­gen. Osy jyly Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Kons­­tıtýsııasy kúnin­de qaladaǵy Respýblıka ala­­ńynda birden 4 myń óskemendikke jer telimderi berilipti. Al 2010 jyly 3 300 qala turǵyny óziniń jer telimin alý jónin­degi quqyǵyn júzege asyryp, osy jaǵ­daıdy kýálandyratyn memlekettik aktige ıe bolǵan. Olardyń ár­qaı­sysyna 10 sotyqtan jer telimi berilgen. Sóıtip, О́skemen qalasynda táýel­sizdik jyldarynan beri alǵash ret jeke turǵyn úı salý úshin jer telimin tegin alýdaǵy azamattar quqyǵy jappaı júzege asyrylyp, halyqtyń kóńilinde sartap bolyp saqtalyp kele jatqan úlken ýaıymdarynyń biri seıilip sala bergen. Osyǵan qanattanǵan qala tur­ǵyn­dary 2011 jyly jer telimin alýǵa ótinishter bere bastapty. Qazirgi kúnge deıin túsken ótinishterdiń sany – 2600. Al qala ákimdigi bolsa bıylǵy jyldyń ózinde jeke turǵyn úı salý úshin qala qasynan 3 myń telimdi ázirlep, soǵan sáıkes tıisti jobalaý, josparlaý, ınfraqu­rylymdar qalyptastyrý ju­mystaryn júrgizip jatyr eken. Sóıtip, bıylǵy jyly О́skemen qalasynda qala­lyq­tar­dyń jer alý kezegi tolyq joıylmaq. Bul táý­el­sizdigimizdiń 20 jyldyǵy qarsańynda qala bas­shylyǵynyń Elbasy saıasatyn júzege asyrý­da­ǵy qala halqyna jasaǵan úlken tartýy bolmaq. – Men qalada turǵyn úı salýǵa jer alý úshin uzaq jyldardan beri kezekte turyp kele jatqan azamattardyń biri edim. Bastabynda tizimde qozǵalys bolyp, bizdiń kezegimiz kelip qalǵan joq pa eken dep qalalyq ákimdikke, onyń jer qatynastary bólimine jıi baryp habarlasyp turýshy edik. Biraq, kezek múldem jyljymady da kóńilimiz de sýyna bastady. Sóıtip, birte-birte bul jaqsylyqtan da kúder úzip, qoly­myz­dy bir siltep qoıǵan edik. Joq, ómirde ádilettik bar eken. Biz ony qalaǵa ákim bolyp, Islam Ábishev myrza kelgennen bastap aıqyn sezindik. Kóp jyldan beri jyljymaǵan tizim birden qozǵalysqa enip, biz kútkendegiden de shapshań jyljyp sala berdi. Mine, sóıtip men de ózime tıesili quqyqty júzege asyryp, jer telimine ıe bolyp otyrmyn. Menimen birge 37 aýǵan soǵysynyń ardageri de jer alyp otyr. Osy úshin memleketke úlken rızashylyǵymyzdy bildiremiz, – dedi bizben áńgimesinde aýǵan soǵysynyń ardageri Mamyrhan Sábıev. О́skemen qalasynyń ákimi Islam Ábishevpen kezdesken kezimizde osy jer teliminderin berý tiziminiń jedel jyljý sebebin suradyq. – Elimizde jeke turǵyn úı salý úshin 10 sotyq jer telimin bir ret tegin alýǵa árbir azamattyń quqy bar. Bul elimizdiń Jer kodeksimen bekitilgen quqyq. Bálkim Almaty, Astana, Shymkent sekildi tym iri qalalarda ony tolyq­taı júzege asyrý qıynǵa túser. Al basqa oblys ortalyqtarynyń oǵan jaǵdaıy bar dep esepteımin. Sondyqtan ákim qyzmetine kirisken kezimde osy máselege zer saldym. Tizim kópten beri jyljymaı tur eken. Biraq qalanyń ishinen keıbir azamattardyń jer alyp jatqandyǵy baıqaldy. Al teksertken kezimizde qalanyń mańaıynda úı salýǵa laıyqty jerler jetkilikti bolyp shyqty. Jáne jer bolǵanda qandaı, kópshiligi – kók maısannyń ishi. Elektr jelilerin, basqa da ınfraqurylymdyq qurylǵylardy jetkizý kóp qıyndyqqa túspeıtindigi baıqaldy. Sóıtip, osy máseleni qolǵa aldyq. Shyndap kelgende, Qazaqstan jerge baı memleketterdiń biri emes pe. Endeshe nege naq osy máselede tartynshaqtaı beremiz. Elbasymyz qoldan kelgeninshe halyqqa jaǵdaı jasańdar, el táýel­sizdiginiń nátıjesin azamattarymyz kórýi kerek dep aıtýdan jalyqqan emes. Sóıtip, saıası erik-jiger jetkilikti bolǵan jaǵdaıda bárin de isteýge bolatyndyǵyna ózimiz de kóz jetkizip otyrmyz. Qazir halyq osyǵan razy. Árıne, biz jer telimderin berýdiń jóni osy eken dep qala mańaıyndaǵy telimderdiń bar­ly­ǵyn japa-tarmaǵaı úlestirip jatqamyz joq. Eń aldymen tizimniń ózin súzgiden ótkizip, qandaı adamdardyń jerge muqtaj bolyp otyrǵan­dy­ǵyn, qandaı azamattardyń buryn jer alǵan­dyǵyn anyqtadyq. Birqatar azamattar basqa elderge kóship te ketken eken. Ondaı azamattar tizimnen shyǵaryldy. Sóıtip, osyndaı jumys­tar­dan keıin jer telimderi berile bastady. Endigi mindet – biz zań talaby boıynsha berilgen jer telimderine tıisti tártipke sáıkes úı tur­ǵy­zy­lýyn qadaǵalaıtyn bolamyz. Jer telimi aza­mat­tyń jeke menshigine jobaǵa sáıkes úı tur­ǵy­zylǵannan keıin baryp beriledi. Ol úıler sa­ly­nyp bolǵansha biz mundaı jerlerge tıisti ın­fraqurylymdardy da jetkizemiz dep oılaımyn. Mine, osy jer telimderi zańǵa sáıkes jappaı berile bastaǵan soń, bizdiń qalamyzda jer máselesine qatysty jemqorlyq, alypsatarlyq joıyldy dep senimmen aıta alamyn. Joǵary jaqqa jóneltiletin aryz-shaǵymdar da kúrt azaıyp otyr. Sebebi, barlyǵy da halyqtyń kóz aldynda ashyq jaǵdaıda júrgizilýde. Árbir azamat óziniń jer telimin alý jónindegi ótinishi qalaı jyljyp jatqandyǵyn, tizimde qandaı qozǵalystar bolyp jatqandyǵyn qadaǵalaý múm­kindigine ıe. Qazirgi kezek tolyq joıyl­ǵan­nan keıin aldaǵy ýaqytta bizde jer telimi jóninde aıtarlyqtaı kezek bolmaıdy degen oıdamyn. Se­bebi naǵyz muqtaj adamdar oǵan ıe bolyp úlgerdi. Al buryn, ıaǵnı jer telimine degen adam­dar suranysy joǵary kezde kóptegen azamattar ony úı salý úshin emes, satyp, paıda tabý úshin alyp kelgen eken. Qazir endi onyń joly kesildi. Turǵyn úı kezegi jóninde de osyny aıtar edim. Árıne, biz onyń kezegin tolyq joıa alǵa­myz joq. Biraq, tizimniń ózin jaryqqa shyǵa­ryp, ony saıtqa ornalastyrdyq. Tizimde qan­daı adamdar­dyń turǵandyǵyn, olardyń kezegi qalaı jyl­jyp kele jatqandyǵyn árbir óske­mendik endi qalalyq ákimdikke kelmeı-aq saıt arqyly qadaǵalap otyrý múmkindigine ıe. Sóıtip bul másele endi tolyqtaı halyqtyń óz baqylaýyna aýdy. Sondyqtan bul tizimge kóldeneńnen kelip eshkim qosyla almaıdy. Bul jańalyq aryz-shaǵymdardyń azaıýyna alyp keldi, – deıdi ákim. Balabaqshada kezek bolmaıdy Qazirgi kúni óskemendikter Islam Ábishevti baǵymyzǵa kelgen ákim boldy dep júr. Zerttep qarasaq, osy sóz shyndyqqa qaıshy emes. Ákim basqaryp otyrǵan qurylymdar halyqtyń áleý­mettik problemalaryn sheshýge belsene kirisken. Qaladaǵy balabaqshaǵa bala ornalas­tyrý sekildi kúrdeli istiń sheshim tabýy da sonyń ádemi bir kórinisine aınalypty. Mundaǵy mektepke deıingi balalar mekemeleri men olardaǵy oryndar sany sońǵy ýaqyttary kúrt arta túsýde. Máselen, bıylǵy jyldyń ózinde buryn memlekettik uıymdarǵa qyzmettik meken-jaı retinde berilip ketken 800 oryndyq 3 bala- baqsha qaıtadan qaıtarylyp alyndy. Onyń ústine oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń qaladaǵy júıe quraýshy «Kazsınk» AQ, «Úlbi metallýrgııa zaýyty» AQ sekildi iri kásip­oryndarmen jasasqan memorandýmy negizinde 2 úlken balabaqsha salyný ústinde. Munyń syrtynda qaladaǵy jalpy bilim beretin mektepter qasynan mektep jasyna deıingi balalardy tárbıeleıtin 1975 oryndyq 30 shaǵyn ortalyq ashylǵan. Sonymen qosa «Lada», «Arına», «Azamat» sekildi jeke menshik balabaqshasyna memlekettik tapsyrys boı­ynsha myńǵa tarta bala ornalastyrylypty. Sóıtip О́skemen qala­synda qazirgi kúni mektep jasyna deıingi 15082 bala bolsa, olardyń 14011-i balabaqshasyndaǵy oryndar­men qamtylyp, bul istiń oryndalý kórset­kishi 93 paıyzǵa deıin jetken. Shama­sy, bul respýblıka qalalary boı­ynsha alǵanda eń joǵarǵy kórset­kishterdiń biri bolar. Elbasynyń bıylǵy jyly halyqqa arnaǵan «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» atty Joldaýynda elimizdegi mektep jasyna deıingi tárbıemen, oqý­men qamtylǵan balalardyń úlesi 2015 jylǵa taman 74 paıyzdy, al 2020 jy­ly 100 paıyzdy quraýy qajettigi aıtylǵan bo­latyn. Kórip otyrǵanymyzdaı, О́skemen qala­synda Memleket basshysynyń bul tapsyr­masy óz merziminen kóp buryn júzege asýda. Qala basshylyǵy mundaı joǵarǵy nátıjege qalaısha qol jetkizip otyr? – Qalada qalyptasyp otyrǵan osy pro­b­le­many júıeli túrde zerttegen kezimizde myna jaǵdaıdyń beti ashyldy. Qalada burynyraqta balabaqshasy kóbirek salynǵan eken. Biraq, ókinishke oraı, olardyń basym kópshiligi, tipti túgelge jýyǵy memlekettik mekemeler men jeke menshikke berilip ketipti. Biz qazirgi kúni olardy qaıta qaıtaryp alý isimen belsene shuǵyldanyp jatyrmyz. Munyń tártibi men retin de anyqtap qoıdyq. Máselen, osyǵan baı­la­nysty jasalynǵan keste boıynsha 2011 jyl­dyń ózinde 3 balabaqshasy qaıtaryp alyna­tyn bolsa, 2012 jyly 4 balabaqshasy, 2013 jyly 3 balabaqshasy, 2014 jyly 2 balabaqshasy, 2015 jyly 2 balabaqshasy qaı­taryp alynady. Munyń syrtynda bizge jýyqta qabyldanǵan «Memlekettik-jeke menshik árip­tes­tik týraly» zańnyń da kóp kómegi tıip otyr. Biz osy boıynsha jeke menshik balabaqsha­larymen árip­testik qarym-qatynas ornatyp, olarǵa memlekettik tapsyrystar bere bastadyq. Qala aýdandary boıynsha júrgizgen zertteý-taldaý jumystarynyń nátıjesi bizge qandaı jerge balabaqshalaryn salýǵa bolatyn­dy­ǵyn anyqtap berdi. Sondyqtan qarjyny únem­deý maqsatynda jańa balabaqshalar tek qaje­tine baılanysty, oǵan asa muqtaj bolyp otyr­ǵan shaǵyn aýdandardan ǵana turǵyzylatyn bolady. Máselen, qazirgi kúni qalanyń Áýejaı shaǵyn aýdanynda 300-den astam bala, О́ner­ká­siptik baza shaǵyn aýdanynda 200-den astam bala jáne Armatýra zaýyty shaǵyn aýdanynda 200-den astam bala ózderine jaqyn jerden balabaq­shasyna ornalasýǵa muqtaj bolyp otyr. Onyń ústine, biz qaladaǵy demogra­fııa­lyq ahýalǵa zertteý jumystaryn júrgizip, al­daǵy ýaqytqa qajet boljamdy kórset­kish­ter­di ázirlep te qoıdyq. Bulardyń jańa balabaq­shalaryn qaı jerden salý qajettigin anyq­taý úshin eleýli mańyzy bar. Al basqa jaǵ­daı­lar­da mektep jasyna deıingi balalardyń tár­bıe­si men oqýyn joǵarydaǵydaı ádis-tásil­der­ge sú­ıe­nip sheshemiz, – dedi ákim bizben áńgimesinde. Memleket-jeke menshik ár­iptestigi elimizde sońǵy jyl­dardan beri qolǵa aly­nyp kele jat­qan tyń tá­silderdiń biri. Qazirgi kúni bul tásil kóbinese ekono­mı­kalyq sýbektilerge qatys­ty qoldanylýda. Al áleý­mettik yntymaqtastyq ju­mysta­ryn­da áli jumyrt­qa­dan shyq­paǵan balapandaı durys boı kórsete almaı keledi. Son­dy­q­tan bizge О́s­ke­men qalasy ákimdiginiń bala­baq­shasyna qa­­tysty osy ádisti júzege asy­ra bas­ta­ýy óte qyzyqty kórindi de osyndaı bas­ta­ma­lardyń birimen ta­nysqandy jón kórdik. Sóı­tip, qaladaǵy Qa­ban­baı batyr kóshesinde orna­las­qan «Lada» ba­la­baqshasy» JShS-ne keldik. Bul – tórt qabattan turatyn ishi keń de jaryq, naǵyz balabaqshasyna laıyqty áde­mi ǵımarat eken. Munda qazir 532 bala tár­bıe­lenýde. Al olarǵa 150 adam qyzmet kórsetedi. – Bul ǵımarat jeke menshikte. Buryn ǵy­ly­mı-zertteý ınstıtýty retinde jumys istep kelgen bolatyn. 2010 jyldyń qazan aıynan bastap balabaqshasy retinde ashyldyq. Ashylǵan kezimizde jeke menshiktegi balabaqshasynyń qyz­met­aqysy kóterińki bolatyndyqtan osy ma­ńaıda ornalasqan ata-ana­lar­dyń barlyǵy birdeı bizge balalaryn tapsyra alǵan joq. Mine, osy kezde biz qa­la ákimdiginiń usynysy boı­yn­sha memleketpen áriptes­tik­ke túsýdiń ózimiz úshin de paıdaly bolatyndyǵyn baı­qa­dyq. Sebebi, bizge osy úl­ken ǵımarattaǵy árbir shar­shy metrdi tıimdi paıdalaný qajet edi. Biraq qyz­meti­miz­diń qymbattyǵy oǵan múm­kin­dik bermedi. Osyǵan baı­la­nysty qala ákimdiginiń usyny­symen kelisip, qyzmet baǵasyn tómendettik. Esesine qala ákimdigi bizge balalar sanyn tolyqtyrý úshin memlekettik tapsyrystar bere bastady. Sóıtip, meniń oıymsha, bul áriptestik qala ákimdigi úshin de, biz úshin de paıdaly bolyp shyqty. Eń bastysy, osydan ata-analar utty. Qazir bizde ár balanyń bir aılyq tár­bıelený aqysy bar­lyq shyǵyndarymen qos­qan­da 11 myń teńgeni quraıdy. Bul, árıne memlekettik balabaq­sha­laryna qaraǵanda sál qym­bat­taý bolýy múmkin. Biraq, ata-ana úshin paıdaly baǵa. Sondyqtan qazir bizde oryn tolyq, – deıdi JShS dırek­tory Vladımır Belkov. Sóıtip, О́skemen qalasynda mektep jasyna deıingi búldirshinderdi balabaqshasymen qamtý isi bıylǵy jyldyń ózinde tolyq júzege aspaq. Elimiz boıynsha bul mindet 2020 jyly júzege asa­tyn bolsa, oǵan óskemendikter merziminen 9 jyl oza shaýyp, bıylǵy jyldyń ózinde qol jetkizbek. «Qazaqstan Respýblıkasynyń 2015 jylǵa deıingi aýmaqtyq damý strategııasynda» qalalar men óńirlerde áleýmettik ınfraqurylym jeli­lerin damytýmen qatar olardy tıimdi paıdalaný máselesine de basa nazar aýdarylǵan bola­tyn. Osy boıynsha jergilikti bılikke eger áleý­mettik nysandarda bos oryndar bolǵan jaǵ­daı­da ol bos oryndardy sáıkestigine, retine baı­la­nysty qaı­ta beıimdeý, ıaǵnı jańa isterge beıimdeý, al jetpeı jatqan jaǵdaıda joǵary júk­tememen ju­mys isteıtinderin (kóp aýysymdaǵy mektepter jáne basqalar) keńeıtý, qaıta jań­ǵyrtý, so­ny­men qatar basqa maqsattarǵa qyzmet etip turǵan ǵımarattar men qurylystardy sa­typ alý ar­qy­ly áleýmettik ınfraqurylym etip qaıta beıindeý, mine, osy sharalar jetkiliksiz bolǵan jaǵ­daıda ǵana jańadan salý usynylǵan edi. Áleýmettik saladaǵy, sonyń ishinde jetkinshekterdi mek­­tep jasyna deıingi mekemelermen qam­tý isindegi júrgizip otyrǵan saıasaty men ju­my­sy­na qa­rap О́skemen qalasynyń ákimdigi osy ta­lap­ty meılinshe durys oryndaý ústinde dep esepteımiz. Sonymen qatar atalǵan strategııada jergilikti bılik organdaryna áleýmettik ınfra­qu­ry­lymdardy úılestire damytýdyń tıimdi shema­syn jasaý, ony salýǵa jáne paıdalanýǵa ar­nal­ǵan shyǵyndardy ońtaılandyrý, usynylatyn qyzmet kórsetýlerdiń sapasyn arttyrý mindeti júktelgen bolatyn. Onda «Qamtamasyz etetin ınfraqurylymdy damytýdy memlekettik ret­teý­di odan ári jetildirýdiń basym baǵyttary myna­lar bolyp tabylady: ulttyq ta, jergilikti de deńgeıde ınfraqurylymnyń alýan túrlerin keshendi jáne ózara baılanystyra damytý tetikterin engizý; joldar, mektepter, aýrýhanalar, jaryq berý, sýmen jabdyqtaý, qoǵamdyq ǵımarattar jáne basqa da osy sekildi qoǵamdyq ınfraqurylym nysandaryn qarjylandyrý úshin álemde keńinen qoldanylatyn memleket­tik-jeke menshik áriptestik tetikteri arqyly ınfraqurylym nysandaryn salý men paıda­la­nýǵa jeke menshik kapıtaldy tartý qajet» dep atap kórsetilgen. Demek, bul iste de О́skemen qalasy ákimdiginiń qolǵa alǵan bastamasy men jınaqtaǵan tájirıbesi, júrgizip jatqan jumy­sy áleýmettik salany damytýdaǵy memlekettik saıasat jáne onyń basymdyq berilgen baǵy­ty­men ábden úndes, sabaqtas dep esepteımiz. Suńǵat ÁLIPBAI. Qala ákimi Islam ÁBIShEV. Gúlzarmen kómkerilgen meshit. Qala irgesindegi sý aıdyny. О́skemen beınesi osyndaı. Úlbi kópirindegi sý burqaǵy.